به گزارش گروه فرهنگی خبرگزاری ایسکانیوز، امروز ۱۸ آبان هجری شمسی برابر با ۹ نوامبر تقویم میلادی است. روزی که در تاریخ آبستن وقایع و اتفاقات زیادی در ایران و جهان بوده است. به مرور برخی از این وقایع می‌پردازیم.

بیشتر بخوانید:

۱۷ آبان؛ در تاریخ چه گذشت؟

رویدادها:

۴۲۰ - سالگشت مرگ یزدگرد یکم بانی شهر یزد بر اثر لگد اسب

نهم نوامبر سال ۴۲۰ میلادی یزدگرد یکم از دودمان ساسانیان که رهسپار جنگ و بیرون راندن هون ها از مناطق شمالی ماوراءالنهر بود در محل چشمه سبز (چهل و چند کیلومتری نیشابور) بر اثر لگد اسب کشته شد.

وی خود تصمیم به رام کردن یک اسب سرکش گرفته بود. یزدگرد یکم ۲۱ سال بر ایران سلطنت کرد و در دهه اول قرن چهارم میلادی شهر یزد را ساخت که نام وی بر آن نهاده شده است. از کارهای مهم یزدگرد تحمل ادیان دیگر در قلمرو ایران بود. فردوسی در باره واقعه درگذشت یزدگرد یکم چنین سروده است:

۱۶۳۲ - جستجو در ژاپن برای یافتن مسیحیان و اعدام آنان!

نهم نوامبر سال ۱۶۳۲ میلادی، پس از اعدام مسیحیان در شهرهای ناگازاکی» و «ادو Edo (توکیو)» » ژاپن، دولت این کشور دستور جستجو و یافتن مسیحیان را برای اعدام شدن صادر کرد.

دولت ژاپن برای معرفی هر مسیحی پاداش نقدی هم در نطر گرفت. به زعم دولت وقت ژاپن، مبلغان مسیحی به منظور جاسوسی و تخریب فرهنگ ملی ژاپنی ها به آن کشور فرستاده می شدند.

۱۷۹۵ - کودتا در فرانسه و نگاهی کوتاه به طرز حکومت در دهه پس از انقلاب

ژنرالها و سیاسیون ملی گرای فرانسوی از دیر باز در اندیشه دگرگون ساختن نظام حکومتی فرانسه و استقرار سیستم تازه ای مبنی بر تمرکز اختیارات حکومتی و قرار دادن آن در دست فرد و یا افراد قاطع و نیرومند بودند که ژنرال ناپلئون بناپارت از سفر خاورمیانه که ضمن آن مصر را تصرف کرده بود به وطن بازگشت. فرانسه در آن زمان طبق ضابطه ای که پس از کاهش از حدت انقلاب و در حال و هوای آن تدوین شده بود توسط یک هیات مدیره پنج نفره (دیرکتوار) اداره می شد. این طرز حکومت گروهی در نوامبر سال ۱۷۹۵ به وجود آمده بود و اعضای هیات مدیره از سوی کنوانسیون ملی برگزیده می شدند. قبلا کنوانسیون که به مجموعه دو مجلس مقننه و موسسان گفته می شد، راسا بر فرانسه حکومت می کرد. پس از ایجاد «هیات مدیره حکومت»، چون میان اعضای هیات اختلاف نظر دائمی بود، مشکلات زیادتر شده بود، مردم از بی برنامگی و سردرگمی خسته شده بودند و تقریبا همگان خواهان تغییر اوضاع بودند. برای مثال: یک مقاطعه کار ارتش فرانسه دو میلیون فرانک طلا آماده کرده بود تا صرف تغییر اوضاع کند.

در چنین وضعیتی، ناپلئون و تنی چند دست بکار شدند و نهم نوامبر سال ۱۷۹۹ در دهمین سال انقلاب و هشتمین سال جمهوریت فرانسه اعلام کردند که هیات مدیره منحل شده است. همان شب حالت فوق العاده اعلام شد و روز بعد پارلمان رای به تعلیق قانون اساسی و تاسیس یک هیات سه نفری به نام کنسول برای اداره فرانسه داد که به حکومت کنسولیست معروف است (مشابه آنچه که ۱۹ قرن پیش از آن در جمهوری رومبرقرار بود). به این ترتیب، حکومت به صورت «جمهوری با تمرکز اختیارات» درآمد و شکل ظاهری حکومت که از آغاز انقلاب گفته شده بود باید رهبری گروهی باشد تغییر چندان نیافت. کنسولهای سه گانه از سوی سنای فرانسه انتخاب می شدند. در آن زمان قانونگذاری در فرانسه در دست سه مجلس بود: شورای دولتی که لوایح را می نوشت، مجلس جرح و تعدیل به نام «تریبون» که در باره لوایح بحث و جدل می کرد و مجلس مقنن که بدون وارد بحث در جزئیات شدن، رای به رد و یا تصویب لوایح می داد. اعضای هر مجلس نیز توسط سنا انتخاب می شدند.

