به گزارش خبرنگار استانی ایسکانیوز از کهگیلویه و بویراحمد؛ علی خواهانی مدرس قران افزود: برگزاری مسابقات قرآن و عترت در محیط دانشگاه، از جمله برنامه‌هایی است که می‌تواند میان فعالیت‌های آموزشی، فرهنگی و تربیتی ارتباطی مؤثر ایجاد کند. دانشگاه، تنها محل انتقال دانش و مهارت‌های تخصصی نیست، بلکه نهادی اثرگذار در شکل‌دهی به نگرش، شخصیت و مسئولیت اجتماعی نسل جوان به شمار می‌رود. از این منظر، توجه به قرآن و سیره اهل‌بیت(ع) می‌تواند بخشی مهم از فرآیند تربیت دانشجویانی باشد که در کنار توانمندی علمی، از بنیان‌های اخلاقی و معنوی نیز برخوردارند.

علی خواهانی، مدرس قرآن، با اشاره به اهمیت این مسابقات در محیط دانشگاهی اظهار کرد: مسابقات قرآن و عترت را نباید صرفاً یک برنامه مناسبتی یا رقابتی دانست. این مسابقات زمانی به هدف اصلی خود نزدیک می‌شود که بتواند زمینه انس بیشتر دانشجویان با قرآن، تدبر در مفاهیم آیات و شناخت عمیق‌تر سیره اهل‌بیت(ع) را فراهم کند. رقابت در این عرصه، زمانی ارزشمند است که به رشد فکری، اخلاقی و معنوی شرکت‌کنندگان منجر شود و آنان را در مسیر بهره‌گیری عملی از آموزه‌های دینی قرار دهد.

وی افزود: قرآن برای همه مراحل زندگی انسان پیام دارد و دانشگاه نیز از این قاعده جدا نیست. دانشجو در دوران تحصیل با مسائل مختلفی از جمله انتخاب مسیر شغلی، روابط اجتماعی، فشارهای روانی، تصمیم‌گیری‌های مهم و مواجهه با دیدگاه‌های گوناگون روبه‌رو می‌شود. اگر آموزه‌های قرآنی به‌درستی برای او تبیین شود، می‌تواند از این آموزه‌ها در مدیریت زندگی، کنترل هیجانات، رعایت حقوق دیگران و انتخاب‌های اخلاقی خود استفاده کند.

به گفته این مدرس قرآن، حضور دانشجویان در مسابقات قرآن و عترت می‌تواند زمینه‌ای برای خروج قرآن از حالت فردی و محدود و تبدیل آن به یک جریان فرهنگی در دانشگاه باشد.

وی ادامه داد: گاهی قرآن در ذهن برخی افراد تنها با مراسم، تلاوت و برنامه‌های رسمی پیوند خورده است؛ در حالی که قرآن باید در رفتار، گفت‌وگو، تصمیم‌گیری و مناسبات اجتماعی انسان نیز حضور داشته باشد. مسابقات می‌توانند این نگاه را اصلاح کنند و نشان دهند که فعالیت قرآنی، از متن زندگی جدا نیست.

خواهانی درباره ضرورت توجه هم‌زمان به قرآن و عترت بیان کرد: قرآن و عترت دو موضوع جدا از یکدیگر نیستند. قرآن اصول و مسیر کلی را نشان می‌دهد و سیره اهل‌بیت(ع) نمونه عملی اجرای این اصول در زندگی است. دانشجو زمانی می‌تواند از آموزه‌های قرآنی بهره بیشتری ببرد که آن‌ها را در رفتار و روش زندگی پیامبر اکرم(ص) و ائمه اطهار(ع) نیز مشاهده کند. مطالعه سیره اهل‌بیت(ع) به دانشجو کمک می‌کند مفاهیمی مانند عدالت، صبر، ‌امانت‌داری، مسئولیت‌پذیری، گذشت و رعایت کرامت انسان را به شکل ملموس‌تری درک کند.

وی با اشاره به نقش عترت در تربیت اجتماعی دانشجویان گفت: دانشگاه محیطی است که در آن افراد با پیشینه‌ها، دیدگاه‌ها و سلیقه‌های مختلف در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند. این تفاوت‌ها اگر با اخلاق و گفت‌وگو همراه نباشد، ممکن است به سوءتفاهم و فاصله اجتماعی منجر شود. سیره اهل‌بیت(ع) به ما می‌آموزد که چگونه با مخالف فکری، افراد کم‌توان، اقشار مختلف جامعه و حتی کسانی که رفتار مناسبی ندارند، با کرامت و منطق برخورد کنیم. این آموزه‌ها برای فضای دانشگاه بسیار کاربردی است.

