به گزارش خبرنگار اجتماعی ایسکانیوز، همه‌گیر شدن شایعه شیوع بیماری‌های کشنده در فضای مجازی اگر با سکوت مراجع رسمی و عدم اطلاع‌رسانی درباره توانمندی‌ها و آمادگی‌های کشور برای مقابله با آن همراه شود، خود به موتور تولید بحران تبدیل خواهدد شد. طاعون در مقام یک بیماری کهنسال اگر با بازپدیداری همراه شود نه فقط یک چالش بهداشتی چشمگیر بلکه آزمونی فراگیر برای سیستم ارتباطات کشور در وضعیت بحران خواهد بود.
در ادامه گفت‌وگوی ایسکانیوز با مینو محرز، عضو فرهنگستان علوم پزشکی ایران و متخصص بیماری‌های عفونی را بخوانید:
محرز در پاسخ به اینکه آیا تناقض در گزارش‌های داخلی روسیه درباره علت مرگ فرد مذکور، ناشی از خطای تشخیصی است یا تلاشی برای مدیریت فضای اجتماعی، گفت: به احتمال زیاد مسئله مدیریت فضای اجتماعی در اولویت بوده است، فرد مورد نظر در آزمایشگاه روی ویروس مشغول کار بوده و با توجه به اینکه طاعون بیماری روتینی نیست و از طریق مجرای تنفسی قابل انتقال است، به نظر می‌رسد بیماری در همان محیط آزمایشگاهی منتقل شده و به صورت تصادفی به فرد رسیده است.
وی با بیان اینکه درباره میزان شیوع این بیماری در روسیه خبر موثقی در دست نداریم، اظهار کرد: خوشبختانه در ایران گزارشی درباره شیوع این بیماری نداریم. ما سال‌ها در محدوده‌های بسیار محدودی، گونه‌ای از این بیماری را داشتیم که از راه جوندگانی نظیر موش منتقل می‌شد؛ البته این مورد تنها پس از درگیر شدن ریه بیمار، امکان انتقال انسانی پیدا می‌کند. اما موردی که در روسیه پیش آمده، از راه استنشاق ویروس بوده و به سرعت باعث مرگ مبتلا شده است و طبیعتاً هر کسی که با بیمار سروکار داشته باشد، به دلیل انتقال از راه تنفسی، در معرض مواجهه با این اتفاق است.
چالش تشخیص اولیه و تمایز با بیماری‌های نوپدید
او در پاسخ به اینکه آیا در کشورمان پروتکل‌های موجود برای شناسایی سریع لایه‌های اول بیماری طاعون کارایی لازم را دارد، گفت: بله، ما امکانات لازم را در اختیار داریم. در غرب کشور مرکزی بسیار مطلوب برای پایش طاعون در نقطه‌ای که شیوع بیماری زیاد بوده داشته‌ایم و سال‌هاست که این مرکز فعال است؛ تا جایی که در زمان‌هایی که رفت و آمد آسان‌تر بود، افرادی را برای آموزش به آنجا می‌فرستادند. انستیتو پاستور نیز مرکزی برای رسیدگی به این موضوع دارد، هرچند مطلع نیستم پس از تخریب‌های ناشی از بمباران در جنگ اخیر، این مرکز در چه وضعیتی قرار دارد.
این متخصص بیماری‌های عفونی در واکنش به این نکته که تشخیص طاعون در صورت بروز ممکن است دشوار باشد، اظهار کرد: ما هم امکانات لازم و هم توان تشخیص این بیماری را داریم و این موضوع برایمان ناشناخته نیست. اما به طور کلی اگر فردی دچار این بیماری شود، به دلیل امکان سرایت انسانی، وضعیت مشکل‌ساز خواهد بود.
محرز درباره وجود نگرانی‌ها در مورد احتمال تشخیص نادرست طاعون و عدم تمایز آن با سویه‌های جدید کرونا گفت: کرونای جدید بسیار خفیف است و ریه را چندان درگیر نمی‌کند، به گونه‌ای که حتی در عکس‌برداری علائم چندانی قابل احراز نیست. اما علائم طاعون بسیار شدید است. در حالی که مبتلایان به کرونا در کشورمان شناسایی و بستری می‌شوند، اما مراجع رسمی تا امروز هیچ گزارشی درباره شیوع طاعون منتشر نکرده‌اند.
وی با طرح اینکه منطقه «اکنلو» در همدان به عنوان یکی از مراکز مهم مطالعات میدانی طاعون شناخته می‌شود، اضافه کرد: این منطقه در واقع هاب آموزش این بیماری است. چون بسیاری از نقاط دنیا برخلاف گذشته دیگر با طاعون مواجه نیستند، سازمان جهانی بهداشت بسیار علاقه‌مند بود نیروهای خود را برای آموزش به این منطقه بفرستد، چرا که امکانات آموزشی بسیار مطلوبی در آنجا وجود دارد و طاعون در آن منطقه از طریق جوندگان سرایت می‌کرد.
