به گزارش خبرنگار استانی ایسکانیوز از دولت آباد؛ بیژن شمس در تبیین فضای سیاسی آن دوران اظهار داشت: در جنگ جهانی دوم، اگرچه نظام سیاسی حاکم بر ایران شعار بی‌طرفی سر می‌داد، اما این بی‌طرفی تنها یک ادعای دیپلماتیک بود. واقعیت این است که ضعف حاکمیت مرکزی و ساختار درونی قدرت در آن زمان، ایران را به سرزمینی بدون دفاع تبدیل کرده بود. این ضعف حاکمیتی، چراغ سبزی برای قدرت‌های جهانی بود تا بدون توجه به حق حاکمیت ملی ما، خاک ایران را به عرصه‌ای برای پیشبرد اهداف استراتژیک و نظامی خود تبدیل کنند.

حراج منافع ملی در سایه ناکارآمدی پهلوی اول

کارشناس سیاسی با انتقاد از عملکرد پهلوی اول در مواجهه با بحران‌های بین‌المللی افزود: نکته قابل تأمل اینجاست که با وجود اعلام بی‌طرفی، ایران عملا به مرکز تاخت و تاز طرفین درگیر تبدیل شد. این اتفاق، گواهی روشن بر ناکارآمدی ساختار سیاسی در دوره پهلوی اول است. حکومتی که ادعای مدرنیزاسیون داشت، در آزمون بزرگ حفظ استقلال در بزنگاه تاریخی جنگ جهانی دوم، مردود شد و تحت سیطره و یوغ قدرت‌های بیگانه قرار گرفت.

شمس در ادامه با تأکید بر اینکه منابع کشور در آن مقطع به تاراج رفت، تصریح کرد: متفقین از منابع ایران نه به نفع مردم، بلکه برای تأمین لجستیک و نیازهای جنگی خود استفاده کردند. این یک واقعیت تاریخی است که نظام سیاسی آن زمان، فاقد پشتوانه مردمی و قدرت ملی بود که بتواند با تکیه بر آن، در برابر زیاده‌خواهی‌های استعمارگران ایستادگی کند.

درس‌هایی برای امروز؛ استقلال در گرو اقتدار درونی

شمس در بخش دیگری از این گفتگو، ضرورت درس‌آموزی از این واقعه تاریخی را یادآور شد و گفت: تحلیل سوم شهریور ۱۳۲۰ به ما می‌آموزد که در روابط بین‌الملل، «بی‌طرفی» به تنهایی امنیت‌ساز نیست؛ آنچه امنیت یک کشور را تضمین می‌کند، اقتدار درونی، انسجام حاکمیت و پیوند ناگسستنی میان دولت و ملت است. در آن زمان، پهلوی اول به دلیل نداشتن مشروعیت مردمی و اتکای کاذب به قدرت‌های خارجی، در لحظه مواجهه با بحران، عملاً توان هرگونه کنشگری سیاسی و دفاعی را از دست داد.

وی در پایان خاطرنشان کرد: «این رویداد تاریخی نشان داد که یک نظام سیاسی اگر از درون تهی شده باشد و استقلال تصمیم‌گیری نداشته باشد، به راحتی در طوفان‌های بین‌المللی فرو می‌پاشد. تکرار این روایت‌ها برای نسل جوان ضروری است تا بدانند که عزت و امنیت امروز کشور، مرهون همان نگاه مبتنی بر استقلال و “نه شرقی، نه غربی” است که انقلاب اسلامی آن را احیا کرد تا دیگر هیچ قدرت خارجی جرئت نکند به سادگی مرزهای این سرزمین را نادیده بگیرد.

خبرنگار: محیا عموئی

انتهای خبر./