به گزارش خبرنگار گروه دانشگاه ایسکانیوز، مهدی نوید ادهم دبیرکل هیأت مؤسس دانشگاه آزاد اسلامی در نشست معاونین مدارس سما که صبح امروز در سازمان سمای دانشگاه آزاد اسلامی برگزار شد، اظهار کرد: بسیاری از مسائل فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و حتی اقتصادی کشور، ریشه در نوع نگاه ما به انسان و نظام تعلیموتربیت دارد.
وی معتقد است اگر قرار است انسان محور توسعه باشد، باید این انسان را از سالهای نخست مدرسه برای ساختن آینده تربیت کرد. او در این میان، مدارس سما را دارای ظرفیتی ویژه برای تحقق این رویکرد میداند.
آموزشوپرورش را کوچک دیدهایم
دبیرکل هیأت مؤسس دانشگاه آزاد اسلامی در پاسخ به اینکه یکی از مهمترین اشکالات نظام حکمرانی کشور چیست، گفت: اگر بخواهم چند اشکال کلیدی را مطرح کنم، یکی از مهمترین آنها «کوچکانگاری آموزشوپرورش» است. معتقدم نظام حکمرانی کشور، از سطوح بالای تصمیمگیری تا سطوح پایین، نقش آموزشوپرورش را در فرایند توسعه کشور و حل مسائل فرهنگی، سیاسی، اجتماعی و اقتصادی کوچک دیده است.
وی با بیان اینکه ما هنوز به این باور نرسیدهایم که توسعه کشور از مدرسه آغاز میشود، گفت: وقتی نقش مدرسه و آموزشوپرورش کوچک دیده شود، طبیعی است که در تخصیص منابع، تامین نیروی انسانی مورد نیاز و بسیاری از تصمیمهای دیگر، آموزشوپرورش در اولویتهای پایین قرار بگیرد.
نوید ادهم با طرح اینکه نوع نگاه به جایگاه آموزشوپرورش را میتوان در تغییرات مدیریتی این حوزه نیز مشاهده کرد، اضافه کرد: در بسیاری از دولتها، مدیران و وزیران حوزههای مختلف برای مدت طولانی در مسئولیت خود باقی میمانند، اما در آموزشوپرورش تغییرات مدیریتی با سرعت بیشتری اتفاق میافتد. این مسئله نشان میدهد که هنوز این تصور وجود دارد که آموزشوپرورش حوزهای است که هر کسی میتواند آن را اداره کند، در حالی که برای مدیریت این دستگاه عظیم و اثرگذار، تخصص، تجربه و ثبات مدیریتی ضروری است.
دبیرکل هیأت مؤسس دانشگاه آزاد اسلامی در واکنش به اینکه چرا چنین نگاهی شکل گرفته است، اظهار کرد: وقتی تصور کنیم این حوزه اهمیت چندانی ندارد، تغییر مدیر آن نیز مسئله مهمی تلقی نمیشود. در حالی که اگر واقعا به نقش آموزشوپرورش در آینده کشور باور داشته باشیم، باید بدانیم که مدیریت آن نیازمند برنامه، تخصص، ثبات و نگاه بلندمدت است.
فرهنگ و تعلیموتربیت باید فرا راهبرد باشند
نوید ادهم با اشاره به سخنان مقام معظم رهبری در پیام هفته دولت گفت: نکته بسیار مهمی در این پیام مطرح شده که به نظر من باید روی آن تامل بیشتری داشته باشیم. ایشان از «فرا راهبرد فرهنگ و تعلیموتربیت» سخن گفتهاند. این تعبیر بسیار مهم است و باید معنای آن را در سیاستگذاری و مدیریت کشور جدی بگیریم.
