۲۳ خرداد در تقویم ملی ایران یادآور یکی از مهمترین و سرنوشتسازترین مقاطع تاریخ معاصر کشور است؛ روزی که تجاوزی آشکار و غیرقانونی علیه جمهوری اسلامی ایران آغاز شد و جنگی ۱۲ روزه را بر ملت ایران تحمیل کرد. جنگی که اگرچه با شهادت جمعی از برجستهترین فرماندهان نظامی، دانشمندان و فرزندان این مرز و بوم همراه بود، اما در نهایت به نمادی از اقتدار ملی، همبستگی مردمی و شکست محاسبات دشمن تبدیل شد.
در روزهای آغازین این جنگ تحمیلی، نقش هدایتگرانه رهبر شهید انقلاب اسلامی، حضرت آیتالله خامنهای، در مدیریت بحران و حفظ انسجام کشور بیش از هر زمان دیگری نمایان شد. دشمن گمان میکرد با وارد کردن ضربات اولیه و ایجاد شوک امنیتی، ساختار تصمیمگیری کشور دچار اختلال شده و ایران با بحرانهای گسترده سیاسی، اجتماعی و امنیتی مواجه خواهد شد. اما تدابیر حکیمانه، تصمیمات بهموقع و رهبری مقتدرانه ایشان موجب شد کشور با آرامش و انسجام مسیر مقابله با تجاوز دشمن را در پیش گیرد. حفظ روحیه عمومی، ایجاد هماهنگی میان ارکان مختلف کشور، هدایت نیروهای مسلح و تأکید مستمر بر وحدت ملی از جمله عواملی بود که اجازه نداد دشمن به اهداف خود دست یابد و کشور را دچار آشفتگی و بیثباتی کند.
پس از رهبری و مدیریت کلان کشور، نوبت به فرماندهان بزرگی رسید که با حضور در میدان، مسئولیت دفاع از امنیت و استقلال ایران را بر عهده داشتند. در جریان این تجاوز، جمعی از برجستهترین فرماندهان نظامی کشور به شهادت رسیدند؛ مردانی که سالها از عمر خود را در راه پاسداری از عزت و اقتدار ایران اسلامی صرف کرده بودند. شهید سپهبد محمد باقری، شهید سپهبد حسین سلامی، شهید سپهبد غلامعلی رشید، شهید سرلشکر امیرعلی حاجیزاده، شهید سرلشکر محمد کاظمی و دیگر فرماندهان و رزمندگان شهید این نبرد، با نثار جان خویش برگ زرین دیگری بر دفتر پرافتخار ایثار و شهادت ملت ایران افزودند.
این فرماندهان بزرگوار در حساسترین شرایط مسئولیت خطیر دفاع از کشور را بر عهده داشتند و سرانجام نیز در همان مسیر مقدس به فیض شهادت نائل آمدند. یاد و خاطره آنان نه تنها در میان خانواده بزرگ نیروهای مسلح، بلکه در دل همه ایرانیان برای همیشه زنده خواهد ماند. آنان نماد شجاعت، مسئولیتپذیری، اخلاص و وفاداری به آرمانهای انقلاب اسلامی بودند و خون پاکشان ضامن استمرار راه عزت و استقلال کشور خواهد بود.
اما دشمن تنها فرماندهان نظامی را هدف قرار نداد. در اقدامی که از منظر انسانی، اخلاقی و حقوقی محکوم است، جمعی از برجستهترین دانشمندان کشور نیز به شهادت رسیدند. شهید دکتر محمدمهدی طهرانچی، شهید دکتر فریدون عباسی، شهید دکتر احمدرضا ذوالفقاری، شهید دکتر عبدالحمید مینوچهر، شهید دکتر سید امیرحسین فقهی، شهید دکتر علی باکویی، شهید دکتر سعید برجی، شهید دکتر منصور عسگری، شهید دکتر سید محمدرضا صدیقی صابر، شهید دکتر علی بکایی کریمی، شهید دکتر اکبر مطلبیزاده و دیگر شهدای علمی این جنگ تحمیلی، از سرمایههای ارزشمند علمی کشور بودند که عمر خود را در مسیر توسعه دانش و پیشرفت ایران سپری کردند.
تجربه تاریخی ملتها نشان داده است که ترور دانشمندان و حمله به مراکز علمی هرگز نمیتواند مانع پیشرفت کشورها شود. علم و دانش را نمیتوان با موشک و بمباران نابود کرد. دانشمندان ممکن است به شهادت برسند، اما اندیشه، دانش و راه آنان همچنان زنده خواهد ماند. در حقیقت، حمله به دانشمندان اعترافی آشکار به ناتوانی در رقابت علمی و فناوری است.
