به گزارش خبرنگار استانی ایسکانیوز از همدان؛ یک کارشناس روانشناسی اجتماعی در مصاحبه اختصاصی با خبرگزاری ایسکانیوز با تأکید بر اینکه وضعیت روانی جوانان باید به عنوان یکی از شاخصهای مهم توسعه اجتماعی مورد توجه قرار گیرد، اظهار کرد: وقتی درباره جوانان صحبت میکنیم، معمولاً نخستین موضوعاتی که مطرح میشود اشتغال، ازدواج، مسکن و تحصیل است؛ اینها بسیار مهماند، اما پشت همه این مسائل، لایهای عمیقتر از اضطراب، بلاتکلیفی، فرسودگی ذهنی و احساس ناتوانی در ساختن آینده وجود دارد که کمتر درباره آن سخن گفته میشود.
وی در پاسخ به این پرسش که فرسودگی روانی جوانان چگونه خود را نشان میدهد، گفت: این فرسودگی همیشه با نشانههای آشکار و شدید بروز نمیکند. گاهی در بیانگیزگی، تعویق تصمیمها، کنارهگیری از فعالیتهای اجتماعی، کاهش تمرکز، پرخاشگری پنهان، احساس بیمعنایی، مقایسه دائمی با دیگران و بیاعتمادی به آینده دیده میشود. جوان ممکن است ظاهراً درس بخواند، کار کند یا در جمع حضور داشته باشد، اما در درون خود احساس کند مسیر روشنی پیش رویش نیست.
این کارشناس افزود: یکی از مسائل مهم در همدان، مانند بسیاری از استانهای کشور، فاصله میان انتظارات نسل جوان و فرصتهای واقعی موجود است. جوانان امروز سطح آگاهی بالاتری دارند، جهان را بیشتر میبینند، خود را با همنسلانشان در شهرها و کشورهای دیگر مقایسه میکنند و از زندگی فقط حداقل بقا نمیخواهند. آنان به کرامت، استقلال، رشد، دیده شدن و اثرگذاری نیاز دارند. اگر جامعه نتواند برای این نیازها پاسخ معنادار تولید کند، فشار روانی افزایش مییابد.
او درباره تأثیر وضعیت اقتصادی بر سلامت روان جوانان بیان کرد: فشار اقتصادی یکی از مهمترین عوامل اضطراب جوانان است. وقتی شغل پایدار دشوار میشود، درآمد با هزینهها تناسب ندارد، مسکن از دسترس دورتر میشود و تشکیل زندگی مستقل به تأخیر میافتد، جوان احساس میکند کنترل آینده خود را از دست داده است. این احساس ناتوانی، اگر طولانی شود، میتواند به ناامیدی، افسردگی، خشم اجتماعی یا بیتفاوتی منجر شود.
این کارشناس روانشناسی اجتماعی در پاسخ به این پرسش که نقش خانوادهها در این زمینه چیست، گفت: خانواده در همدان و بسیاری از شهرهای ریشهدار، هنوز نقش محوری در حمایت عاطفی و اجتماعی از جوان دارد، اما گاهی خود خانواده نیز زیر فشار اقتصادی و فرهنگی قرار گرفته است. والدین از یکسو نگران آینده فرزندان خود هستند و از سوی دیگر ممکن است ناخواسته با مقایسه، توقعات زیاد یا نگرانیهای مداوم، فشار بیشتری به جوان وارد کنند. گفتوگو در خانواده باید از حالت نصیحت و سرزنش خارج شود و به شنیدن واقعی تبدیل شود.
وی ادامه داد: بخشی از جوانان احساس میکنند کسی وضعیت آنان را دقیق نمیفهمد. نسلهای قبلی ممکن است تصور کنند جوان امروز کمطاقتتر شده، در حالی که واقعیت این است که ساختار زندگی پیچیدهتر شده است. جوان امروز با رقابت شدیدتر، ناامنی شغلی، فشار فضای مجازی، تغییر ارزشها، سرعت بالای اطلاعات و آیندهای کمتر قابل پیشبینی روبهروست. بنابراین باید او را در بستر زمانه خودش فهمید، نه با معیارهای گذشته.
