به گزارش خبرنگار استانی ایسکانیوز از کرمان؛ اقتصاد تعاونی در کرمان سالهاست در بخشهای مختلف حضور دارد، اما آمارهای جدید نشان میدهد این بخش هنوز ظرفیتهای استفادهنشده فراوانی دارد. در حال حاضر ۵ هزار و ۸۵۰ تعاونی ثبتشده در استان فعالیت میکنند؛ مجموعهای که اگر به شکل هدفمند هدایت شود، میتواند یکی از پایههای مهم اشتغال، تولید و توسعه منطقهای باشد.
بر اساس اعلام اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان کرمان، از ابتدای سال تاکنون ۱۵۶ تعاونی جدید در استان ایجاد شدهاند که توانستهاند حدود ۵ هزار و ۵۰۰ فرصت شغلی ایجاد کنند. این عدد در نگاه نخست تنها یک آمار اشتغال است، اما پشت آن یک پیام اقتصادی مهم وجود دارد؛ اینکه مدلهای مشارکتی همچنان توان ایجاد فرصتهای کاری را دارند، به شرط آنکه از مرحله ثبت قانونی عبور کرده و به بنگاههای اقتصادی واقعی تبدیل شوند.
استان کرمان با ویژگیهای اقتصادی خاص خود، زمینه مناسبی برای توسعه تعاونیها دارد. این استان یکی از قطبهای اصلی معدن کشور، یکی از تولیدکنندگان مهم محصولات کشاورزی مانند پسته، خرما و محصولات باغی و همچنین دارای ظرفیتهای رو به رشد در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر است. چنین تنوعی باعث شده تعاونیها بتوانند در حوزههای مختلف از کشاورزی و صنعت تا خدمات و انرژی نقشآفرینی کنند.
نگاهی به ساختار تعاونیهای استان نشان میدهد بخش کشاورزی همچنان مهمترین حوزه فعالیت این مجموعههاست. بر اساس آمارهای اعلامشده، یکهزار و ۵۵۱ تعاونی در حوزه کشاورزی فعالیت دارند که حدود ۲۷ درصد تعاونیهای استان را شامل میشوند. این موضوع با ساختار اقتصادی کرمان هماهنگ است؛ استانی که بخش قابل توجهی از اشتغال آن به کشاورزی، باغداری و صنایع وابسته به این حوزه مرتبط است.
اما اهمیت تعاونیها فقط در تعداد آنها نیست؛ مسئله اصلی میزان اثرگذاری اقتصادی آنهاست. در بسیاری از کشورهای موفق، تعاونیها تنها واحدهای کوچک اقتصادی نیستند، بلکه به شبکههای قدرتمند تولید، توزیع و صادرات تبدیل شدهاند. نمونههایی از تعاونیهای کشاورزی در اروپا و آسیا نشان میدهد زمانی که تولیدکنندگان کوچک در قالب یک مجموعه مشترک فعالیت میکنند، قدرت چانهزنی، دسترسی به بازار و توان صادراتی آنها افزایش پیدا میکند.
کرمان نیز در حوزه صادرات تجربه قابل توجهی دارد. طبق اعلام مسئولان، تعاونیهای استان طی دو سال گذشته حدود ۱۵۶ میلیون دلار صادرات داشتهاند که بخش مهمی از آن مربوط به محصولات کشاورزی بهویژه پسته بوده است. این عدد نشان میدهد تعاونیها میتوانند از سطح اشتغال محلی فراتر رفته و در اقتصاد صادراتی استان نقش ایفا کنند.
با این حال، مسیر توسعه تعاونیها بدون چالش نیست. یکی از مهمترین مشکلات این بخش، مسئله تأمین مالی است. بسیاری از تعاونیها در مرحله آغاز فعالیت یا توسعه با مشکل سرمایه در گردش مواجه میشوند. بر اساس اعلام اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی کرمان، سال گذشته ۴۲۳ میلیارد تومان تسهیلات سرمایه در گردش با همکاری بانک توسعه تعاون به تعاونیهای استان پرداخت شده است؛ اقدامی که میتواند بخشی از نیازهای مالی این بخش را پاسخ دهد، اما برای توسعه گستردهتر کافی نیست.
تجربه اقتصادی نشان داده است که تعاونی موفق فقط با وام ایجاد نمیشود. آموزش، مدیریت حرفهای، شناخت بازار، فناوری و دسترسی به شبکه فروش، عوامل تعیینکننده موفقیت هستند. به همین دلیل آموزش اعضای تعاونیها اهمیت زیادی دارد. در کرمان حدود ۸۰ هزار نفر ساعت آموزش در حوزه تعاون برگزار شده است؛ اقدامی که میتواند کیفیت مدیریت و بهرهوری این مجموعهها را افزایش دهد.