این مدرس قرآن، یکی از کارکردهای مهم مسابقات را ایجاد انگیزه برای مطالعه و پژوهش دانست و گفت: مسابقات نباید فقط به حفظ کردن مطالب یا کسب رتبه محدود شود. دانشجو باید احساس کند که شرکت در این برنامه، فرصتی برای کشف موضوعات تازه و افزایش آگاهی اوست. بخش‌های پژوهشی، نهج‌البلاغه، صحیفه سجادیه، تفسیر و معارف قرآنی می‌توانند دانشجو را به مطالعه عمیق‌تر هدایت کنند. اگر مسابقات با منابع مناسب، شیوه‌های جذاب و فضای علمی برگزار شود، حتی دانشجویانی که پیش‌تر ارتباط زیادی با فعالیت‌های قرآنی نداشته‌اند، به این حوزه علاقه‌مند خواهند شد.

وی ادامه داد: امروز نسل جوان با منابع فراوان و دیدگاه‌های متنوع در فضای مجازی مواجه است. پاسخ‌گویی به پرسش‌های این نسل، نیازمند روش‌های جدید و زبان قابل فهم است. نمی‌توان انتظار داشت دانشجو تنها با ارائه مطالب کلی و تکراری، ارتباط عمیقی با مفاهیم قرآنی پیدا کند. باید به پرسش‌های واقعی او توجه کرد و نشان داد که قرآن و عترت درباره مسائل اخلاقی، اجتماعی، علمی و انسانی سخن دارند.

به اعتقاد خواهانی، ارتقای کیفیت مسابقات نیازمند استفاده از ظرفیت استادان، مدرسان قرآن، قاریان، حافظان و کارشناسان حوزه معارف است. وی اظهار کرد: کیفیت آموزشی و داوری در مسابقات اهمیت زیادی دارد. دانشجویی که برای حضور در یک رقابت قرآنی تلاش می‌کند، باید از آموزش درست و بازخورد دقیق برخوردار شود. اگر در بخش تلاوت شرکت می‌کند، لازم است با اصول صوت و لحن، تجوید، وقف و ابتدا و شیوه صحیح قرائت آشنا شود. در بخش‌های مفهومی و پژوهشی نیز باید منابع معتبر و راهنمایی استادان در اختیار او قرار گیرد.

وی افزود: مدرس قرآن فقط آموزش‌دهنده چند مهارت فنی نیست. مدرس باید بتواند میان آیات و زندگی دانشجو ارتباط برقرار کند. اگر آموزش قرآن تنها به اصلاح قرائت محدود شود، بخش مهمی از ظرفیت تربیتی قرآن نادیده گرفته می‌شود. البته مهارت قرائت اهمیت دارد، اما تلاوت باید مقدمه‌ای برای فهم، تدبر و عمل باشد.

مسابقات قرآن و عترت همچنین می‌تواند در تقویت آرامش روانی و کاهش فشارهای دوران دانشجویی نقش داشته باشد. خواهانی در این‌باره گفت: دانشجویان با فشارهای مختلف تحصیلی، اقتصادی و اجتماعی روبه‌رو هستند. انس با قرآن و حضور در برنامه‌های معنوی می‌تواند به آنان در یافتن آرامش و تنظیم احساسات کمک کند. البته نباید از قرآن انتظار داشت که جایگزین مشاوره تخصصی یا خدمات روان‌شناختی شود، اما آموزه‌های قرآنی می‌توانند در کنار این خدمات، به فرد احساس‌امید، معنا و توانمندی بدهند.

وی بیان کرد: فعالیت‌های گروهی قرآنی نیز در ایجاد ارتباط سالم میان دانشجویان مؤثر است. دانشجویی که در یک گروه تلاوت، حفظ، پژوهش یا محفل قرآنی فعالیت می‌کند، مهارت همکاری، مسئولیت‌پذیری و احترام به دیگران را تمرین می‌کند. این ارتباط‌ها می‌تواند از انزوا و فاصله اجتماعی بکاهد و فضای دانشگاه را به محیطی صمیمی‌تر و اخلاقی‌تر تبدیل کند.

این مدرس قرآن با تأکید بر ضرورت پرهیز از نگاه تشریفاتی به برنامه‌های قرآنی گفت: برای اثرگذاری بیشتر، مسابقات باید از مرحله اعلام فراخوان تا پایان برنامه، پیوست فرهنگی و آموزشی داشته باشد. برگزاری یک مراسم پایانی و معرفی برگزیدگان، اگرچه لازم است، اما کافی نیست. باید پیش از مسابقات، نشست‌های آموزشی و کارگاه‌های تخصصی برگزار شود و پس از آن نیز ارتباط با شرکت‌کنندگان ادامه پیدا کند. برگزیدگان می‌توانند در برنامه‌های آموزشی، محافل قرآنی و فعالیت‌های فرهنگی دانشگاه نقش‌آفرینی کنند.