جمهوری اسلامی ایران طی دهههای گذشته دستاوردهای بزرگی در حوزههای مختلف علمی بویژه فناوری هستهای به دست آورده است. بهرهگیری صلحآمیز از انرژی هستهای حقی مسلم برای ملت ایران است؛ حقی که میتواند در حوزههای پزشکی، کشاورزی، صنعت، تولید برق و توسعه پایدار کشور نقشآفرین باشد. حمله به دانشمندان و مراکز علمی نه تنها مغایر اصول انسانی است، بلکه بر اساس بسیاری از موازین حقوق بینالملل، اقدامی محکوم و مصداق جنایت جنگی محسوب میشود.
یکی از مهمترین جلوههای این جنگ ۱۲ روزه، نمایش بینظیر وحدت ملی بود. دشمن تصور میکرد که با آغاز حملات، مردم دچار تفرقه شده و شکافهای اجتماعی و سیاسی افزایش خواهد یافت، اما ملت ایران بار دیگر نشان داد که در روزهای سخت، همه اختلافنظرها را کنار گذاشته و برای دفاع از ایران عزیز متحد میشود.
اقوام مختلف، مذاهب گوناگون، گروههای اجتماعی و سیاسی و تمامی اقشار جامعه در کنار یکدیگر ایستادند و تصویری ماندگار از همبستگی ملی را به نمایش گذاشتند. این اتحاد، مهمترین عامل ناکامی دشمن بود و ثابت کرد امنیت، استقلال و تمامیت ارضی ایران خط قرمز مشترک همه ایرانیان است.
سرانجام دشمن که با اهدافی بلندپروازانه وارد این جنگ شده بود، بدون دستیابی به اهداف شوم خود ناچار به عقبنشینی شد و در سوم تیرماه ۱۴۰۴ پس از تحمل خسارات سنگین و شکست در تحقق اهداف مورد نظر خود، درخواست آتشبس کرد. این رخداد نشان داد که اراده ملت ایران، توان بازدارندگی کشور و وحدت ملی همچنان مهمترین عوامل حفظ امنیت و ثبات کشور هستند.
امروز گرامیداشت شهدای اقتدار و اتحاد ملی تنها بزرگداشت خاطره شهیدان نیست، بلکه یادآوری مسئولیتهای بزرگی است که بر دوش همه ما قرار دارد. کشور همچنان در شرایطی ویژه قرار دارد و آثار اقتصادی و معیشتی ناشی از جنگ و فشارهای خارجی بر زندگی مردم قابل مشاهده است. از این رو انتظار میرود تمامی مسئولان با روحیهای جهادی و تلاشی مضاعف برای حل مشکلات مردم، بویژه مسائل اقتصادی، اشتغال، تولید، مهار تورم و بهبود معیشت عمومی اقدام کنند.
همچنین قوه قضائیه و دستگاههای نظارتی باید با هرگونه کمکاری، ترک فعل، فساد و سوءمدیریت که موجب تضییع حقوق مردم میشود برخوردی قاطع، عادلانه و بدون اغماض داشته باشند. خون پاک شهیدان اقتدار، مطالبهگر خدمت صادقانه و مدیریت کارآمد است و هیچ مسئولی نباید خود را از پاسخگویی در برابر مردم و آرمانهای شهدا بینیاز بداند.
در کنار مسئولان، مردم نیز باید همچنان وحدت و همبستگی خود را حفظ کنند. همانگونه که ملت ایران در دوران جنگ ۱۲ روزه با اتحاد مثالزدنی خود دشمن را ناکام گذاشت، در مسیر عبور از مشکلات اقتصادی و اجتماعی نیز میتواند با همدلی، صبر و مشارکت ملی از تمامی چالشها عبور کند.
۲۳ خرداد یادآور این حقیقت ماندگار است که اقتدار ایران تنها در تجهیزات نظامی و فناوریهای پیشرفته خلاصه نمیشود، بلکه ریشه اصلی آن در ایمان، دانش، ایثار، رهبری حکیمانه، وحدت ملی و اراده ملتی نهفته است که برای حفظ عزت و استقلال خود از هیچ فداکاری دریغ نمیکند. درود و رحمت الهی بر شهدای اقتدار و اتحاد ملی ایران؛ بر فرماندهان، دانشمندان و تمامی شهیدانی که با نثار جان خود امنیت، عزت و سربلندی این سرزمین را تضمین کردند.
سید رضا نبوی، مدرس دانشگاه و فعال فرهنگی*
انتهای یادداشت/
نظر شما