به گزارش خبرنگار استانی ایسکانیوز از همدان؛ فصل تابستان همزمان با حضور تولههای گرگ در زیستگاههای طبیعی، دورهای حساس برای این گونه جانوری به شمار میرود و ورود انسان به محدوده لانه یا جابهجایی تولهها میتواند واکنش دفاعی گرگ مادر را به دنبال داشته باشد؛ موضوعی که رعایت فاصله ایمن و خودداری از دخالت در زندگی طبیعی حیات وحش را ضروری میکند.
علیرضا محمدی، رئیس اداره نظارت بر امور حیات وحش حفاظت محیط زیست استان همدان، با اشاره به زادآوری سگسانان از جمله گرگ خاکستری در اردیبهشت اظهار کرد: گرگها در فصل تابستان معمولاً دارای توله هستند و نسبت به قلمرو و فرزندان خود حساسیت زیادی نشان میدهند؛ بنابراین مردم نباید به زیستگاه، لانه یا تولههای آنان نزدیک شوند.
وی گرگ خاکستری را یکی از اعضای اصلی خانواده سگسانان وحشی در ایران دانست و افزود: این گونه بهعنوان گوشتخواری در رأس هرم غذایی، نقش مؤثری در حفظ تعادل طبیعی دارد و حذف یا کاهش جمعیت آن میتواند ساختار زیستبوم را تحت تأثیر قرار دهد.
محمدی توضیح داد: سگسانان با شکار جانوران علفخوار بیمار، از انتقال بیماری به دیگر اعضای جمعیتهای جانوری جلوگیری میکنند و در کنترل برخی گونههایی که آفت شناخته میشوند نیز مؤثر هستند. جوندگان از جمله جانورانیاند که جمعیت آنان میتواند بهصورت تصاعدی افزایش یابد و در صورت کنترلنشدن، به محصولات کشاورزی و باغی خسارت وارد کند.
وی با اشاره به پیامدهای دخالتهای انسانی گفت: گسترش غیر اصولی زیرساختها، دستاندازی به اراضی ملی و تغییر کاربری زمینها، دو نیاز اصلی حیات وحش یعنی غذا و پناه را با اختلال مواجه کرده است. گرگها نیز مانند دیگر جانوران برای ادامه زندگی به فضای امن و منابع غذایی کافی نیاز دارند.
رئیس اداره نظارت بر امور حیات وحش حفاظت محیط زیست استان همدان ادامه داد: شکار بیرویه و غیرمجاز علفخواران، جمعیت طعمه گوشتخوارانی مانند گرگ را کاهش میدهد و تغییر کاربری اراضی نیز کریدورهای جانوری را از بین میبرد. در نتیجه، جانور دیگر فضای لازم برای جابهجایی و تأمین غذای خود را در اختیار ندارد.
محمدی افزود: این شرایط موجب میشود گوشتخوارانی مانند گرگ، روباه و شغال برای یافتن غذا به اطراف شهرها و روستاها نزدیک شوند و در پی آن، تعارض میان انسان و حیات وحش افزایش یابد. مدیریت نادرست پسماند نیز با ایجاد منبع غذایی در دسترس، این جانوران را به سکونتگاههای انسانی جذب میکند.
وی گرگها را جانورانی بسیار باهوش توصیف کرد و گفت: حمله از سوی حیات وحش بدون دلیل رخ نمیدهد؛ زیرا هر درگیری ممکن است برای جانور آسیب جسمی و هزینه زیادی ایجاد کند. حمله معمولاً آخرین واکنش حیوان برای دفاع از خود، تولهها یا قلمرو است.
محمدی با انتقاد از ورود برخی افراد به قلمرو گرگها اظهار کرد: گاهی افراد تلاش میکنند گرگ را از منطقه بیرون کنند، آن را آزار دهند یا تولههایش را بردارند. چنین رفتارهایی دخالت مستقیم در روند طبیعی زندگی گونه و زمینهساز واکنش دفاعی جانور است.
وی در ادامه به پدیده دورگهگیری میان سگ و گرگ پرداخت و گفت: برخی تصور میکنند با ایجاد گرگاس، جانوری با فرمانبری سگ و قدرت گرگ به دست میآورند و میتوان از آن برای چوپانی یا نگهبانی استفاده کرد؛ در حالی که این برداشت نادرست است.