وی افزود: معنای این سخن آن است که فرهنگ و تعلیموتربیت باید بالای سر سایر راهبردها قرار بگیرند. یعنی هر سیاست و تصمیمی که در حوزه اقتصادی، اجتماعی، سیاسی یا هر حوزه دیگری اتخاذ میشود، باید نسبت خود را با فرهنگ و تعلیموتربیت مشخص کند و ببینیم چه تاثیری بر تربیت انسان دارد.
دبیرکل هیات موسس دانشگاه آزاد اسلامی با تاکید بر اینکه این نگاه باید به یک باور عمومی در نظام حکمرانی تبدیل شود، گفت: اگر روزی به این نقطه برسیم که فرهنگ و تعلیموتربیت را واقعا در جایگاه یک فرا راهبرد ببینیم، بخش مهمی از مشکلات کشور قابل حل خواهد بود.
توسعه از انسان آغاز میشود
نوید ادهم در ادامه با تاکید بر اینکه انسان محور توسعه است، اظهار کرد: اگر بخواهیم درباره توسعه کشور صحبت کنیم، باید یک سوال اساسی را مطرح کنیم؛ انسان در این فرایند چه جایگاهی دارد؟ توسعه را که نمیتوان به ماشین، ساختمان، تجهیزات یا فناوری محدود کرد. همه اینها ابزار هستند. انسان است که باید مسائل اخلاقی، فرهنگی، اجتماعی و حتی اقتصادی را حل کند.
وی با بیان اینکه جامعه توسعهیافته محصول انسانهای توسعهیافته است، گفت: ما به انسانی نیاز داریم که اندیشه داشته باشد، فکر کند، حرف داشته باشد، معرفت داشته باشد، اخلاق داشته باشد و انسانیت را در رفتار خود نشان دهد. چنین انسانی است که میتواند توسعهآفرین باشد.
دبیرکل هیات موسس دانشگاه آزاد اسلامی اضافه کرد: بنابراین باید ببینیم نظام آموزشی ما چه نقشی در تربیت چنین انسانی دارد. مدرسه سما نیز باید به دنبال همین هدف باشد؛ یعنی تربیت انسانی که بتواند در آینده، جامعه را بسازد و در مسیر توسعه کشور نقشآفرینی کند.
اگر توسعه از انسان شروع میشود، نقطه آغاز کجاست؟
دبیرکل هیأت مؤسس دانشگاه آزاد اسلامی با طرح این پرسش که انسان را باید از کجا تربیت کرد، گفت: اگر قرار است توسعه از انسان شروع شود، باید ببینیم کدام انسان تربیتپذیرتر است؛ انسانی که سالهای زیادی از عمرش گذشته یا کودکی که تازه وارد مدرسه شده است؟ طبیعی است که شکلگیری شخصیت، اندیشه، نگرش و ارزشهای انسان در سالهای نخست زندگی و دوران مدرسه، تاثیر بسیار عمیقی بر آینده او دارد.
وی ادامه داد: بنابراین اگر توسعه قرار است از انسان آغاز شود، باید نقطه آغاز آن را در مدرسه جستوجو کنیم. نباید همه توجه خود را به دانشگاه معطوف کنیم و مدرسه را در حاشیه قرار دهیم. به تعبیر امام، دانشگاه دیرتر از دبستان آغاز میشود و تربیت انسان باید از سالهای نخست شکل بگیرد.
نوید ادهم با اشاره به اهمیت سرمایهگذاری در مدارس سما گفت: من معتقدم سرمایهگذاری در مدارس سما، یکی از مهمترین سرمایهگذاریهای دانشگاه آزاد اسلامی است؛ هم از نظر اقتصادی و هم از نظر فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و تربیتی.
وی با بیان اینکه تحقیقات مختلف نیز بر اهمیت سرمایهگذاری در آموزش تاکید دارند، اضافه کرد:** در پژوهشهای مختلف، سرمایهگذاری در آموزش با سایر حوزهها مقایسه شده و نتیجه روشن است؛ آموزش و توسعه، از سودآورترین سرمایهگذاریها برای یک جامعه است. این سودآوری فقط اقتصادی نیست، بلکه در حوزههای فرهنگی، تربیتی، اجتماعی و سیاسی نیز خودش را نشان میدهد.