ژنرال ناپلئون یکی از سه کنسول انتخابی بود که به تدریج (به سبک امپراتوری روم) همه امور را به نام کنسول اول به دست گرفت و کنسول اول بودن وی را مردم فرانسه در رفراندم مورخ هفتم فوریه۱۸۰۰ تایید کردند. اعضای سه گانه برای یک دوره ده ساله انتخاب شده بودند.

ناپلئون بناپارت به این هم اکتفا نکرد و در سال ۱۸۰۴ مغرور از پیروزی های نظامی، خود را امپراتور خواند و سنای فرانسه امپراتور شدنش را تصویب کرد.

۱۹۳۸ - در چنین شبی که به «شب کریستال» معروف شده است در آلمان دسته های نازی به یهودیان این کشور و موسسات آنان حمله کردند.

۱۹۶۰ - نخستین رئیس جمهور کاتولیک امریکا

آمریکاییان در انتخابات عمومی نوامبر سال ۱۹۶۰ برای نخستین بار یک کاتولیک ایرلندی تبار را به ریاست این کشور فدرال برگزیدند. از زمان استقلال ایالات متحده از انگلستان، روسای جمهوری آن کشور از میان «سفیدیان پروتستان انگلوساکسون تبار(اختصارا: وسپ)» انتخاب شده بودند که انتخابات نوامبر ۱۹۶۰ این قاعده را شکست.

جان اف. کندی یک دمکرات لیبرال (در اصطلاح آمریکاییان؛ چپگرا) و با توجه به سوابقش مردی میهندوست بود.

در انتخابات چهارم نوامبر ۲۰۰۸ آمریکا نیز برای نخستین بار یک دورگه (آفریقایی - آمریکایی) به ریاست این فدراسیون انتخاب شد. وی از سیاهپوستان اصطلاحا «مین استریم» آمریکا نیست که قبلا برده بودند؛ پدر او یک کنیایی بود که برای تحصیل به هاوایی آمده بود و در اینجا با یک زن سفیدپوست آمریکایی ازدواج کرده بود که محصول این ازدواج پسری به نام «باراک حسین اوباما« است، نوجوانی را در خانه شوهر دوم مادرش که یک اندونزیایی بود در این کشور بسر برده بود و در ۴۷ سالگی و در چهارم نوامبر ۲۰۰۸ به ریاست جمهوری آمریکا انتخاب شد و در انتخابات نوامبر ۲۰۱۲ این مقام خودرا برای ۴ سال دیگر حذف کرده است.

۱۳۲۸ - اعدام سیدحسین امامی عضو جمعیت فدائیان اسلام به جرم ترور عبدالحسین هژیر

پس از برگزاری انتخابات فرمایشی مجلس مؤسسان، شاه دستور برگزاری انتخابات دوره شانزدهم مجلس شورای ملی را صادر کرد. اما دربار در این انتخابات دست برد و از مخالفان کسی به مجلس راه نیافت. جمعیت فدائیان اسلام که بنا به درخواست آیت‏اللَّه کاشانی از ملّیون حمایت می‏کردند، این عمل را دسیسه عبدالحسین هژیر، وزیر دربار پهلوی می‏دانستند. بنابراین سیدحسین امامی، از اعضای فعال جمعیت فدائیان اسلام مامور اعدام انقلابی هژیر شد و امامی، هژیر را در ۱۳ آبان ماه ۱۳۲۸ ترور نمود. امامی در جریان ترور بازداشت شد و از آن پس شکنجه‏های شبانه‏روزی او آغاز گردید.

