حسین کنعانی‌مقدم، تحلیلگر مسائل سیاسی، در گفت‌وگو با خبرنگار سیاسی ایسکانیوز با انتقاد از اظهارات اخیر محمدجواد ظریف درباره مذاکره با آمریکا، تقویت بازدارندگی ایران و نقش نیروهای قدس در منطقه، تأکید کرد: صحبت‌های ظریف بیش از آنکه در راستای تأمین منافع ایران باشد، به ارائه راهکار به مارک روبیو و دونالد ترامپ برای خروج از شرایط دشوار کنونی شباهت دارد.
کنعانی‌مقدم با اشاره به محتوای سخنان ظریف اظهار کرد: اگر این اظهارات از سوی مارک روبیو، وزیر خارجه آمریکا، مطرح می‌شد، جای تعجب نداشت؛ چراکه آمریکایی‌ها در شرایطی قرار دارند که در جنگ‌های اخیر شکست راهبردی خورده‌اند و هژمونی آن‌ها در منطقه با شکست مواجه شده است. وی با بیان این نکته تصریح کرد راهکارهای مطرح‌شده از سوی ظریف بیشتر به مشورت دادن به روبیو و ترامپ برای رهایی از تله و ضربات سنگینی شباهت دارد که هر روز متحمل می‌شوند.
راهبرد ظریف؛ سازش به‌جای مقاومت
کنعانی‌مقدم با یادآوری جلسه‌ای که در زمان مسئولیت ظریف در معاونت راهبردی رئیس‌جمهور با او داشته است، خاطرنشان کرد: در آن جلسه به ظریف تأکید کردم که مسئولیت معاونت راهبردی، ارائه راهبرد به رئیس‌جمهور برای پیروزی، مقاومت و ایستادگی است، نه تدوین راهبردهایی که بر تسلیم و سازش استوارند.
وی با تأکید بر اینکه چنین رویکردی با تدبیر امام، قانون اساسی و آرمان‌های انقلاب مغایرت دارد، افزود: ظریف اکنون به‌جای وزیر خارجه ایران، در جایگاه مشاور وزیر خارجه آمریکا ظاهر شده و عملاً نقش سخنگوی کاخ سفید را بر عهده گرفته است.
این تحلیلگر مسائل سیاسی همچنین تصریح کرد: ترامپ با تکیه بر جنگ روانی تلاش می‌کند مسیر خود را پیش ببرد و بازتاب دیدگاه‌های ظریف در رسانه‌ها می‌تواند همان کارکردی را داشته باشد که سخنگوی کاخ سفید دنبال می‌کند.
انتقاد از حذف مفهوم امت و امام در سیاست خارجی
کنعانی‌مقدم با اشاره به دیدگاه‌های ظریف درباره سیاست خارجی، تأکید کرد: وی بر تمرکز صرف بر مفهوم کشور، دولت ـ ملت و دولت ملی تأکید دارد؛ مفاهیمی که در ادبیات لیبرال‌دموکراسی مطرح هستند.
وی با بیان اینکه بر اساس این نگاه، ایران نباید خود را درگیر مسائل کشورهای دیگر، همسایگان و تحولات منطقه‌ای کند، خاطرنشان کرد این رویکرد به معنای حذف کامل مفهوم امت و امام از سیاست خارجی است.
وی در ادامه افزود: جهت‌گیری ظریف، استفاده از ادبیات سیاسی و دیپلماتیک برای پیشبرد همین رویکرد است؛ ادبیاتی که در بسیاری از موارد ضعیف بوده و در نهایت می‌تواند همان کارکردی را پیدا کند که سخنگوی کاخ سفید دنبال می‌کند.
مذاکره با آمریکا؛ راه‌حل یا عقب‌نشینی؟
کنعانی‌مقدم با انتقاد از دیدگاهی که ارتقای توان دفاعی و بازدارندگی ایران را مقدمه ورود به توافق با آمریکا می‌داند، تأکید کرد جبهه مقاومت همچنان در حال ایستادگی است و ایران نیز با وجود فشارها، حملات به زیرساخت‌ها و تقدیم شهدا، مقاومت کرده است.
وی با یادآوری این مضمون از سخنان رهبر شهید انقلاب که ایران از آتشی که بر دامنش زده‌اند، مانند ققنوس پرواز خواهد کرد، این پرسش را مطرح کرد که با وجود چنین رویکردی، تأکید بر نشستن پای میز مذاکره با آمریکا، باج دادن و تسلیم کردن کشور برای حل مشکلات چه معنایی دارد؟
این تحلیلگر مسائل سیاسی با اشاره به اظهارات مارک روبیو در یونان درباره ایران‌هراسی، تصریح کرد: طرف آمریکایی به دنبال تبدیل جنگ به منازعه‌ای تمدنی و مذهبی و دنبال کردن ادامه جنگ‌های صلیبی است؛ رویکردی که رژیم صهیونیستی نیز دنبال می‌کند.