دبیرکل هیأت مؤسس دانشگاه آزاد اسلامی اظهار کرد: اگر دنبال توسعه پایدار هستیم، باید سرمایهگذاری در آموزش را جدی بگیریم. مدرسه فقط یک ساختمان یا محل برگزاری کلاس نیست؛ مدرسه جایی است که سرمایه انسانی آینده کشور در آن شکل میگیرد.
فرهنگ، ریشه پنهان تعلیموتربیت است
نوید ادهم در ادامه با اشاره به تاکید مقام معظم رهبری بر قرار گرفتن فرهنگ و تعلیموتربیت در کنار یکدیگر گفت: برای من بسیار جالب بود که این دو واژه در کنار هم قرار گرفتهاند. باید درباره رابطه فرهنگ و تعلیموتربیت تامل کنیم. از نظر من، تعلیموتربیت یک پدیده فرهنگی است و در بستر فرهنگ جامعه جریان پیدا میکند.
وی با بیان اینکه مدیران و معلمان برای موفقیت در تعلیموتربیت باید فرهنگ را بشناسند، گفت: متخصصان تعلیموتربیت، مدیران مدارس و معلمان اگر فرهنگ جامعه را نبینند و نشناسند، نمیتوانند کار تربیتی موثری انجام دهند.
دبیرکل هیات موسس دانشگاه آزاد اسلامی افزود: مشکل اینجاست که فرهنگ معمولا دیده نمیشود. فرهنگ بخش ناپیدای زندگی انسان است. برای توضیح این موضوع، میتوان درخت را مثال زد. ما شاخهها و برگهای درخت را میبینیم، اما ریشه را نمیبینیم؛ در حالی که حیات درخت به همان ریشه وابسته است. فرهنگ نیز ریشه زندگی انسانهاست.
نوید ادهم با اشاره به اهمیت فرهنگ سازمانی مدارس اظهار کرد: فرهنگ سازمانی مدرسه، فرهنگ سازمانی سما و حتی فرهنگ حاکم بر یک مجموعه، بر عملکرد آن تاثیر مستقیم دارد. وقتی از «فرا راهبرد فرهنگ و تعلیموتربیت» صحبت میشود، باید بدانیم که این نگاه، ما را به شناخت همین لایههای پنهان و اثرگذار هدایت میکند.
مدارس سما؛ ظرفیتی که باید جدی گرفته شود
دبیرکل هیأت مؤسس دانشگاه آزاد اسلامی با اشاره به بررسیهای انجامشده درباره مدارس سما گفت: ما در دفتر خودمان یک تحلیل راهبردی با عنوان «دیدبانی مدارس سما» انجام دادهایم و در آن، کل سما را از زوایای مختلف بررسی کردهایم. امیدوارم فرصتی فراهم شود تا در جلسهای مفصلتر درباره این گزارش صحبت کنم.
وی افزود: خوشبختانه سما فرصتهای بسیار خوبی دارد و از ظرفیتهایی برخوردار است که میتواند آن را به یک مجموعه اثرگذار در نظام آموزشی کشور تبدیل کند. البته در کنار این فرصتها، تهدیدها، مشکلات و مطالباتی هم وجود دارد که باید آنها را جدی بگیریم و برای حلشان برنامه داشته باشیم.
نوید ادهم با تاکید بر ضرورت استفاده از ظرفیت موجود در مدارس سما گفت: شرایط امروز، فرصت مناسبی برای سما ایجاد کرده است تا هم از نظر کمی و هم از نظر کیفی رشد کند و جایگاه خود را ارتقا دهد. سما میتواند و باید به یک برند معتبر در نظام آموزش کشور تبدیل شود.