وی افزود: دانشجویان ممتاز قرآنی باید به عنوان سرمایه‌های فرهنگی دانشگاه شناخته شوند. حمایت از آنان تنها پرداخت جایزه نیست. فراهم کردن فرصت آموزش، معرفی به محافل علمی و قرآنی، استفاده از توان آنان در برنامه‌های دانشگاه و ایجاد زمینه برای ادامه فعالیت‌های پژوهشی، می‌تواند تأثیر بیشتری داشته باشد. چنین رویکردی باعث می‌شود موفقیت در مسابقات به یک مسیر پایدار تبدیل شود، نه یک تجربه کوتاه‌مدت.
خواهانی بر ضرورت استفاده از ابزارهای نوین ارتباطی نیز تأکید کرد و گفت: برای ارتباط با نسل امروز، باید از ظرفیت فضای مجازی و فناوری‌های آموزشی استفاده کرد. تولید محتوای کوتاه و دقیق، معرفی کتاب‌های مناسب، ارائه فایل‌های آموزشی، برگزاری نشست‌های برخط و راه‌اندازی گروه‌های مطالعاتی می‌تواند دامنه اثرگذاری مسابقات را افزایش دهد. بسیاری از دانشجویان ممکن است فرصت حضور مستمر در برنامه‌های حضوری را نداشته باشند، اما از طریق فضای مجازی می‌توانند در جریان آموزش و فعالیت‌های قرآنی قرار گیرند.

وی ادامه داد: البته استفاده از فناوری نباید موجب سطحی شدن مفاهیم شود. محتوای قرآنی باید با دقت، مستند و متناسب با نیاز مخاطب تولید شود. کوتاه بودن یک محتوا به معنای کم‌عمق بودن آن نیست. می‌توان مفاهیم دقیق و ارزشمند را با زبان ساده و قالب‌های جذاب به دانشجویان ارائه کرد.

این مدرس قرآن، عدالت در دسترسی به برنامه‌ها را یکی دیگر از موضوعات مهم دانست و بیان کرد: مسابقات باید به گونه‌ای طراحی شود که دانشجویان رشته‌ها، مقاطع و واحدهای مختلف دانشگاه بتوانند در آن حضور داشته باشند. فعالیت قرآنی نباید محدود به گروه خاصی از دانشجویان باشد. ممکن است دانشجویی در یک واحد دانشگاهی کوچک، استعداد بالایی در تلاوت یا پژوهش داشته باشد، اما به دلیل نبود امکانات یا اطلاع‌رسانی مناسب، فرصت حضور پیدا نکند. شناسایی استعدادها و فراهم کردن فرصت برابر، از وظایف مهم برگزارکنندگان است.

به گفته وی، خانواده دانشگاه نیز می‌تواند در تقویت این جریان نقش داشته باشد. خواهانی اظهار کرد: استادان، کارکنان و مدیران دانشگاه، هر کدام می‌توانند در گسترش فرهنگ قرآنی اثرگذار باشند. دانشجو زمانی فعالیت‌های فرهنگی را جدی می‌گیرد که احساس کند این برنامه‌ها در ساختار دانشگاه اهمیت واقعی دارند. حمایت استادان، فراهم کردن فضای مناسب، توجه به زمان‌بندی مسابقات و احترام به مشارکت دانشجویان، پیام روشنی درباره جایگاه قرآن و عترت در دانشگاه منتقل می‌کند.
وی تأکید کرد: مسابقات قرآن و عترت باید به تربیت انسان‌هایی کمک کند که علم را در خدمت جامعه قرار می‌دهند. اگر دانشجو در رشته پزشکی، مهندسی، علوم انسانی یا هنر تحصیل می‌کند، آموزه‌های اخلاقی قرآن می‌تواند جهت استفاده از دانش او را مشخص کند. دانش تخصصی زمانی ارزشمندتر می‌شود که با وجدان کاری، رعایت حقوق مردم و احساس مسئولیت اجتماعی همراه باشد.

خواهانی در پایان گفت: هدف نهایی این مسابقات، تربیت قاری یا حافظ برگزیده به تنهایی نیست؛ هرچند قاریان و حافظان جایگاه ارزشمندی دارند. هدف بزرگ‌تر آن است که قرآن در زندگی دانشجو حضور داشته باشد و به رفتار او جهت بدهد. دانشجویی که با قرآن مأنوس است، باید درامانت‌داری، احترام به دیگران، رعایت قانون، کمک به جامعه و انجام مسئولیت‌های خود نیز الگو باشد. اگر این اتفاق رخ دهد، مسابقات از یک برنامه فرهنگی به یک جریان تربیتی ماندگار تبدیل شده است.

خبرنگار: فائزه صداقت نژاد

انتهای خبر/