به گزارش خبرنگار استانی ایسکانیوز از کاشان؛ خارک همچون نگینی در دل خلیج فارس می‌درخشد؛ موقعیتی که آن را در میانه‌ی مسیرهای حیاتی تجارت جهانی قرار می‌دهد. به دلیل نزدیکی به مسیر عبوری نفتکش‌های بزرگ و خطوط ارتباطی خلیج فارس با دریای عمان، این جزیره برای ایران نقشی فراتر از یک سکونت‌گاه یا بندر دارد؛ برگ برنده‌ی انرژی کشور در سطح بین‌المللی است.

اگر بخواهیم خارک را در یک جمله توصیف کنیم، باید گفت: خارک قلب صادرات نفت ایران است.

در این جزیره، عظیم‌ترین و مجهزترین پایانه‌ صادرات نفت خام کشور مستقر است؛ جایی که روزانه میلیون‌ها بشکه نفت خام از مسیرهای لوله‌ای جنوب و جنوب‌غرب کشور (گچساران، اهواز، مارون و آغاجاری) به آنجا منتقل می‌شود. در خارک ده‌ها مخزن غول‌پیکر ذخیره‌سازی نفت، اسکله‌های بارگیری نفتکش‌های بین‌المللی، و تجهیزات انتقال زیردریایی وجود دارد که همه آن‌ها با دقت و فناوری بالا فعالیت می‌کنند. هرگونه اختلال در فعالیت خارک می‌تواند مستقیماً بر درآمد ارزی و رشد اقتصادی کشور تأثیر بگذارد، زیرا بیش از ۹۰٪ صادرات نفت خام ایران از همین نقطه انجام می‌شود.

از سوی دیگر، بخش مهمی از نیروی انسانی جزیره را متخصصان صنایع نفت و پتروشیمی تشکیل می‌دهند که در شرکت پایانه‌های نفتی ایران، شرکت ملی نفت و واحدهای خدماتی و مهندسی وابسته مشغول به کارند.

علاوه بر صادرات نفت، خارک دارای کارکردهای فنی _ خدماتی حیاتی است:

۱_ پایگاه پشتیبانی صنایع حفاری دریایی ایران

۲_ تعمیرات خطوط لوله و تجهیزات زیردریایی

۳_ عملیات غواصی صنعتی و جوشکاری در اعماق دریا

۴_ پایگاه پشتیبانی لجستیکی سکوهای نفتی در خلیج فارس

این ساختار فعالیتی باعث شده خارک از یک جزیره معمولی به مرکز مهندسی دریا و انرژی ایران تبدیل شود.

جزیره خارک تاریخ پرفراز و نشیبی دارد که ریشه در چند هزار سال پیش دارد. کاوش‌های باستان‌شناسی در این جزیره نشان داده در دوره‌ی اشکانیان و ساسانیان جزیره محل تجارت و عبور کشتی‌های ایرانی و هندی بوده است.

در خارک بقایای گورهای سنگی باستانی، کتیبه‌های کهن به خط آرامی و ویرانه‌های کلیسای نسطوری وجود دارد که نشان از حضور اقوام و ادیان گوناگون در گذشته دارد. در قرون وسطی، این جزیره در مسیر سفر بازرگانان بین ایران، آفریقا و هند نقش جهانی داشته است.

در دوران معاصر نیز، به‌ویژه از دهه ۱۳۴۰ به بعد، با کشف و توسعه‌ی میادین نفتی جنوب ایران، خارک به مرکز انتقال و صادرات نفت بدل شد و از آن زمان تاکنون به عنوان قطب راهبردی کشور در خلیج فارس شناخته می‌شود.

خارک جزیره‌ای کوچک ولی دارای ساختاری پیچیده اجتماعی است. جمعیت آن بر اساس آمارهای رسمی، حدود ۸ تا ۱۰ هزار نفر است. این جمعیت شامل چند گروه است: بومیان جزیره؛ خانواده‌هایی که از چند نسل پیش در آنجا ساکن بوده‌اند؛ دارای گویش محلی خاص و فرهنگی دریامحور.

کارکنان صنایع نفت و گاز؛ بیشترین قشر فعال اقتصادی؛ متخصصان، مهندسان، و کارگران ماهر. نیروهای نظامی و خدماتی؛ بخشی از جمعیت را کارکنان پشتیبانی و حفاظت تأسیسات تشکیل می‌دهند.

زندگی در خارک به دلیل فضای صنعتی، محدود بودن امکانات شهری و وابستگی به تامین از سرزمین اصلی، زندگی‌ای مقرراتی و انضباطی دارد. در عین حال حس هم‌زیستی قوی بین نیروهای کاری و ساکنان شکل گرفته که جلوه‌ای از فرهنگ کار صنعتی و همکاری ملی است.

با وجود نقش مهم خارک در اقتصاد کشور، این جزیره با چالش‌های زیست‌محیطی گسترده روبه‌روست:

۱_ نشت نفت و آلودگی‌های نفتی که اکوسیستم دریایی و مرجان‌های اطراف را تهدید می‌کند.

۲_ کمبود منابع آب شیرین و وابستگی کامل به تأمین آب از طریق خط لوله از بوشهر.

۳_ گرما و رطوبت بسیار بالا که زندگی انسانی و فعالیت صنعتی را دشوار می‌سازد.

۴_ تخریب پوشش گیاهی بومی و کاهش جمعیت پرندگان دریایی بر اثر توسعه صنعتی.

با این وجود، طرح‌هایی برای بازیابی محیط زیست و ایجاد سامانه تصفیه آب و حفاظت مرجان‌ها در حال اجراست، هرچند گستره‌ی مشکلات هنوز بیشتر از راه‌حل‌هاست.

از دید استراتژیک، خارک یکی از نقاط کلیدی قدرت ایران در خلیج فارس است. کنترل این جزیره به معنای دستیابی به گلوگاه انرژی منطقه‌ای و حفظ اقتدار ایران در بازار جهانی نفت است.در دوران جنگ ایران و عراق نیز خارک بارها هدف حملات هوایی قرار گرفت، زیرا دشمن می دانست فلج شدن این نقطه، عملاً صادرات نفت کشور را مختل می‌کند. با وجود آسیب‌های فراوان، خارک هیچ‌گاه از مدار فعالیت خارج نشد؛ نمادی از پایداری صنعتی ایران شد.

امروزه حضور خارک در معادلات انرژی جهان به ایران امکان می‌دهد طی مذاکرات بین‌المللی از موضع قدرت اقتصادی و سیاسی برخوردار باشد. از یک سو، شاه‌راه صادرات نفت و سکوی توسعه انرژی ملی؛ از سوی دیگر، منطقه‌ای شکننده با فشارهای زیست‌محیطی و اجتماعی.جزیره خارک هم‌زمان «افتخار» و «چالش» ایران است.

اگر خارک را از منظر کلان بنگریم: از نظر اقتصادی، ستون فقرات بودجه ارزی کشور است. از نظر سیاسی، نماد اقتدار ایران در خلیج فارس است. از نظر انسانی و فرهنگی، میراثی زنده از تاریخ باستان و فرهنگ کار مدرن است. از نظر زیست‌محیطی، نیازمند مراقبت و بازسازی فوری است.

آینده خارک به تعادل میان «پیشرفت صنعتی» و «حفاظت زیست‌محیطی» بستگی دارد. اگر این تعادل برقرار شود، خارک نه‌فقط مرکز انرژی ایران، که الگویی برای توسعه پایدار در تمام خلیج فارس خواهد بود.

خبرنگار: ریحانه امیدی

انتهای پیام/