از هر ۲۷۰ کودک کار، یک نفر تحت پوشش خیریه هاست

شنبه 16 بهمن 1395 - 13:56
کد مطلب: 728938
کودکان کار

در ایران طبق آمار منابع رسمی حدود 3 میلیون و طبق آمارهای غیررسمی سازمان‌های مردم‌نهاد حدود 7 میلیون کودک کار زندگی می‌کنند. اگر آمار میانه 4 میلیون کودک کار را در نظر بگیریم، از هر ۲۷۰ کودک کار، تنها یک کودک تحت پوشش این امکانات اولیه قرار دارد و برای آن که دست‌کم ۵۰ درصد کودکان کار تحت پوشش قرار گیرند باید دست‌کم ۴۰۵۰ سازمان غیردولتی خدماتی دیگر تاسیس شوند.

به گزارش ایسکانیوز به نقل از روزنامه بهار، در بررسی کنش‌های اجتماعی و جمعی فارغ از این که معطوف به منافع کدام قشر و گروه اجتماعی هستند، می‌توان از دو رویکرد اصلی نام برد، رویکردی که راه حل را در تغییر مناسبات می‌بیند و رویکردی که با حفظ وضعیت موجود می‌خواهد اقدام به حل مسئله کند.
***
تغییر الگو یا اصلاح الگو؟
با یک مثال می‌توان این موضوع را روشن‌تر کرد. در نظر بگیرید که دو گروه سعی دارند تولید زباله‌های پلاستیکی را کاهش دهند. گروه اول با همکاری فروشگاه‌های زنجیره‌ای و شرکت‌های مواد غذایی و بهداشتی، کوپن‌هایی تهیه می‌کنند و به هر کس که زباله‌های پلاستیکی خود را تحویل دهد، این کوپن‌ها را هدیه می‌دهند. مردم می‌توانند با استفاده از این کوپن‌ها در خرید مواد غذایی و بهداشتی از تخفیف‌های ویژه استفاده کنند.


گروه دوم اما موضوع تولید زباله‌های پلاستیکی را در ارتباط با مسئله مصرف‌گرایی، استفاده بیش‌ از حد نیاز پلاستیک در بسته‌بندی کالاها (که بیشتر تحت تاثیر روش‌های تبلیغات و کسب سود بیش‌تر است) و نبود حساسیت در مردم نسبت به تولید زباله‌های پلاستیکی جست‌وجو می‌کنند. آن‌ها معتقد‌اند منطقی بر راه‌حل گروه اول حاکم است که اصل مسئله از آن نشأت گرفته است، منطق تشویق به مصرف، آن‌ها می‌خواهند با کمپانی‌ها به‌عنوان ذی‌نفع وارد بازی شوند تا بتوانند موثر باشند، اما از این نکته غافل‌اند که کمپانی‌ها تنها وارد بازی‌ای می‌شوند که در آن برنده باشند و برنده بودن آن‌ها معنایی جز افزایش فروش ندارد.
از زاویه‌ای دیگر از نظر آن‌ها، دادن کوپن در ازای پلاستیک به مردم گرچه ممکن است میزان بازیافت پلاستیکی که در فرآیند مصرف تولید می‌شود را افزایش دهد، اما این کار موجب کاهش در میزان تولید پلاستیک درجه اول لازم برای بسته‌بندی مواد غذایی و بهداشتی نمی‌شود چون اساسا در این بخش نمی‌‌توان از مواد بازیافتی استفاده کرد.


علاوه بر آن به جای پیچیده‌‌کردن مسئله می‌توان به سادگی مسئله را با منطقی دیگر بررسی کرد: زباله پلاستیکی تولید می‌شود چون کالاهایی با بسته‌بندی پلاستیکی تولید و مصرف می‌شوند پس راه‌حل را باید در تغییر الگوی مصرف و حذف مصرف غیرضروری و همچنین تغییر بسته‌بندی این اقلام یافت.
ضمن آن‌که به صورت میانگین در جریان تولید یک کالا حدود ۷ برابر میزان زباله‌ای که هنگام مصرف تولید می‌شود، زباله تولید شده است که بخشی از آن شامل زباله‌های پلاستیکی نیز هست. این گروه گرچه نمی‌توانند بسته‌بندی پلاستیکی را در فرآیند تولید و بسته‌بندی حذف کنند، اما با این حال نسبت به مسئله تحلیلی روشن دارند و علاوه بر آن میزان اضطراری بودن موضوع را درک کرده‌اند.