او با اشاره به تأثیر فضای مجازی بر سلامت روان جوانان گفت: فضای مجازی هم فرصت است و هم تهدید. از یک طرف امکان یادگیری، ارتباط، کسب درآمد و بیان خود را فراهم میکند، اما از طرف دیگر مقایسه دائمی، نمایش زندگیهای آرمانی، فشار برای موفقیت سریع و احساس عقبماندگی را افزایش میدهد. بسیاری از جوانان زندگی واقعی خود را با تصویر ویرایششده زندگی دیگران مقایسه میکنند و همین موضوع احساس ناکافی بودن را تقویت میکند.
این کارشناس در بخش دیگری از گفتوگو درباره نقش شهر در سلامت روان جوانان اظهار کرد: سلامت روان فقط مسئله فردی نیست؛ شهر هم در آن نقش دارد. اگر شهری فضای فرهنگی، ورزشی، هنری، گفتوگو، کتابخانه، کافههای سالم، مراکز مشاوره در دسترس، برنامههای جوانمحور و فرصت مشارکت اجتماعی نداشته باشد، جوان احساس میکند جایی برای نفس کشیدن ندارد. همدان با ظرفیت فرهنگی و دانشگاهی خود میتواند فضای زندهتری برای نسل جوان بسازد، اما این موضوع نیازمند برنامهریزی جدی است.
وی درباره اهمیت مراکز مشاوره و خدمات روانشناسی گفت: هنوز در بخشی از جامعه، مراجعه به روانشناس با برچسب یا نگرانی همراه است. باید این نگاه اصلاح شود. همانطور که فرد برای مشکل جسمی به پزشک مراجعه میکند، برای فشار روانی نیز باید بتواند بدون ترس و خجالت از خدمات تخصصی استفاده کند. مدارس، دانشگاهها، مراکز فرهنگی و حتی محیطهای کاری باید نقش فعالتری در آموزش سلامت روان داشته باشند.
این کارشناس افزود: یکی از راههای پیشگیری از فرسودگی روانی، افزایش احساس اثرگذاری در جوانان است. جوانی که احساس کند میتواند در شهر، دانشگاه، محله یا محیط کاری خود نقشی داشته باشد، کمتر دچار بیمعنایی میشود. مشارکت اجتماعی، فعالیت داوطلبانه، کار گروهی، انجمنهای فرهنگی و هنری و فضاهای گفتوگو میتوانند بخشی از این خلأ را پر کنند. جوان فقط به سرگرمی نیاز ندارد؛ به معنا و نقش اجتماعی نیاز دارد.
او در پاسخ به این پرسش که چه اقداماتی باید در اولویت قرار گیرد، گفت: نخست باید سلامت روان جوانان به رسمیت شناخته شود و از سطح توصیههای کلی عبور کند. سپس باید دسترسی به مشاوره ارزان و باکیفیت افزایش یابد، برنامههای مهارتآموزی زندگی در مدارس و دانشگاهها تقویت شود، خانوادهها آموزش ببینند، فضاهای شهری جوانپسند توسعه یابد و فرصتهای مشارکت واقعی برای جوانان ایجاد شود. اگر جوان فقط مخاطب تصمیمها باشد و نه بخشی از آنها، احساس فاصله او با جامعه بیشتر خواهد شد.
این کارشناس روانشناسی اجتماعی در پایان خاطرنشان کرد: آینده همدان فقط با پروژههای عمرانی و اقتصادی ساخته نمیشود؛ با روان سالم، امید اجتماعی و انگیزه نسل جوان نیز ساخته میشود. اگر جوانان استان احساس کنند دیده میشوند، شنیده میشوند و میتوانند آیندهای قابل تصور بسازند، انرژی آنان به سرمایه توسعه تبدیل خواهد شد. اما اگر فشارها انباشته شود و پاسخها سطحی بماند، فرسودگی روانی آرامآرام به بیاعتمادی و کنارهگیری اجتماعی تبدیل میشود. جامعهای که میخواهد آینده داشته باشد، باید پیش از هر چیز مراقب روح جوانان خود باشد.
خبرنگار: نازنین مولائیمنظر
انتهای خبر/
نظر شما