یکی از حوزههایی که میتواند آینده جدیدی برای تعاونیهای کرمان ایجاد کند، انرژیهای تجدیدپذیر است. استان کرمان به دلیل میزان بالای تابش خورشید، یکی از مناطق مستعد کشور برای توسعه انرژی خورشیدی محسوب میشود. شکلگیری ۱۳ تعاونی در حوزه انرژی خورشیدی با ظرفیت حدود ۹۰ مگاوات، نشان میدهد مدل مشارکتی میتواند وارد حوزههای جدید اقتصادی نیز شود.
این ظرفیت در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا میکند که کشور با مسئله ناترازی انرژی مواجه است. سرمایهگذاری مردمی در قالب تعاونیهای انرژی میتواند علاوه بر ایجاد اشتغال، بخشی از نیازهای منطقهای را پاسخ دهد. البته توسعه این بخش نیازمند سیاستگذاری پایدار، تسهیل مجوزها و حمایت از سرمایهگذاران کوچک است.
در حوزه مسکن نیز تعاونیها همچنان نقش مهمی دارند. طبق آمار اعلامشده، یکهزار و ۲۸۶ واحد مسکونی توسط تعاونیهای مسکن استان کرمان در حال ساخت است. تجربه سالهای گذشته نشان داده است که تعاونیهای مسکن در صورت مدیریت صحیح میتوانند امکان خانهدار شدن گروههایی از جامعه را تسهیل کنند، هرچند مشکلات مدیریتی برخی پروژهها باعث شده اعتماد عمومی به این بخش در بعضی مناطق کاهش پیدا کند.
یکی دیگر از ظرفیتهای مهم تعاون در کرمان، نقش آن در توسعه شهرستانهاست. تعاونیهای توسعه و عمران شهرستانی میتوانند بستری برای مشارکت مردم در پروژههای اقتصادی و زیرساختی باشند. آغاز فعالیت این مدل در شهرستانهایی مانند رفسنجان، شهربابک و انار نشان میدهد امکان استفاده از سرمایههای محلی برای توسعه منطقهای وجود دارد.
اما برای اینکه تعاون به یک موتور واقعی توسعه تبدیل شود، نیازمند تغییر نگاه هستیم. تعاونی نباید فقط به عنوان یک قالب حقوقی برای ثبت شرکت دیده شود؛ بلکه باید به عنوان یک مدل اقتصادی برای مشارکت مردم در تولید و ثروتآفرینی مورد توجه قرار گیرد.
یکی از چالشهای اصلی اقتصاد استانها، خروج سرمایههای محلی است. زمانی که سرمایههای خرد مردم به جای گردش در اقتصاد منطقه، به بازارهای خارج از استان منتقل شود، فرصتهای اشتغال و توسعه نیز کاهش پیدا میکند. تعاونیها میتوانند با جمعآوری سرمایههای کوچک، این منابع را در مسیر تولید و اشتغال منطقهای قرار دهند.
کرمان امروز در نقطهای قرار دارد که میتواند از ظرفیت بزرگ تعاون برای حل بخشی از مسائل اقتصادی خود استفاده کند. وجود هزاران تعاونی، منابع طبیعی گسترده، نیروی انسانی جوان و ظرفیت صادراتی، مجموعهای از فرصتها را ایجاد کرده است؛ اما تبدیل این فرصتها به نتیجه واقعی نیازمند مدیریت، آموزش و برنامهریزی بلندمدت است.
اگر تعاونیهای کرمان بتوانند از مرحله فعالیتهای پراکنده عبور کرده و به شبکههای حرفهای اقتصادی تبدیل شوند، میتوانند در آینده نه فقط تولیدکننده شغل، بلکه سازنده بخشی از اقتصاد استان باشند. اما اگر مشکلات مدیریتی، ضعف بازار، کمبود سرمایه و نبود پیوند میان تعاونیها ادامه پیدا کند، بخش بزرگی از این ظرفیت همچنان استفادهنشده باقی خواهد ماند.
اقتصاد آینده بیش از گذشته به مشارکت مردم وابسته است. پرسش اصلی درباره تعاونیهای کرمان این نیست که چند هزار تعاونی ثبت شدهاند؛ پرسش مهمتر این است که چه تعداد از آنها توانستهاند به موتور واقعی تولید، اشتغال و توسعه تبدیل شوند؟
خبرنگار: زهرا اسکندری
انتهای خبر./
نظر شما