از این رو گرچه اقداماتشان نظیر فشار به دولت‌ها برای وضع ممنوعیت‌های جدید، اطلاع رسانی به مردم درباره نتایج زیان‌بار مصرف کالاهای غیر‌ضروری، ابداع روش‌های جایگزین و… نتیجه‌ای ناگهانی نمی‌دهد، اما اقداماتشان دست‌اندازهایی در برابر بازار و کمپانی‌های بزرگ ایجاد می‌کند و تلاششان برای تکثیر خود کمک می‌کند تا اراده‌های مردمی بیش‌تری دربرابر قدرت‌های تجاری که از بسته‌بندی با مواد پلاستیکی و‌ترویج مصرف‌گرایی منتفع می‌شوند، پدید‌ آیند و بتوانند با مجموع این اراده‌ها در کنار دیگر جنبش‌های اجتماعی تغییرات عمیق‌تری در سیستم اقتصادی ایجاد کنند.


لغو کار کودکان یا بهبود وضعیت کودکان کار؟
چنین مقایسه‌ای را میان سازمان‌های غیر‌دولتی که با کار کودکان مبارزه می‌کنند می‌توان انجام داد. همه این سازمان‌ها درباره این موضوع که کودکان نباید کار کننند متفق‌القول هستند، اما با دو رویکرد متفاوت. دیدگاه اول خواهان لغو کار کودک است و با نگرشی ریشه‌ای و با ارجاع به ثروتی که در جریان تولید و ارائه خدمات در جامعه ایجاد می‌شود، توامان بر توزیع ابزار تولید و توزیع ثروت انگشت می‌گذارد و راه حل را در تغییری ساختاری می‌بیند.
دیدگاه دوم که رویکردی اصلاح‌طلبانه دارد، بهبود وضعیت کودکان کار را به‌عنوان هدف خود معرفی می‌کند و تلاش دارد تا در زندگی کودکان کار بهبود ایجاد کند و هدف خود را محو تدریجی کار کودک عنوان می‌کند.


از نظر بسیاری دیدگاه دوم منطقی‌تر به نظر می‌رسد زیرا با در نظر گرفتن امکانات و واقعیت موجود تلاش دارد به‌اندازه توان خود دست به عمل اجتماعی بزند. اما این گروه همانند دسته اول در مثالی که ذکر شد برای تامین هزینه‌ خدمات خود به کودکان کار، وارد فرآیندی شده‌اند که ارتباطی مستقیم و نزدیک با شرکت‌ها و کمپانی‌های بزرگ تولیدی دارد.


آن‌ها از این نهادهای اقتصادی برای کمک به کودکان کار حمایت‌هایی تحت عنوان مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها دریافت می‌کنند و آن مبلغ را صرف اداره مراکز حمایتی خود می‌کنند. این دسته همچنین با نهادهای دولتی و رسمی نیز برای حمایت از کودکان کار همکاری‌هایی دارند و برنامه‌های مشترک اجرا می‌کنند. ظاهرا همه چیز سرجای خود قرار دارد: توانگران دست ناتوانان را می‌گیرند و با همکاری میان بخش‌های مختلف، کودکان کار بخشی از حقوق از دست‌رفته خود را باز می‌یابند.


