به گزارش خبرنگار استانی ایسکانیوز از استان کرمان؛ مقاله ابعاد افت ریاضیات در ایران؛ زنگ خطری برای آینده آموزش علوم و مهندسی، با رویکردی توصیفی و تحلیلی، روندهای آموزش ریاضیات در کشور و ارتباط آن با وضعیت آموزش علوم پایه و مهندسی را بررسی کرده است.

این پژوهش بر پایه داده‌های رسمی، گزارش‌های آماری، اسناد آموزشی، مطالعات پیشین و مصاحبه با متخصصان حوزه آموزش ریاضی، آموزش مهندسی و سیاست‌گذاری آموزشی انجام شده و مجموعه‌ای از شاخص‌های ملی و بین‌المللی را مبنای تحلیل قرار داده است.

یافته‌های مطالعه نشان می‌دهد کاهش تمایل دانش‌آموزان دوره متوسطه دوم به انتخاب رشته ریاضی فیزیک، هم‌زمان با افت کیفیت یادگیری ریاضیات، به یکی از روندهای مهم نظام آموزشی کشور در سال‌های اخیر تبدیل شده است.

پژوهشگران در تحلیل این وضعیت، تغییر نگرش دانش‌آموزان و خانواده‌ها به رشته‌های مهندسی، تحولات بازار کار، ناهماهنگی برنامه‌های درسی با نیازهای صنعت و کاهش ارتباط میان دانشگاه‌ها و بخش‌های تولیدی را مورد توجه قرار داده‌اند.

در این مقاله، ریاضیات یکی از پایه‌های اصلی آموزش علوم و مهندسی معرفی شده است؛ دانشی که در شکل‌گیری مهارت‌هایی مانند استدلال، تفکر تحلیلی، مدل‌سازی و حل مسئله نقش اساسی دارد و ضعف در آن می‌تواند بر کیفیت آموزش‌های تخصصی اثر بگذارد.

نویسندگان با اشاره به توسعه فناوری‌های نوین، هوش مصنوعی، انرژی‌های نو و صنایع دانش‌بنیان تاکید کرده‌اند که تقویت علوم پایه و توانمندی‌های ریاضی، از الزامات تربیت نیروی انسانی مورد نیاز این حوزه‌هاست.

بررسی تجربه کشورهای مختلف نیز نشان می‌دهد آموزش STEM شامل علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات، به یکی از رویکردهای مهم نظام‌های آموزشی تبدیل شده است؛ الگویی که تحقق آن بدون ارتقای توانایی‌های ریاضی دانش‌آموزان امکان‌پذیر نخواهد بود.

براساس داده‌های مورد استناد پژوهش، سهم دانش‌آموزان رشته ریاضی فیزیک در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ حدود ۱۶ درصد از مجموع دانش‌آموزان شاخه نظری بوده است.

هرچند این سهم در مقایسه با برخی سال‌های گذشته اندکی افزایش یافته، اما همچنان با جایگاه رشته ریاضی فیزیک در دهه‌های قبل فاصله قابل توجهی دارد و نتوانسته به سطح پیشین بازگردد.

روند حضور داوطلبان گروه ریاضی در آزمون سراسری نیز در این مطالعه بررسی شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد با وجود نوسان در برخی سال‌ها، سهم این گروه همچنان پایین‌تر از سال‌های گذشته باقی مانده است.

در مقابل، افزایش سهم دیگر رشته‌ها به‌ویژه علوم تجربی، ترکیب داوطلبان ورود به آموزش عالی را تغییر داده و بر روند جذب دانشجو در رشته‌های علوم پایه، فنی و مهندسی تاثیر گذاشته است.

آمارهای رسمی مورد استفاده در این پژوهش نشان می‌دهد از سال تحصیلی ۱۳۹۳-۱۳۹۲ تا ۱۴۰۲-۱۴۰۱، جمعیت دانشجویان علوم پایه حدود ۲۷ درصد کاهش یافته است.

در همین دوره، شمار دانش‌آموختگان این حوزه نیز با کاهش حدود ۳۹ درصدی روبه‌رو شده و جمعیت دانشجویان گروه‌های فنی و مهندسی نیز روندی نزولی را تجربه کرده است.

نویسندگان، کاهش جمعیت دانشجویان و دانش‌آموختگان علوم پایه و مهندسی را در کنار افت گرایش دانش‌آموزان به رشته ریاضی فیزیک قرار داده و ارتباط این شاخص‌ها را بر اساس داده‌های آماری بررسی کرده‌اند.

بخش دیگری از این تحقیق به عملکرد دانش‌آموزان ایرانی در آزمون بین‌المللی تیمز اختصاص دارد. براساس نتایج ارائه‌شده، میانگین نمره دانش‌آموزان پایه هشتم ایران در آخرین دوره این آزمون ۴۲۳ بوده است.

این رقم در حالی ثبت شده که میانگین جهانی آزمون تیمز ۵۰۰ اعلام شده است. عملکرد دانش‌آموزان پایه چهارم ایران نیز پایین‌تر از میانگین جهانی گزارش شده است.

نتایج پژوهش همچنین نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از دانش‌آموزان ایرانی در سطوح پایین مهارتی قرار دارند و شمار دانش‌آموزانی که توانسته‌اند به سطح پیشرفته دست یابند، محدود بوده است.

پژوهشگران در ادامه، روند عملکرد ایران را با تعدادی از کشورهای منطقه و جهان مقایسه کرده‌اند تا جایگاه آموزش ریاضیات کشور در مقیاس بین‌المللی روشن‌تر شود.

در بخش کیفی این مطالعه، برنامه‌های درسی، شیوه‌های تدریس، فرایند هدایت تحصیلی، نگرش دانش‌آموزان و خانواده‌ها، ارتباط دانشگاه با صنعت و وضعیت بازار کار از مهم‌ترین عوامل موثر بر روندهای موجود معرفی شده‌اند.

نویسندگان تاکید کرده‌اند که ارزیابی وضعیت آموزش ریاضیات تنها بر پایه یک شاخص صورت نگرفته و مجموعه‌ای از آمارهای ملی، نتایج بین‌المللی، اسناد آموزشی و مصاحبه‌های تخصصی در شکل‌گیری تحلیل نهایی نقش داشته است.

در پایان این پژوهش، بازنگری در برنامه‌های درسی، ارتقای کیفیت آموزش ریاضیات، تقویت پیوند میان نظام آموزشی و صنعت و توسعه آموزش‌های میان‌رشته‌ای به‌عنوان بخشی از پیشنهادهای اصلاحی مطرح شده است.

مقاله ابعاد افت ریاضیات در ایران؛ زنگ خطری برای آینده آموزش علوم و مهندسی، به قلم ابوالفضل رفیع‌پور، دانشیار دانشکده ریاضی و کامپیوتر دانشگاه شهید باهنر کرمان و پویا کریمی، دانش‌آموخته کارشناسی ارشد آموزش ریاضی این دانشگاه، در تازه‌ترین شماره فصلنامه آموزش مهندسی ایران منتشر شده است.

خبرنگار: زهرا اسکندری
انتهای خبر./