به گزارش خبرنگار اجتماعی ایسکانیوز، سربرآوردن آن چیزی که به دولت دیجیتال یا الکترونیک نامبردار شده اگرچه در بادی امر برای آسان کردن روال زندگی و دسترسی سریع و ساده به انواع خدمات و امکانات بوده اما برای نابینایان و معلولان ماجرا رنگ دیگری به خود گرفته است. حالا پرمناقشه‌ترین موضوع برای یک فرد نابینا نحوه استفاده از سامانه‌های هوشمند و خدمات برخط است.
رئیس مرکز توسعه و سیاست‌های راهبردی وزارت راه و شهرسازی، اگرچه در مقام انکار چنین نسبتی نیست. اما مشکل را در توسعه زیرساخت‌های دیجیتال نمی‌بیند. او توقف در مرحله اعلام مشکل را هدف می‌گیرد. چه در چنین متوقف ماندنی راه حل و راه کار به مسلخ خواهد رفت و سنگی از مقابل پای معلولی برداشته نخواهد شد. هرچند او علی‌رغم تاکیدش بر اقدامات و برنامه‌های پرشمار، پیش بردن این مسیر را دشوار می‌داند.
در ادامه گفت‌وگوی ایسکانیوز با کاوه اسدپور، رئیس مرکز توسعه و سیاست‌های راهبردی وزارت راه و شهرسازی را بخوانید:
اسدپور در پاسخ به این پرسش که آیا پیشرفت دولت دیجیتال باعث کاهش دسترس‌پذیری و کاهش عزت‌نفس و استقلال نابینایان شده است، گفت: من شخصاً با این گزاره موافق نیستم. بخشی از مسئله این است که ما تا دوره‌ای مشکل را درک نمی‌کردیم، اما از یک مرحله‌ای به بعد، درک و اعلام مشکل آغاز شد. بنابراین طبیعی است که همپای این آگاهی رو به فزونی، مطالبه‌گری در جامعه هم بیشتر شود.
او با طرح این نکته که ورود به فرایندهای دولت دیجیتال زیربنای سرویس‌هایی است که در آینده به کمک معلولان خواهد آمد، اضافه کرد: اگر وارد این مسیر نمی‌شدیم، در آینده نمی‌توانستیم از امکاناتی مانند سامانه‌های هوش مصنوعی بهره‌مند شویم. در نهایت جامعه معلولان بیش از پیش از این خدمات بهره‌مند خواهند شد.
رئیس مرکز توسعه وزارت راه و شهرسازی درخصوص وجود نگرانی درباره ناتوانی نابینایان و معلولان در بهره‌گیری از سامانه‌های هوشمند، اظهار کرد: نگرانی ما این نیست که معلولان از حقوق خود مطلع شده و مشکلشان را اعلام می‌کنند، بلکه نگرانیم که این مطالبه‌گری در فاز اعلام مشکل باقی بماند و منجر به راه حل‌دهی نشود. دولت برای تصمیم‌سازی محتاج بازخورد جامعه هدف است و اگر جامعه معلولان که متخصصان و انسان‌های توانمندی در آن حضور دارند، از فاز اعلام مشکل به مرحله ارائه راه حل برسند، عملکرد دولت درست‌تر خواهد شد.
وی با بیان اینکه پیشرفت دیجیتالی باید با ارتباط دو سویه دولت و جامعه همراه باشد، گفت: نگرانی من این است که همپای پیشرفت در دیجیتال‌سازی، ارتباط دولت و جامعه هدف به اندازه کافی تقویت نشود. شاید ما در حوزه آموزش و رشته‌های تحصیلی، نسبت به سرعت پیشرفت دیجیتال، عقب افتاده باشیم و اگر مطالبه‌گری مرتبط با دولت در این مسیر باشد، پاسخ‌گویی‌ها بسیار بیشتر خواهد بود.
وزارت راه در راه دسترس‌پذیری دیجیتال و فیزیکی
اسدپور در پاسخ به پرسش درباره میزان پیشرفت دسترس‌پذیری در حوزه راه و شهرسازی برای نابینایان و معلولان، گفت: در حال حاضر در سکوهای فروش بلیت ریلی و سازمان هواپیمایی کشوری در تلاش هستیم تا دستورالعمل‌های دسترس‌پذیری را یک گام فراتر از دستورالعمل‌های موجود پیش ببریم. ما با هماهنگی دبیرخانه ستاد مناسب‌سازی کشور، به دنبال بازنگری و ایجاد یک دستورالعمل جامع هستیم تا معلولان بتوانند مانند هر فرد دیگری از تمام سرویس‌های وزارت راه و شهرسازی بهره‌مند شوند.