اما درباره ثمر بخشی این رویکرد باید به چند نکته توجه کرد:
نمی‌توان کار کودکان را تماما به مسائل اقتصادی نسبت داد و قطعا این پدیده ریشه‌های فرهنگی، اجتماعی و تاریخی نیز دارد، اما پژوهش‌ها و مشاهدات روزمره، نشان می‌دهند که اکثریت کودکان کار به‌واسطه فقر اقتصادی سرپرستان خود مجبور به کار هستند. آیا بدون کنش‌هایی که معطوف به ایجاد برابری اقتصادی و اجتماعی در جامعه باشند، می‌توان تغییری در مسئله کار کودک ایجاد کرد؟
آیا فقر و نابرابری اقتصادی ماحصل عملکرد سیستم اقتصادی (چه بخش دولتی و چه بخش خصوصی) نیست؟ نهادهای تجاری و اقتصادی که نیروی کار خود را از دریافت ماحصل و دسترنج واقعی کارش محروم می‌کنند و یکی از چرخ‌های اصلی بهره‌کشی هستند، چه‌طور می‌توانند همزمان حامی کودکانی باشند که فقر و نابرابری آن‌ها را به کار واداشته و از حق کودکی محروم کرده‌است؟ مسئله تنها محدود به مصداق‌ها نیست، بلکه باید عملکرد ساختاری سیستم اقتصادی در بازتولید چرخه نابرابری نیز در نظر گرفته شود.
آیا استفاده از کمک‌ها و منابع مالی شرکت‌ها در میان مدت موجب نمی‌شوند که سازمان‌های مدنی نقش روش‌های جذب کمک‌های خُرد مردمی (که علاوه بر تامین استقلال سازمان، سرمایه اجتماعی سازمان را افزایش می‌دهند) فراموش‌ کنند و علاوه بر آن نیاز جدی به مشارکت و اداره امور توسط جامعه محلی احساس نکنند؟
آیا کودکانی که از امکانات این مراکز استفاده می‌کنند تمام کودکان کار هستند؟ در زمینه کودکان کار حدود ۳۰ سازمان غیر دولتی در ایران فعالیت می‌کنند، در بهترین حالت اگر هر کدام از این سازمان‌ها ۵۰۰ کودک تحت پوشش داشته باشند، حداکثر ۱۵۰۰۰ کودک کار به حمایت‌های حداقلی دسترسی دارند.
در حالی که در ایران طبق آمار منابع رسمی حدود 3 میلیون و طبق آمارهای غیررسمی سازمان‌های مردم‌نهاد حدود 7 میلیون کودک کار زندگی می‌کنند. اگر آمار میانه 4 میلیون کودک کار را در نظر بگیریم، از هر ۲۷۰ کودک کار، تنها یک کودک تحت پوشش این امکانات اولیه قرار دارد و برای آن که دست‌کم ۵۰ درصد کودکان کار تحت پوشش قرار گیرند باید دست‌کم ۴۰۵۰ سازمان غیردولتی خدماتی دیگر تاسیس شوند.


حالا در نظر بگیرید هر کدام از سازمان‌های غیردولتی به ازای ۵۰۰ کودک، دست‌کم ۸ نفر نیروی موظف داشته باشند که بدون توجه به تخصص و تحصیلات، تنها حداقل حقوق مصوب شورای عالی کار را دریافت کنند، برای هر کودک هم به طور سرانه ماهانه حداقل ۱۵۰ هزار تومان هزینه شود و هر سازمان ماهانه ۵۰۰ هزار تومان هم هزینه‌های جاری داشته باشد، یعنی در هر سازمان سالانه ۷۷ میلیون تومان هزینه حقوق پرسنل می‌شود، ۹۰۰ میلیون هزینه ارائه خدمات به کودکان و ۶ میلیون تومان هزینه‌های جاری. پس یا این حساب برای تحت پوششِ حداقلیِ سازمان‌هایِ غیردولتیِ خدماتی خیریه‌ای قرار گرفتن نیمی از کودکان کار به مدت یک سال دست‌کم به حدود سه هزار و نهصد و هشتاد و یک میلیارد تومان بودجه احتیاج است.
ضمن این که اگر هر کدام از این ۴۰۵۰ سازمان خیالی این بررسی ساده، نیازمند یک بنای معمولی با ارزش ۵۰۰ میلیون تومان باشند، به دو هزار و بیست و پنج میلیارد تومان بابت هزینه ساختمان احتیاج است.


این محاسبه ساده نشان می‌دهد که رویکرد خیریه‌ای توان کم‌کردن فشار و ایجاد فرصت کوچکی برای بهره‌مندی کودکان کار از حق کودکی، تحصیل، بهداشت و درمان را ندارد. زیرا از اساس راه حلی را پیشنهاد می‌دهد که برای اجرای نصف و نیمه‌ آن برای نیمی از کودکان کار (با این فرض که هیچ هزینه‌ای هدر نمی‌رود و تمام فعالیت‌ها مثمر ثمر است)، به منابعی احتیاج دارد که از تامین آن عاجز است. از این روست که باید در فعالیت‌های پیشین تجدید نظر کرد و تنها راه‌حل هایی را در پیش گرفت که منطق بازی موجود را به چالش می‌کشند و خود، قواعد خود را تعیین می‌کنند.
704/700

101 / 20
کد خبر: 728938 0 0

نظرات

1- لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
2- نظرات حاوی مطالب توهین‌آمیز یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران و مغایر با قوانین کشور منتشر نمی‌شود.
3- نظرات پس از تایید منتشر می‌شود.

ایسکاTV

اخبار پر بازدید

آخرین اخبار