به گزارش خبرنگار گروه دانشگاه ایسکانیوز،تغییرات شتابان فناوری و ظهور هوش مصنوعی، آموزش عالی را نیز با پرسشهای تازهای مواجه کرده است؛ از اینکه این فناوری قرار است چه نقشی در فرایند آموزش ایفا کند تا اینکه آیا میتواند جایگزین بخشی از نقشهای سنتی استاد و دانشگاه شود.
مسئله فقط در اختیار داشتن یک ابزار جدید نیست؛ بلکه آموزش عالی به شناخت دقیق ظرفیتها، محدودیتها، ملاحظات اخلاقی و ضوابط استفاده از هوش مصنوعی نیاز دارد. در ادامه گفتوگوی طاهره چنگیز معاون آموزشی وبدا با خبرنگار گروه دانشگاه ایسکانیوز را در این زمینه میخوانید.
چنگیز در پاسخ به اینکه هوش مصنوعی با چه امکاناتی میتواند جایگزین یا مکمل آموزش باشد، گفت: با توجه به سرعت شتابان تحولات و تغییرات بسیار عجیب و غریبی که در حال رخ دادن است، هوش مصنوعی میتواند به عنوان یک مکمل و یک کمک، مانند سایر فناوریها، در اختیار آموزش قرار گیرد. البته برنامههایی نیز برای این کار وجود دارد.
او با طرح اینکه نخستین گام، شناخت درست این فناوری در جامعه آموزشی کشور است، اضافه کرد: ما ابتدا باید با جامعه آموزش کشور درباره اینکه اصلا هوش مصنوعی چیست، چه استفادهای میتوان از آن کرد، در چه بخشهایی باید وارد شود و چه ظرفیتهایی دارد، گفتوگو کنیم. باید مشخص شود که هوش مصنوعی در حال حاضر چه امکاناتی در اختیار ما قرار میدهد و اگر برخی اشکالات آن برطرف شود، تا چه اندازه میتوان استفاده بیشتری از این فناوری داشت.
وی با بیان اینکه موضوعات اخلاقی و ضوابط استفاده از هوش مصنوعی نیز اهمیت بسیار زیادی دارد، گفت: این مسائل نیازمند نوعی ریلگذاری نسبت به موضوع هوش مصنوعی است. باید مشخص شود که استفاده از این فناوری در آموزش عالی با چه ضوابط و چارچوبهایی انجام شود.
هوش مصنوعی جای استاد را نمیگیرد، اما آموزش را شخصیتر میکند
چنگیز در واکنش به اینکه آیا هوش مصنوعی در نهایت میتواند جایگزین آموزش شود، اظهار کرد: قطعا به میزانی که ابزارهای هوش مصنوعی توسعه پیدا کنند، امکانات بیشتری در اختیار آموزش قرار خواهد گرفت، اما اینکه این فناوری بتواند کاملا جایگزین آموزش شود، خیر. با این حال، هوش مصنوعی میتواند به شدت به انفرادیسازی و شخصیسازی آموزش کمک کند.
او با بیان اینکه یکی از کاربردهای بسیار مهم هوش مصنوعی در فرایند آموزش، ارائه بازخورد است، گفت: یکی از مواردی که در فرایند آموزش به شدت کاربرد دارد، مسئله بازخورد است. زمانی که فردی در حال حل یک مسئله است، یکی از نقشهای مهم استاد این است که به او بگوید کدام بخش از پاسخ درست بوده، کجا نیاز به اصلاح دارد، چه نقدی میتوان به پاسخ وارد کرد و چه پیشنهادی برای بهتر شدن آن وجود دارد.
شبیهسازی تفکر استاد در آموزش پزشکی
وی با اشاره به کاربرد این فناوری در مسائل نظری و آموزش بالینی پزشکی، گفت: این موضوع به ویژه در مسائل نظری اهمیت پیدا میکند؛ یعنی در مواردی که با فعالیت بالینی و دستی مواجه نیستیم. برای مثال، فرض کنید علائم یک بیمار را در اختیار دانشجو قرار میدهیم و از او میخواهیم بر اساس این علائم تحلیل کند و بگوید به نظر او چه اتفاقی افتاده است. ممکن است دانشجو بر اساس علائم موجود بگوید به نظر من برخی فرایندهای فیزیولوژیک فرد دچار اختلال شده است. سپس میتوان از او پرسید که چه آزمایشهایی را پیشنهاد میکند تا با دریافت نتایج آن آزمایشها، بتواند به پاسخ سوالات برسد و یک گام دیگر به تشخیص نزدیکتر شود.