او با اشاره به اقدامات عملی در سامانه‌های برخط، اضافه کرد: در سامانه‌های فروش بلیت، اکنون این الزام را قرار داده‌ایم که برای استفاده‌کنندگان ویلچر، معلولان بتوانند با درج اعلام نیاز، از خدمات بهره‌مند شوند.
رئیس مرکز توسعه وزارت راه و شهرسازی در مورد مناسب‌سازی‌های فیزیکی اظهار کرد: ما با همکاری جامعه معلولان و ستاد مناسب‌سازی، بازدیدی از ایستگاه‌های قطار، مجتمع‌های بین‌راهی و فرودگاه‌های داخلی و بین‌المللی داشتیم. اگر اکنون به فرودگاه امام، ترمینال سلام، یا فرودگاه مهرآباد یا ایستگاه‌های راه آهن تهران، مشهد و تبریز مراجعه کنید، تفاوت‌ها را در کانتر و بالابرهای ویلچر مشاهده خواهید کرد.
وی در ادامه توضیح داد: ما ضابطه‌گذاری‌هایی را در شرکت راه آهن جمهوری اسلامی انجام دادیم تا برای خرید واگن‌های مناسب‌سازی شده، سهمیه‌ای در نظر گرفته شود و هر زمان قصد خرید واگن باشد، سهمی از آن‌ها مناسب‌سازی شده باشد.
آزمون دسترس‌پذیری سامانه‌ها
اسدپور در پاسخ به این سؤال که آیا امکان آزمون سامانه‌ها توسط خود معلولان و نابینایان وجود دارد، گفت: در تمام بازدیدهای مرتبط با مناسب‌سازی، نمایندگان جامعه معلولان که از سرویس‌های مشخص مانند عصای سفید، ویلچر و وسایل کمک‌شنوایی استفاده می‌کنند، در نشست‌ها و بازدید از ابنیه حاضر هستند. این‌طور نیست که بازدید یک‌بار انجام شود؛ بازدید صورت‌جلسه می‌شود، تمام مواردی که نیازمند اصلاح است مشخص شده و مهلت زمانی دو ماهه تعبیه می‌شود. بعد از دو ماه مجدداً به آن فضا مراجعه می‌شود و تمام موارد اعلام شده چک می‌شود. خود فرد معلول از انواع مختلف معلولیت در این بازدیدها و بازدیدهای مجدد حاضر است.
او با اشاره به سامانه‌های دیجیتال اضافه کرد: ما اعلام آمادگی کردیم که تمام سامانه‌های وزارتخانه، چه سامانه‌های ستادی و چه سامانه‌های ادارات کل راه و شهرسازی در سطح استان‌ها و سایر ادارات مانند هواشناسی و بخش‌های بندری و ریلی، با ضوابط مقرراتی که وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات اعلام کند و با مشارکت جامعه معلولان کنترل شوند. ما در آمادگی مطلق هستیم تا سال آینده این مشکلات رفع شده باشد.
رئیس مرکز توسعه وزارت راه و شهرسازی در واکنش به اینکه آیا سازوکاری برای پیگیری و گزارش دهی درباره درستی سنجی و راستی‌آزمایی سامانه‌های هوشمند مرتبط با نابینایان وجود دارد، اظهار کرد: ستاد مناسب‌سازی کشور این کار را انجام می‌دهد و ما گزارش‌هایمان را به صورت سالیانه و نوبه‌ای در جلسات ستاد ارائه می‌کنیم؛ این روند در دو سال گذشته با قدرت بیشتری انجام شده است.
وی با طرح این نکته که ارزیابی باید بر اساس آمار سرویس‌گیرندگان باشد، گفت: یکی از شاخص‌های ما این است که امسال چند نفر درخواست استفاده از خدمات ویلچری داشته‌اند. اگر تعداد ثبت درخواست‌ها کم باشد، یعنی یا سرویس‌های راه آهن ناکافی است که فرد ویلچری نمی‌خواهد استفاده کند، یا اینکه سکوهای فروش بلیت گزینه مناسبی برای درج نیاز به ویلچر ندارند.
رئیس مرکز توسعه وزارت راه و شهرسازی اضافه کرد: یکی از پیشنهادهای من این بود که بر اساس گزارش عملکرد سامانه بفهمیم چقدر کار انجام شده است. ما این کار را در مورد بلیت‌های نیم‌بها برای معلولان انجام می‌دهیم و از ایرلاین‌ها پرسیدیم که چه میزان بلیت نیم‌بها طبق قانون ارائه می‌دهند؛ در حوزه ریلی و مجتمع‌های بین‌راهی نیز همین‌طور است.