سما میتواند تجلی عینی سند تحول باشد
نوید ادهم با اشاره به سابقه فعالیت خود در تدوین سند تحول بنیادین آموزشوپرورش گفت: من در تدوین سند تحول بنیادین حضور داشتهام و سالهای زیادی از عمرم را برای این موضوع گذاشتهام. به همین دلیل معتقدم سما یکی از مجموعههایی است که ظرفیت بسیار خوبی برای تجلی عینی این سند دارد.
دبیرکل هیات موسس دانشگاه آزاد اسلامی ادامه داد: سند تحول بنیادین، سندی است که بارها مورد تاکید قرار گرفته و بر اجرای آن تاکید شده است. با این حال، در نظام دولتی آنطور که باید و شاید، این سند اجرا نشده است. یکی از مجموعههایی که میتواند ظرفیت اجرای دقیقتر و کاملتر آن را داشته باشد، مدارس سماست.
وی خطاب به مدیران سما گفت: مسئولیت ما این است که مفاهیم و آموزههای اصلی سند تحول بنیادین را به دستورهای عملیاتی تبدیل کنیم و بتوانیم با اطمینان بگوییم که در سما، ثمره تحول بنیادین را به صورت واقعی و اجرایی محقق کردهایم.
دبیرکل هیأت مؤسس دانشگاه آزاد اسلامی افزود: امروز مطالبه از نظام آموزشی کشور فقط متوجه آموزشوپرورش نیست. اگر قرار است نظام آموزشی کشور تحول پیدا کند، همه مجموعههای آموزشی باید در این مسیر نقش خود را ایفا کنند و سما ظرفیت انجام این کار را دارد.
مزیت سما؛ پیوند مدرسه و دانشگاه
نوید ادهم در ادامه با اشاره به یکی از مهمترین مزیتهای نسبی سما گفت: سما یک ویژگی دارد که کمتر نهادی در کشور از آن برخوردار است و آن، امکان نگاه یکپارچه به نظام آموزشی است. دانشگاه آزاد اسلامی این ظرفیت را دارد که از پیشدبستانی تا دانشگاه، یک برنامه یکپارچه آموزشی و تربیتی داشته باشد و میان مدارس سما و دانشگاه، ارتباط و دادوستد واقعی شکل بگیرد.
هدفگذاری باید روشن و قابل سنجش باشد
دبیرکل هیأت مؤسس دانشگاه آزاد اسلامی با تاکید بر ضرورت هدفگذاری در مدارس سما گفت: مدیران مدارس باید هدف مشخصی برای خود تعیین کنند. باید بدانیم امسال قرار است چه کاری انجام دهیم و چه تغییری ایجاد کنیم و چه تضمینی وجود دارد که در پایان سال به آن هدف برسیم.
وی ادامه داد: برای مثال، در حوزه آموزشی میتوان هدفی مشخص و قابل سنجش تعیین کرد. اگر وضعیت تحصیلی دانشآموزان در یک مدرسه یا استان مشخص است، باید هدفگذاری کنیم که این وضعیت در سال آینده به چه نقطهای برسد. این یعنی ارتقای تحصیلی باید از یک شعار کلی به یک هدف مشخص و قابل سنجش تبدیل شود.
او اضافه کرد:همین رویکرد را میتوان در حوزه توسعه مدارس نیز دنبال کرد. باید مشخص باشد که مدرسه یا استان چه هدفی برای جذب دانشآموز، ارتقای کیفیت، بهبود عملکرد و توسعه فعالیتهای خود دارد و برای رسیدن به آن هدف چه برنامهای طراحی کرده است.
دشواری اصلی، هدفگذاری در حوزه تربیت است
نوید ادهم با تاکید بر اینکه هدفگذاری تربیتی پیچیدهتر از هدفگذاری آموزشی است، گفت: در حوزه آموزشی، سنجش نسبتا سادهتر است؛ اما وقتی وارد حوزه تربیت، فرهنگ و مسائل کیفی میشویم، کار دشوارتر میشود.