به گفته محمدی، گرگاس جانوری سر به هواست و اهلیکردن یا رامکردن آن بسیار دشوار و گاهی غیرممکن است. ممکن است حیوان در مقاطعی آرام به نظر برسد، اما توان و رفتار قابل اتکایی برای استفاده بهعنوان سگ نگهبان ندارد.
وی افزود: افرادی که گرگاس را ایجاد و نگهداری میکنند، پس از مدتی و با مشاهده ناکارآمدی آن، حیوان را در طبیعت رها میکنند. گرگاس پس از رهاسازی نه از سوی جمعیت گرگهای طبیعی پذیرفته میشود و نه امکان بازگشت عادی به روستا را دارد.
رئیس اداره نظارت بر امور حیات وحش حفاظت محیط زیست استان همدان گفت: این حیوان دورگه برای تأمین نیازهای خود دوباره به جمعیتهای انسانی نزدیک میشود، ابتدا از زباله تغذیه میکند و سپس ممکن است دام و طیور روستاییان را شکار کند. در فصلهایی که منابع غذایی کاهش مییابد، احتمال حمله آن به افراد کمسنوسال یا سالمندان در مسیرها نیز وجود دارد.
محمدی اظهار کرد: بیش از ۹۰ درصد حملههای منتسب به حیوانات وحشی که به جراحت، فوت یا خسارت دامداران منجر شده، از سوی گرگاس و سگگرگ صورت گرفته است؛ موجوداتی که شکلگیری بخش عمده جمعیت آنان نتیجه مستقیم دخالت انسان است.
وی با بیان اینکه جفتگیری طبیعی سگ و گرگ در طبیعت بهندرت رخ میدهد، از روستاییان خواست از دورگهگیری و هرگونه دخالت در زندگی طبیعی گونهها خودداری کنند. به گفته او، پیامد این اقدام تنها متوجه فرد نگهدارنده نیست و ممکن است مردم روستا و مناطق اطراف را نیز درگیر کند.
محمدی مدیریت صحیح زبالهها را یکی از راهکارهای جلوگیری از ورود گرگ و گرگاس به روستاها دانست و گفت: پسماندهای رهاشده جاذب مهمی برای گوشتخواران هستند و باید جمعآوری و دفع آنان بهصورت اصولی انجام شود.
وی همچنین نسبت به رهاکردن لاشه دامهای تلفشده در اطراف روستاها هشدار داد و افزود: لاشه حیوانات اهلی، منبع غذایی مناسبی برای گوشتخواران ایجاد میکند و آنان را به سکونتگاههای انسانی میکشاند.
رئیس اداره نظارت بر امور حیات وحش حفاظت محیط زیست استان همدان تأکید کرد: دامهای تلفشده باید در ترانشهای با عمق مناسب دفن شوند و آهکپاشی نیز انجام گیرد. عمق محل دفن باید به اندازهای باشد که جانوران دیگر نتوانند لاشه را از خاک خارج کنند.
محمدی بار دیگر با اشاره به زادآوری گرگها گفت: مردم در صورت مشاهده تولهگرگ نباید تصور کنند حیوان رها شده است؛ زیرا ممکن است مادر توله در فاصلهای نزدیک حضور داشته باشد و برای دفاع از آن حمله کند.
وی از مردم خواست به هیچ عنوان تولهها را از محل خود جابهجا نکنند و افزود: برداشتن توله از روی دلسوزی نیز اقدامی اشتباه است و ممکن است هم برای فرد و هم برای جانور خطر ایجاد کند.
محمدی خاطرنشان کرد: شهروندانی که تصور میکنند تولهگرگ یا هر جانور دیگری نیازمند جابهجایی است، باید با ادارات محیط زیست تماس بگیرند یا موضوع را از طریق سامانه ۱۵۴۰ گزارش کنند تا کارشناسان در صورت ضرورت، اقدام لازم را انجام دهند.
خبرنگار: نازنین مولائی منظر
انتهای خبر/
نظر شما