او در پاسخ به اینکه آیا تغییرات اقلیمی در مناطق کوهستانی می‌تواند منجر به افزایش جابه‌جایی مخازن حیوانی به مناطق مسکونی شود، گفت: بله، هر اتفاقی ممکن است بیفتد. شیوع بخش زیادی از ویروس‌های جدید در دنیا به دلیل تغییرات اقلیمی است، پس این احتمال برای طاعون هم وجود دارد. هرچند این بیماری تقریباً مهار شده بود و به صورت بسیار نادر مشاهده می‌شد، اما ویروسی که در یکی از آزمایشگاه‌های روسیه منتشر شده، بسیار خطرناک و کشنده است.
محرز در واکنش به اینکه در مواجهه با انتشار خبر شیوع بیماری‌های بازپدید در فضای مجازی، وزارت بهداشت و سازمان بهداشت جهانی باید چه استراتژی‌هایی در پیش بگیرند، اظهار کرد: مشکل اصلی این است که این نوع اخبار بیشتر در فضای مجازی منتشر می‌شوند و این یک معضل بزرگ است، زیرا اکثر مردم اطلاعات خود را از این فضا می‌گیرند.
وی با بیان اینکه هیچ‌کدام از مراکز علمی دنیا یا مراجع رسمی تاکنون اظهارنظری درباره شیوع طاعون نکرده‌اند، گفت: معتقدم ضروری است وزارت بهداشت و دیگر مراجع رسمی در این باره نظری بدهند تا مردم آرام شوند، زیرا با انتشار این خبرها، ترس و نگرانی زیادی در جامعه ایجاد شده است.
ذخایر استراتژیک و توانمندی دارویی کشور
محرز در پاسخ به پرسشی درباره توانمندی سازمان غذا و دارو در تأمین آنتی‌بیوتیک‌های مؤثر بر سویه‌های مقاوم بیماری طاعون، گفت: از نظر ساخت و امکانات تولید دارو، ایران توانمندی‌های فوق‌العاده‌ای دارد و می‌تواند بهترین داروها را تولید کند. با این حال، چالش اصلی ما تأمین واردات مواد اولیه است که گاهی باعث اختلال در زنجیره تأمین می‌شود.
او با طرح این نکته که تحریم‌ها برای ما مشکل‌ساز شده‌اند، اضافه کرد: اگر این موانع نباشد، امکانات تولید داروها را به نحو مطلوبی در اختیار داریم و ایران قادر است بهترین داروها را بسازد؛ همان‌طور که با انتشار کووید، به سرعت واکسن ساخته شد. اما در حال حاضر شرایط ما تاحدودی بحرانی است، زیرا در وارد کردن مواد اولیه با مشکل مواجه هستیم.
وی در پاسخ به اینکه آیا برای نظارت مستمر بر ناقلین در حاشیه شهرهایی که نزدیک به کانون‌های طبیعی مانند همدان هستند، اقداماتی صورت می‌گیرد، اظهار کرد: در آن مناطق هیچ مشکلی نداریم و وضعیت همیشه تحت کنترل بوده و هست. اما اگر این ویروس از جای دیگری منتقل شود، یعنی آن نوعی که در اثر سرایت انسانی منتقل شده، با سویه‌ای که در منطقه غرب کشور داریم متفاوت است. آن مورد از این بیماری که از راه تنفس و از طریق انسان به انسان منتقل شود، بسیار خطرناک خواهد بود و حتی از آنفولانزا و کووید شدیدتر است.
او در واکنش به این پرسش که آیا نظارت‌ها برای جلوگیری از تبدیل یک مورد تصادفی حیوانی به خوشه انسانی کارایی دارند، گفت: بله، ما امکانات زیادی برای مقابله با طاعون در اختیار داریم. بهترین هاب آموزش مبارزه با طاعون را در انستیتو پاستور و پایگاه تحقیقاتی اکنلو در همدان داریم و در این زمینه نگرانی‌ها بی‌مورد است. اما چون خبر شیوع طاعون در روسیه از طریق فضای مجازی منتشر شده، مسئولان باید به مردم اطمینان خاطر بدهند و راهکارهای مقابله با این بیماری و رعایت‌هایی که باید صورت گیرد را به اطلاع جامعه برسانند.
عضو فرهنگستان علوم پزشکی با اشاره به اخباری که درباره انتقال بیماران طاعونی از طریق مرزهای هوایی به کشور منتشر شده، اضافه کرد: به طور طبیعی جابه‌جایی مسافر از روسیه به کشورمان اتفاق می‌افتد، اما در مورد اینکه آیا ویروس به کشورمان منتقل شده است یا خیر، باید روشنگری شود.
پروتکل‌های بهداشتی در پایانه‌های مرزی
وی در پاسخ به اینکه آیا باید پروتکل‌های بهداشتی ویژه‌تری در پایانه‌های مرزی و فرودگاه‌ها اعمال شود، اظهار داشت: در حال حاضر این مسئله عملی نیست، زیرا پایانه‌های مرزی به دلیل معضلات فعلی کشور، امکان چنین کاری را ندارند. با این حال، به محض شیوع ویروس طاعون، ما امکانات کافی برای تشخیص و کنترل آن را در اختیار داریم.
انتهای پیام/
نظر شما