 بی ‏پروایی امامی در اعتراف به قتل هژیر سبب شد که دادگاه، دو روز پس از ترور تشکیل جلسه دهد و حکم اعدام امامی را صادر کند. سرانجام رژیم از ترس اقدام فدائیان اسلام برای آزاد ساختن امامی، وی را در ساعت ۲ بامداد روز ۱۸ آبان، پنج روز پس از ترور هژیر، اعدام کرد و بدین ترتیب، فدائیان اسلام، اولین شهید خود را در راه آرمان بلند اسلامی خویش تقدیم نمود.

۱۳۳۳ - روزی که دکتر حسین فاطمی تیرباران شد

دکتر حسین فاطمی روزنامه نگار و وزیر امورخارجه دولت دکتر مصدق ۱۸ آبان ۱۳۳۳ تیر باران شد. وی که محکومیتش چند روز پیش از این تایید شده بود هنگام اعدام ۳۴ ساله بود. حکم دادگاه نظامی پس از تایید و امضای شاه به اجرا درآمد.

دکتر فاطمی در ۱۲۹۹ در نائین اصفهان به دنیا آمده بود و پدر و پدر مادرش روحانی بودند. وی کار روزنامه نگاری را با نوشتن مطلب برای نشریه برادرش آغاز کرده بود و در سال ۱۳۲۸ پس از تاسیس جبهه ملی به آن پیوسته و مورد توجه دکتر مصدق قرار گرفته بود. فاطمی سپس با انتشار «باختر امروز» آن را عملا به صورت روزنامه ناشر افکار جبهه ملی درآورده و در دوره هفدهم، از تهران به نماینگی مجلس انتخاب شده بود. در بهمن ماه ۱۳۳۰ درمراسم پنجمین سال مرگ محمد مسعود ناشر « مرد امروز» که در خیابان اکباتان به قتل رسیده بود هدف گلوله مهدی عبدخدایی ۱۴ ساله و عضو جمعیت فدائیان اسلام قرار گرفته و مجروح شده بود. وی تا پایان عمر از عوارض این زخم می نالید.

دکتر فاطمی که از خارج دکترا گرفته بود پس از مدتی که دستیار دکتر مصدق بود به سمت وزیر امور خارجه ایران منصوب شده بود. وی خروج شاه از کشور در مرداد ماه ۱۳۳۲ را به دلیل این که قبلا شورای سلطنت را تشکیل نداده بود و نیز بدون برنامه از پیش تنظیم و اعلام شده وطن را ترک کرده بود، «فرار» اعلام داشت و به سفارتخانه ها دستور داد که با او تماس نگیرند.

فاطمی ۲۵ مرداد ۱۳۳۲ در کودتای مقدماتی سرهنگ نصیری (بعدا ارتشبد و پس از انقلاب اعدام شد) دستگیر اما موفق به فرار شد. روز ۲۸ مرداد در خانه دکتر مصدق بود و چون می دانست که شاه دشمن خونی اوست، پس از به محاصره درآمدن خانه، از آنجا فرار کرد و پنهان شد و تا اسفند همان سال که در خانه ای در کوچه رضائیه منشعب از میدان تجریش دستگیر شد هر چند وقت در یک خانه پنهان بود. همسایه آن خانه به تصور این که یک توده ای ریش گذارده و خود را به بیماری زده و در آنجا پنهان گردیده جریان را اطلاع داد و ماموران فاطمی را گرفتند و به فرمانداری نظامی بردند که در آنجا چند نفر (گویا با نقشه قبلی برخی مقامات) وی را هنگام انتقال تحت الحفظ از ساختمانی به ساختمان دیگر چاقو زدند!! و مجروح کردند. محاکمه دکتر فاطمی غیرعلنی انجام گرفت و کسی جز اعضای محکمه نتوانست حرفهای او را بشنود. شاه با فرجامخواهی دکتر فاطمی موافقت نکرد، درخواست روحانیون و بزرگان اصفهان را هم در دادن یک درجه تخفیف به او نپذیرف و با این که غیر نظامی بود و اقدام مسلحانه نکرده بود سحرگاه ۱۸ آبان ۱۳۳۳ در میدان تیر لشکر دو زرهی به جوخه اعدام سپرده شد و «تیرباران» گردید.

روحانیون اصفهان در یک تلگرام گروهی به شاه نوشته بودند که حسین فاطمی یک «سید» و از اولاد پیغمبر است و قتل او برای سلطنت یمن نخواهد داشت.

