به گزارش خبرنگار استانی ایسکانیوز از همدان؛ در شبی که صدای خنده کودکان در فضای روباز مینیورلد ملایر پیچید، یک واقعیت مهمتر از اجرای عروسکهای بزرگ خود را نشان داد؛ اینکه آینده گردشگری شهرهای ایران فقط در تعداد بناهای تاریخی، موزهها و جاذبههای طبیعی خلاصه نمیشود، بلکه در توانایی آنها برای ساختن تجربههایی است که مردم بخواهند دوباره به آن بازگردند. ملایر با یک اجرای کودکانه، ناخواسته وارد بحثی بزرگتر شد؛ اینکه آیا شهرهای متوسط ایران میتوانند با اقتصاد فرهنگی، گردشگری خود را از یک مقصد کوتاهمدت به یک مقصد ماندگار تبدیل کنند؟
سالهاست بسیاری از شهرهای ایران با یک مسئله مشترک روبهرو هستند؛ داشتن ظرفیتهای فراوان اما ناتوانی در تبدیل این ظرفیتها به جریان پایدار اقتصادی. شهری ممکن است آثار تاریخی ارزشمند، طبیعت، صنایع دستی یا محصولات شناختهشده داشته باشد، اما اگر نتواند برای گردشگر تجربهای بسازد، حضور مسافر اغلب به یک بازدید کوتاه و عبوری محدود میشود.
ملایر نیز با وجود ظرفیتهای مهمی مانند مبل و منبت ثبت جهانی، باغهای انگور، جاذبههای تاریخی و مجموعههایی مانند مینیورلد، با همین چالش مواجه است؛ اینکه چگونه میتوان از «داشتن جاذبه» عبور کرد و به مرحله «ساخت مقصد» رسید.
در گردشگری امروز، شهرها فقط با مکانها رقابت نمیکنند؛ آنها با خاطرات، احساسات و تجربههایی که در ذهن مسافر ایجاد میکنند، رقابت میکنند. یک جشنواره محلی، یک اجرای هنری، یک برنامه کودک یا یک رویداد فرهنگی میتواند همان عاملی باشد که باعث میشود خانوادهای چند ساعت بیشتر در یک شهر بماند، خرید کند، غذا مصرف کند و با خود خاطرهای از آن مقصد ببرد.
شب عروسکها در مینیورلد ملایر از همین زاویه قابل بررسی است. رویدادی که در ظاهر یک برنامه سرگرمی برای کودکان بود، اما در لایه عمیقتر، نمونهای از استفاده از فضای شهری برای ایجاد ارتباط اجتماعی و جذب مخاطب بود. حضور خانوادهها در کنار یکدیگر، پر شدن ظرفیت آمفیتئاتر روباز و حضور بیش از ۲ هزار نفر در هر برنامه شبانه، نشان میدهد تقاضا برای رویدادهای فرهنگی خانوادگی در شهرهای متوسط کشور وجود دارد.
این موضوع زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که بدانیم تمرکز امکانات فرهنگی در ایران همچنان یکی از چالشهای جدی توسعه متوازن است. بسیاری از برنامههای بزرگ فرهنگی و هنری در تهران و کلانشهرها متمرکز شدهاند و شهرهای کوچکتر سهم کمتری از این جریان دارند. نتیجه این وضعیت، کاهش فرصتهای فرهنگی برای شهروندان و وابستگی بیشتر آنها به سفر به مراکز بزرگ برای تجربه رویدادهای متفاوت است.
ملایر با استفاده از ظرفیتهایی مانند مینیورلد میتواند بخشی از این فاصله را کاهش دهد. این مجموعه که با هدف نمایش نمادهای تاریخی و فرهنگی ایران و جهان ایجاد شده، اگر از یک فضای صرفاً بازدیدی به یک مرکز دائمی رویدادهای فرهنگی تبدیل شود، میتواند نقش متفاوتی در اقتصاد شهری ایفا کند.
