اربعین حسینی در بستر تاریخ اسلام و فراتر از آن در حافظه جمعی بشریت، جایگاهی فراتر از یک مناسبت آیینی ساده دارد. این روز، نقطه عطف و نقطه تلاقی میان سوگ وامید، میان یادآوری مصیبت و تجدید میثاق با آرمان‌های والای انسانی است.

منزلت اربعین در این است که نه تنها به عنوان یادبود یک واقعه تاریخی، بلکه به عنوان یک پدیده زنده و پویا، بازتاب‌دهنده قدرت بی‌پایان اراده انسان در مسیر حق و عدالت است.

اگر بخواهیم به مفهوم و منزلت این حماسه بپردازیم، باید از مفهوم تداوم رسالت آغاز کنیم. اگر عاشورا نقطه انفجار و آغاز نهضت بود، اربعین نقطه استقرار و تثبیت آن است. در این روز، پیام کربلا که در صحرای عطش و خون متبلور شد، توسط بازماندگانی چون حضرت زینب (س) و امام سجاد (ع) به گوش جهانیان رسانده شد و با استقامت آن‌ها، این پیام از یک واقعه محصور در جغرافیا، به یک آرمان جهانی تبدیل گشت. اربعین در واقع، تلاقی میان صبر زینبی وایستادگی حسینی است که نشان می‌دهد حق هرگز با خون از میان نمی‌رود، بلکه از طریق این تداوم، جاودانه می‌گردد.

یکی از جنبه‌های متمایزکننده و باشکوه اربعین، تجلی خیره‌کننده وحدت در عین کثرت است. در مسیر پیاده‌روی اربعین، شاهد صحنه‌ای هستیم که در آن تمامی تفاوت‌های قومی، زبانی، ملی و حتی طبقاتی، ذوب شده و تنها یک حقیقت واحد باقی می‌ماند: عشق به حقیقت. این پیوند میان میلیون‌ها انسان که با انگیزه‌های متفاوت اما با هدفی واحد حرکت می‌کنند، نشان‌دهنده آن است که اربعین، بستری برای نمایش بالاترین سطوح اخلاق انسانی است. میزبانی بی‌دریغ، ایثار در مسیر خدمت و همدلی میان غریبه‌ها، از جمله مفاهیمی است که در این ایام به شکلی بی‌سابقه در جهان مشاهده می‌شود و منزلت این رواداری را دوچندان می‌کند.

از منظر معرفتی نیز، اربعین فرصتی است برای بازگشت به خویشتن و بازسازی روح. این روز، آینه‌ای است که هر زائر در آن، نه تنها با هدف زیارت امام، بلکه برای بازشناسی ارزش‌های وجودی خود در برابر شکوه کربلا می‌آید. اربعین به انسان می‌آموزد که چگونه می‌تواند در میان انبوه جمعیت، میان خود و خالق پیوندی استوار برقرار کند و چگونه می‌تواند میان نیازهای مادی و نیازهای معنوی، تعادلی مبتنی بر ایثار و فداکاری برقرار سازد. این تمرکز بر تعالی روح، اربعین را از یک مراسم آیینی به یک مکتب تربیتی و اصلاحی بدل کرده است.

در نهایت، شکوه اربعین در این است که از یک رویداد حزن‌انگیز، یک جریان الهام‌بخش برای تغییر جهان ساخته است. اربعین به ما می‌آموزد که مظلومیت اگر با استقامت همراه شود، به اقتدار تبدیل می‌گردد و اشک اگر با آگاهی پیوند بخورد، به آتش اصلاح‌گری در دل‌های ستمگران بدل می‌شود. این منزلت فراتر از زمان و مکان، اربعین را به پناهگاهی برای عاشقان عدالت و نمادی از پیروزی حتمی حق بر باطل در تمام دوران‌های تاریخ تبدیل کرده است.

فعال رسانه*

انتهای یادداشت./