چنگیز با طرح اینکه این روند یک فرایند ذهنی است که در آموزش بالینی پزشکی معمولا از طریق مشارکت فکری با استاد انجام میشود، اضافه کرد: در این روش، استاد از دانشجو میپرسد مثلا با توجه به این ضربه یا این علائم، فکر میکنی چه اتفاقی افتاده است؟ دانشجو تحلیل خود را بیان میکند و سپس استاد از او سوالهای دیگری میپرسد و بر اساس پاسخهای او، بازخورد میدهد.
معاون آموزشی وبدا افزود: میتوان این فرایند را با استفاده از هوش مصنوعی شبیهسازی کرد، در این حالت، فرد به جای اینکه حتما با استاد مشارکت و تبادل افکار داتشه باشد و استاد نیز به صورت مداوم به او بازخورد بدهد و از او سوال بپرسد، میتواند همین فرایند را با استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی تجربه کند.
آموزش انفرادی با بازخورد لحظهای
چنگیز در پاسخ به اینکه این فرایند چگونه میتواند به یادگیری کمک کند، گفت: در واقع در اینجا یک نوع آموزش انفرادی به فرد داده میشود. برای مثال، ابزار میتواند به دانشجو بگوید این مطلب را بخوان، سپس از او بخواهد توضیح دهد که چه چیزی از آن فهمیده یا درباره آن چه فکری میکند و بعد بر اساس پاسخ او، مسیر بعدی یادگیری را مشخص کند.
وی اضافه کرد: اگر ما برنامه معینی برای این کار داشته باشیم، هوش مصنوعی میتواند کمک بسیار زیادی به آموزش کند. یکی از مهمترین این کمکها، همان بازخورد دادن است.
از تصحیح اوراق تا آزمونهای تشریحی
وی با اشاره به یکی دیگر از کاربردهای هوش مصنوعی در آموزش گفت: تصحیح اوراق تشریحی نیز یکی دیگر از حوزههایی است که میتوان از هوش مصنوعی در آن استفاده کرد. ما اکنون اغلب آزمونهایی که برگزار میکنیم، به علت زمانبر بودن تصحیح سوالات تشریحی برای تعداد بالای دانشجویان، آزمونهایی که برگزار میشود تستی هستند.
چنگیز ادامه داد: در یک کلاس ۲۰۰ نفره، میتوان سوالات تستی را به سرعت تصحیح کرد، اما تصحیح پاسخهای تشریحی نیازمند زمان و نیروی بیشتری است. با استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی میتوان برای تصحیح آزمونهای تشریحی نیز اقدام کرد؛ البته به شرطی که هوش مصنوعی برای همان رشته و حوزه علمی آموزش دیده و بر محتوای تخصصی آن رشته مسلط باشد.
شخصیسازی؛ یکی از مهمترین ظرفیتها
او با بیان اینکه بسیاری از فعالیتهای آموزشی را میتوان با کمک هوش مصنوعی انجام داد، گفت: به ویژه در زمینه کمک به شخصیسازی آموزش، ظرفیتهای زیادی وجود دارد. نباید یک الگوی واحد و یک محتوای مشخص را در اختیار همه قرار دهیم و بگوییم همه باید همین مسیر را طی کنند و همین محتوا را بخوانند.
وی با تاکید بر امکان تعاملی شدن آموزش با هوش مصنوعی اظهار کرد: تعاملی کردن آموزش با هوش مصنوعی امکانپذیر است.
چنگیز در پایان با اشاره به سرعت تحولات این حوزه گفت: به هر حال این فناوری در حال پیشرفت است و ممکن است در آینده به جایی برسیم که حتی بعضی از مباحث آموزش از طریق تراشهها انجام شود و دیگر لازم نباشد فرد برای به خاطر سپردن برخی مطالب، همان زحمت گذشته را متحمل شود.
انتهای پیام/
نظر شما