تجربه شهرهای موفق گردشگری در جهان نشان میدهد که رویدادها زمانی اثرگذار میشوند که از حالت مناسبتی خارج شوند و به بخشی از هویت شهر تبدیل شوند. جشنوارههای غذایی، برنامههای هنری، رویدادهای کودک، نمایشهای خیابانی و بازارچههای فرهنگی در بسیاری از شهرهای دنیا نه فقط ابزار سرگرمی، بلکه موتور اقتصادی جذب گردشگر هستند.
در ایران نیز نمونههایی وجود دارد که نشان میدهد پیوند میان فرهنگ و اقتصاد میتواند به توسعه محلی کمک کند. شهرهایی که توانستهاند یک محصول، هنر یا رویداد را به برند شهری تبدیل کنند، موفق شدهاند گردشگر را بیشتر در شهر نگه دارند. تفاوت اصلی میان یک شهر دارای جاذبه و یک شهر گردشگرپذیر، در همین توانایی برای ایجاد تجربه است.
ملایر از یک مزیت مهم برخوردار است؛ این شهر فقط یک جاذبه ندارد، بلکه مجموعهای از روایتها را در اختیار دارد. مبل و منبت، انگور و باغداری، معماری تاریخی، صنایع دستی و فرهنگ محلی میتوانند در کنار رویدادهای فرهنگی، یک بسته کامل گردشگری ایجاد کنند.
اما رسیدن به این نقطه نیازمند برنامهای فراتر از برگزاری چند شب برنامه است. تجربه بسیاری از شهرهای ایران نشان داده است که برخی جشنوارهها در سالهای نخست با استقبال مواجه میشوند، اما به دلیل نبود برنامه اقتصادی، تبلیغات هدفمند و مشارکت بخش خصوصی، پس از مدتی اثرگذاری آنها کاهش پیدا میکند.
از سوی دیگر، اقتصاد فرهنگی زمانی شکل میگیرد که مردم محلی نیز در آن سهم داشته باشند. اگر برگزاری یک رویداد فرهنگی باعث رونق فروش صنایع دستی، محصولات کشاورزی، اقامتگاهها، رستورانها و کسبوکارهای کوچک شود، آن رویداد دیگر صرفاً هزینه فرهنگی نیست، بلکه یک سرمایهگذاری اقتصادی برای شهر محسوب میشود.
نقش کودکان در این میان اهمیت ویژهای دارد. شهرهایی که برای کودکان برنامهریزی میکنند، در واقع در حال ساختن ارتباط نسل آینده با خود هستند. خاطرهای که یک کودک از یک شهر به دست میآورد، ممکن است سالها بعد او را دوباره به همان مقصد بازگرداند. به همین دلیل، برنامههای کودکانه بخشی از سیاست هوشمندانه گردشگری شهری محسوب میشوند.
شب عروسکها در مینیورلد ملایر شاید تنها یک شب از مجموعه برنامههای فرهنگی این شهر بود، اما پیام بزرگتری داشت؛ اینکه توسعه شهری فقط با پروژههای عمرانی اندازهگیری نمیشود. شهری که بتواند شادی، ارتباط اجتماعی و تجربه فرهنگی خلق کند، در حال ساختن سرمایهای است که ارزش آن کمتر از ساخت یک مجموعه فیزیکی نیست.
ملایر امروز در نقطهای قرار دارد که میتواند از ظرفیتهای موجود خود برای ساخت یک مدل جدید گردشگری استفاده کند؛ مدلی که در آن مبل و منبت، باغهای انگور، میراث تاریخی و رویدادهای فرهنگی در کنار هم یک داستان واحد بسازند.
آینده گردشگری شهرهای استان همدان به میزان توانایی آنها در تبدیل ظرفیتهای خام به تجربههای ماندگار وابسته است. پرسش اصلی این نیست که ملایر چه جاذبههایی دارد؛ پرسش مهمتر این است که آیا میتواند کاری کند که گردشگر پس از دیدن جاذبهها، دلیلی برای ماندن، بازگشتن و روایت کردن آن شهر داشته باشد؟
انتهای پیام./
نظر شما