در زمان جنگ، دسترسی به اطلاعات دقیق و بی‌طرفانه بسیار دشوار و اخبار اغلب با هدف جهت‌دهی افکار عمومی منتشر می‌شوند. سواد رسانه‌ای در این شرایط اهمیت دوچندانی پیدا می‌کند، چون به افراد کمک می‌کند تا بتوانند اطلاعات را به درستی تحلیل کرده و فریب نخورند.

شناسایی منابع و استفاده از منابع رسمی: مهم‌ترین قدم، تشخیص منابع خبری است. آیا منبع مورد اعتماد و بی‌طرف است؟ آیا وابستگی سیاسی یا نظامی دارد؟ بررسی سابقه و اعتبار منبع و همچنین بررسی اینکه چه کسانی از آن حمایت می‌کنند، اهمیت دارد. به دنبال نشانه‌هایی از تعصب یا وابستگی باشید و سعی کنید منابعی را پیدا کنید که دیدگاه‌های مختلف را منعکس می‌کنند.

تحلیل محتوا و بررسی آن: باید محتوای خبر رو با دقت بررسی کرد؛ آیا شواهد کافی برای اثبات ادعاها وجود دارد؟ آیا لحن خبر جانبدارانه است؟ به دنبال خطاهای منطقی، اطلاعات ناقص و استفاده از زبان احساسی باشید. به این فکر کنید که آیا نویسنده یا گوینده خبر، انگیزه‌ای برای تحریف یا پنهان کردن اطلاعات دارد؟

تشخیص تبلیغات و پرهیز از هیجانات: تبلیغات اغلب از تکنیک‌های خاصی برای تأثیرگذاری بر افکار عمومی استفاده می‌کنند. شناسایی این تکنیک‌ها (مثل استفاده از احساسات، اغراق و سانسور) ضروری می‌باشد. به دنبال تصاویر و نمادهای خاص، استفاده از قهرمان‌سازی و شیطانی‌سازی و همچنین تکرار مداوم پیام‌ها باشید.

تنوع منابع برای تشخیص جعلی بودن اخبار: به جای تکیه بر یک منبع خبری، سعی کنید از منابع مختلف استفاده کنید تا بتوانید دیدگاه‌های متفاوتی را بررسی کنید. منابعی را انتخاب کنید که دیدگاه‌های متفاوتی را ارائه می‌دهند و سعی کنید از منابعی که فقط یک طرف ماجرا رو نشان می‌دهد دوری کنید.
مقایسه گزارش‌های مختلف از یک رویداد می‌تواند به شما کمک کند تا تصویر دقیق‌تری از واقعیت را به دست آورید.

سواد رسانه‌ای به شما قدرت می‌دهد تا در برابر اطلاعات نادرست و جهت‌دار مقاومت کنید و تصمیمات آگاهانه‌تری بگیرید. این مهارت‌ها در زمان جنگ، برای حفظ سلامت روان، جلوگیری از گسترش ترس و وحشت و اتخاذ تصمیم‌های درست، حیاتی هستند.

سواد رسانه‌ای فقط تشخیص دروغ نیست، بلکه انتخاب مسیر درست است. تشویق مردم به تمرکز روی پیشرفت‌ها، پیروزی‌ها و تلاش‌های مسئولین برای مدیریت بحران، بخشی از سواد رسانه‌ای است. دشمن می‌خواهد ما ناامید شویم، اما هوشیاری رسانه‌ای به ما کمک می‌کند تا توطئه‌های دشمن برای شکستن روحیه ملی را خنثی کنیم. ما این روزها به تفکیک رویدادهای میدان واقعی و میدان رسانه‌ای از یکدیگر نیازمندیم و ما باید از رسانه برای پیروزی در میدان واقعی استفاده کنیم.

به امید روزی که با روشنگری و هوشیاری کامل بتوانیم ترفندهای دشمنان را خنثی کنیم و پیروز میدان باشیم.

ناهید مهتری فعال رسانه‌ای *

انتهای یادداشت/