دبیرکل هیات موسس دانشگاه آزاد اسلامی افزود: ما باید بتوانیم در حوزههای فرهنگی و تربیتی نیز هدفهایی تعریف کنیم که قابل ارزیابی باشند. باید در پایان یک دوره مشخص بتوانیم بگوییم آیا در تربیت دانشآموزان موفق بودهایم یا نه.
وی اظهار کرد: این یکی از مهمترین کارهایی است که مدیران مدارس باید انجام دهند؛ اینکه اهداف تربیتی را از حالت کلی و شعاری خارج کنند و برای آنها شاخص، برنامه و سازوکار ارزیابی داشته باشند.
دانشآموزان امروز، با گذشته متفاوتاند
دبیرکل هیأت مؤسس دانشگاه آزاد اسلامی با اشاره به شرایط خاص دانشآموزان پس از دوره آموزش غیرحضوری گفت: باید توجه داشته باشیم که دانشآموزانی که امروز وارد مدرسه میشوند، با دانشآموزان سالهای گذشته تفاوت دارند. شرایطی که بر زندگی و آموزش آنها گذشته، آثار خود را بر وضعیت تحصیلی، عاطفی و روحی آنها گذاشته است.
وی ادامه داد: در برخی پژوهشها نیز نشان داده شده که بخش قابلتوجهی از دانشآموزان پس از دوره آموزش مجازی، آمادگی لازم برای ورود به مقطع تحصیلی بالاتر را نداشتهاند. این مسئله نشان میدهد که نمیتوان با این دانشآموزان دقیقا مانند دانشآموزان سالهای عادی رفتار کرد.
نوید ادهم با تاکید بر ضرورت برنامه ویژه برای دانشآموزان گفت: باید برای دوره ابتدایی سال تحصیلی برنامه ویژهای داشته باشیم؛ برنامهای که هم جبران عقبماندگیهای آموزشی را دنبال کند و هم به ترمیم عاطفی و روحی دانشآموزان توجه داشته باشد.
ترمیم عاطفی دانشآموزان را جدی بگیریم
دبیرکل هیات موسس دانشگاه آزاد اسلامی با اشاره به اهمیت تربیت عاطفی دانشآموزان گفت: موضوع فقط جبران درسهای عقبافتاده نیست. باید وضعیت روحی و روانی دانشآموزان را نیز جدی بگیریم. بچهها شرایط متفاوتی را تجربه کردهاند و این شرایط به توجه و برنامهریزی ویژه نیاز دارد.
وی با اشاره به آموزههای شهید مطهری اظهار کرد: در آثار شهید مطهری، موضوعاتی وجود دارد که امروز روانشناسی نیز به شکل گسترده درباره آنها صحبت میکند. یکی از این موضوعات، عزتنفس است. اگر بتوانیم عزتنفس را به شکل جدی در مدارس مورد توجه قرار دهیم، اتفاق مهمی در فرایند تربیت دانشآموزان رخ خواهد داد.
نوید ادهم اضافه کرد: در منابع دینی نیز آیات و روایات فراوانی درباره عزتنفس و کرامت انسان وجود دارد. بنابراین باید این مفاهیم را از سطح بحث نظری خارج کنیم و در برنامه واقعی مدارس قرار دهیم.
دبیرکل هیأت مؤسس دانشگاه آزاد اسلامی در پایان گفت: دانشآموزان امروز، به دلیل شرایطی که پشت سر گذاشتهاند، نیازمند توجه ویژه هستند. هم در حوزه آموزش به برنامه ترمیمی نیاز دارند و هم در حوزه عاطفی و روحی باید برای آنها برنامه داشته باشیم. اگر این موضوع را جدی نگیریم، نمیتوانیم انتظار داشته باشیم مدرسه همه کارکردهای تربیتی و آموزشی خود را بهدرستی انجام دهد.
انتهای پیام/
نظر شما