پس از انقلاب ۱۳۵۷ و تغییر نظام، خیابان آریامهر تهران به «دکتر حسین فاطمی» تغییر نام داده شد و تنها نامی از میان پیروان خط دکتر مصدق است که پس از کناره گیری مهندس بازرگان از ریاست دولت موقت، هنوز از خیابان حذف نشده است و برخی دلیل آن را تعلق دکتر فاطمی به خاندان روحانی معروف نائین می پندارند.

۱۹۷۰ - روزی که مرد بزرگی به نام شارل دوگل درگذشت

نهم نوامبر سال ۱۹۷۰ شارل دوگل ــ مردی که عاشق بی قرار میهنش، فرانسه بود ــ دیده از جهان فرو بست. وی ۲۲ نوامبر سال ۱۸۹۰ در «لیل» به دنیا آمده بود و پدرش مدرس فلسفه و ادبیات بود.

مورخان در این نکته متفق القولند که فرانسویانی که به اندازه دوگل در اندیشه بزرگی و حفظ شئونات فرانسه و خدمت به آن بوده اند به شمار انگشتان دست نمی رسند. به گفته فرانسوا میتران رقیب سیاسی دوگل، هیچ فرانسوی به اندازه دوگل فرانسه را دوست نداشت؛ دوگل سخنگو و نماد شخصیت و وجدان فرانسه بود.

در مراسم ترحیم دوگل که ۱۲ نوامبر ۱۹۷۰ بر گزار شد هشتاد رئیس کشور و رئیس دولت شرکت کرده بودند، ولی طبق وصیت او به هیچکدام اجازه داده نشد که در مراسم تدفین او در دهکده محل اقامتش حضور یابد.

دوگل از جوانی عاشق خواندن تاریخ و نوشتن بود. او در جنگ جهانی اول در جبهه «وردن» زخمی شد و به اسارت آلمانی ها در آمد. پس از جنگ، دوگل خاطرات اسارت نسبتا طولانی خودرا به صورت کتاب منتشر ساخت.

با ایجاد خط دفاعی «ماژینو» مخالفت کرد و در عوض نظر داد که فرانسه برای دفاع از خود، واحدهای زرهی و مکانیزه با تحرکت زیاد داشته باشد. دولت وقت فرانسه نظر اورا نپذیرفت، ولی آلمانی ها آن فرضیه را وارد دروس مدارس نظام خود کردند و همان را به اجرا در آوردند و با همان تاکتیک فرانسه را تصرف کردند.

پس از آغاز جنگ جهانی دوم و موفق نبودن فرانسه در آن، دوگل با سازش با آلمان مخالفت کرد و به انگلستان رفت و فرانسه آزاد و جنبش مقاومت را به وجود آورد. در اوت ۱۹۴۴ به فرانسه بازگشت و در آزاد کردن پاریس مشارکت کرد.

پس از جنگ، رهبری فرانسه را به دست گرفت، و یک جبهه ناسیونالیست مافوق احزاب تاسیس کرد. بانی جمهوری پنجم بود و در دور دوم به قدرت رسیدن خود به الجزایر استقلال داد و با اعتقاد به استقلال عمل فرانسه و اروپای قاره ای، دفاتر «ناتو» را از فرانسه اخراج و فرانسه را از فعالیت های نظامی این اتحادیه نظامی کنارکشید و تا زنده بود با عضویت انگلستان در بازار مشترک مخالفت ورزید، رشته های دوستی فرانسه با شوروی و آلمان را مستحکم ساخت و میان سران فرانسه و این دو دولت ملاقاتهای منظم سالانه ترتیب داد و بالاخره فرانسه را به یک قدرت اتمی مستقل مبدل ساخت.

از آنجا که با حکومت پارلمانی به دلیل سیاسی کاری نمایندگان پارلمانی میانه خوب نداشت بر اختیارات ریاست جمهوری افزود. باوجود این، در سال ۱۹۶۸ با اعتصابات و تظاهرات دانشجویی و کارگری که محرک آنان کمونیستها و سوسیالیستها بودند رو به رو شد، اما شکست نخورد. هنگامی احساس شکست کرد که با خواست او مبنی بر محدود شدن اختیارات سنای فرانسه موافقت نشد که انتظار آن را نداشت و در آوریل ۱۹۶۹ کناره گیری کرد و به نوشتن کتاب روی آورد که ۱۷ ماه بعد در گذشت. وی درجه خود را از سرتیپی که اوایل جنگ به او داده شده بود ارتقاء نداد.

۱۹۹۸ - در انگلستان مجازات اعدام کاملا لغو شد.

انتهای پیام/