اسدپور در پاسخ به این پرسش که علی‌رغم گزارش‌های خوشبینانه مسئولان، شرایط زندگی نابینایان و معلولان بغرنج است، گفت: باید تفکیک کنیم که بسیاری از سرویس‌هایی که ما در طول روز با آن‌ها مواجه می‌شویم، مربوط به حوزه عملیات وزارت راه و شهرسازی نیست. مناسب‌سازی چراغ‌های راهنمایی در چهارراه‌ها، پیاده‌روها و حمل‌ونقل عمومی درون‌شهری مانند مترو، اتوبوس‌های بی‌آرتی و خطوط شرکت واحد، مربوط به وزارت کشور و شهرداری‌ها است.
او با اشاره به ساختار شهرداری‌ها اضافه کرد: شهرداری‌ها یک سازمان دولتی نیستند، بلکه نهادهای عمومی غیردولتی‌اند و تصمیمات شوراهای شهر بر عملکرد آن‌ها مؤثر است. شاید اقدامات وزارت کشور از طریق سازمان همیاری شهرداری‌ها و دیگر نهادها برای اینکه تمام اقدامات مناسب‌سازی درون‌شهری آن‌طور که باید رخ دهد، کافی نباشد.
رئیس مرکز توسعه وزارت راه و شهرسازی درباره نقطه تمرکز وزارت راه و شهرسازی در دسترس‌پذیر کردن خدمات برای نابینایان و معلولان، توضیح داد: آنچه به وزارت راه مربوط می‌شود، پایانه‌های بین‌راهی برای سفرهای بین‌شهری، فرودگاه‌ها، بنادر، ایستگاه‌های مسافری دریایی، ایستگاه‌های ریلی و مجتمع‌های بین‌راهی و فراغتی است که سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای کشور متولی آن‌هاست. از این مجموعه‌ها، امسال مناسب‌سازی ۵۵۵ مورد انجام شده است.
چالش‌های ناوگان ریلی و چشم‌انداز آینده
وی در واکنش به این سؤال که بغرنج‌ترین نقطه خدمات وزارت راه و شهرسازی برای نابینایان و معلولان کجاست، اظهار کرد: خدمات هوایی به دلیل کوتاه بودن زمان استفاده (حداکثر دو ساعت)، معمولاً مشکل خاصی برای معلولان ایجاد نمی‌کند. اما در سفرهای زمینی طولانی‌مدت که بیش از هفت یا هشت ساعت در راه هستند، استفاده از سرویس‌های بهداشتی مناسب‌سازی شده یکی از دغدغه‌های اصلی معلولان است.
او با اشاره به اینکه سفر هوایی به علت هزینه بالا برای معلولان چندان امکانپذیر نیست، اضافه کرد: آن ۵۵۵ مجتمع بین راهی هم مربوط به بخش خصوصی است. هرچند ما پروانه این مراکز را تأیید می‌کنیم، اما معترفیم که در این قسمت نظارت بیشتری لازم است و دسترس‌پذیری در مجتمع‌های بین‌راهی شاید در وضعیت مطلوبی نباشد.
اسدپور در مورد دسترس‌پذیری در حوزه ریلی گفت: علی‌رغم تلاش‌ها در ایستگاه‌ها، ناوگان ما مشمول تحریم است و نوسازی آن زمان‌بر و بسیار پرهزینه است و اعتبارات ما نیز محدود است. خرید واگن‌ها و کوپه‌های مناسب‌سازی شده جدید در دستور کار ما است، اما برای ناوگانی که عمر آن معمولاً بیش از ۲۵ سال است، مناسب‌سازی به این راحتی‌ها نیست.
وی با طرح این نکته که در فرایندهای تبدیل قطارهای چهارستاره به پنج‌ستاره، در تلاش برای ارتقای مناسب‌سازی‌ها هستیم، گفت: این کار به دلیل ضوابط فنی خاص و استانداردهای بین‌المللی کوپه‌ها، بسیار پرهزینه و زمان‌بر است. ما نمی‌توانیم به سادگی تغییری در سرویس بهداشتی قطار ایجاد کنیم، زیرا استانداردهای کوپه به هم می‌ریزد و مشمول مقررات فنی و استانداردهای بین‌المللی است که خارج کردن از آن باید با ملاحظه انجام شود.
رئیس مرکز توسعه وزارت راه و شهرسازی در واکنش به اینکه با این شرایط امکان چندانی برای دسترس‌پذیری‌ها نخواهید داشت، اظهار کرد: سال آینده وضعیت سامانه‌ها و مناسب‌سازی قطارهایی که در سطح کشور تردد می‌کنند، قطعاً بهتر خواهد بود. ما همچنین روی نصب بالابرها در ایستگاه‌های بین‌راهی مانند سمنان و شاهرود کار می‌کنیم. امیدواریم تعداد مجتمع‌های بین‌راهی مناسب‌سازی شده از ۵۵۵ مورد فعلی به بیش از ۱۵۰۰ مورد برسد. این یک چشم‌انداز منطقی است و من سال آینده را قطعاً سالی بهتر از امسال می‌بینم.
انتهای پیام/
نظر شما