ظریف باید درباره کارنامه مذاکره با آمریکا پاسخ دهد
حسین کنعانی‌مقدم با انتقاد از دیدگاه محمدجواد ظریف درباره نقش نیروهای قدس در منطقه و تأثیر آن بر روند مذاکرات، خاطرنشان کرد: باید بررسی کرد حضور چندین‌ساله ظریف در عرصه دیپلماسی چه نتایجی داشته و چگونه آمریکا به این جمع‌بندی رسیده است که می‌تواند از طریق جنگ، مشکلات خود را حل کند.
وی افزود: ظریف سال‌ها در آمریکا تحصیل و زندگی کرده، نماینده ایران در سازمان ملل بوده و مسئولیت سفارت و وزارت خارجه را بر عهده داشته است، پس باید پیش از ارائه راهکارهای جدید برای سیاست خارجی، درباره نتایج عملکرد گذشته خود پاسخ دهد؛ به‌ویژه آنکه کارنامه او بیش از هر چیز با برجام و مذاکره مستقیم با آمریکا شناخته می‌شود.
کنعانی‌مقدم در ادامه افزود: نمی‌توان بدون بررسی دستاوردها و پیامدهای این تجربه، بار دیگر بر سیاست‌هایی قرار گرفت که وزیر خارجه آمریکا دنبال می‌کند.
وی همچنین با انتقاد از روایت ظریف درباره مذاکرات ایران و آمریکا، برجام و تحولات مرتبط با آن، تأکید کرد: این روایت در برخی موارد با چارچوبی هم‌خوانی دارد که طرف آمریکایی برای بازگویی تاریخ و تحولات گذشته دنبال می‌کند و همین موضوع، ضرورت بررسی میزان انطباق این روایت با واقعیت‌های گذشته را مطرح می‌سازد.
دبیرکل حزب سبز تصریح کرد: هر زمان دونالد ترامپ در بن‌بست قرار می‌گیرد یا سخنرانی می‌کند، مواضع ظریف به او فرصت تنفس می‌دهد؛ گویی این پیام به رئیس‌جمهور آمریکا منتقل می‌شود که جای نگرانی چندانی وجود ندارد، زیرا ایران در نهایت پای میز مذاکره خواهد نشست.
مذاکره برای پایان جنگ؛ با حفظ خطوط قرمز ایران
کنعانی‌مقدم در پاسخ به این پرسش که آیا مذاکره برای پایان دادن به جنگ می‌تواند در دستور کار قرار گیرد، گفت: توافق با آمریکا باید با رویکردی متفاوت دنبال شود، و باید بر ضرورت تفکیک میان مذاکره برای پایان جنگ و توافق با واشنگتن تأکید کرد.
وی با بیان اینکه مذاکره مقاومتی با رعایت خطوط قرمزی که رهبری تعیین می‌کنند، باید مبنای کار وزیر امور خارجه و مسئولان کشور باشد، خاطرنشان کرد: این رویکرد نباید به عقب‌نشینی از مواضع ایران یا فراهم شدن فرصت برای بازسازی توان نظامی طرف مقابل منجر شود.
کارنامه منطقه‌ای ظریف؛ از تلاش برای جلب رضایت تا شکل‌گیری ائتلاف ضدایرانی
کنعانی‌مقدم با انتقاد از رویکرد ظریف در تعامل با کشورهای منطقه و اشاره به تلاش او برای جلب رضایت مقام‌های اماراتی، گفت: حاصل این سیاست، شکل‌گیری ائتلافی عربی، عبری و غربی علیه ایران بوده است؛ مجموعه‌ای که آمریکا و دیگر بازیگران همسو با آن را نیز در بر می‌گیرد.
وی با توصیف این ائتلاف به عنوان مثلثی علیه ایران، تأکید کرد: ظریف اکنون با پیامدهای همان سیاست‌هایی روبه‌روست که در شکل‌گیری آن‌ها نقش داشته است.
اقدامات دفاعی ایران موجب تضعیف منطقه نشده است
کنعانی‌مقدم در واکنش به این دیدگاه که اقدامات نظامی و دفاعی ایران در پاسخ به حملات رژیم صهیونیستی، منطقه را تا آستانه پرتگاه برده و موجب جسورتر شدن اسرائیل شده است، تأکید کرد: ظریف باید موضع خود را درباره جایگاه ایران و ماهیت تهدیدهای پیش روی کشور روشن کند. چگونه می‌توان از یک سو بر برتری تسلیحاتی آمریکا و توانایی آن برای نابودی سلاح‌های ایران تأکید کرد و از سوی دیگر، قدرت بازدارندگی کشور را متکی بر قدرت الهی، وحدت و ایمان به نصرت و پیروزی خداوند دانست؛ دو برداشتی که نیازمند تعیین موضع روشن در قبال توان دفاعی ایران هستند.
این تحلیلگر مسائل سیاسی با رد ادعای تضعیف منطقه در نتیجه اقدامات دفاعی ایران، تصریح کرد: آمریکا و رژیم صهیونیستی تضعیف شده‌اند و ایران در موقعیت قدرتمندتری قرار گرفته است. وی همچنین با اشاره به ارزیابی‌های منتسب به دشمنان ایران درباره قدرت منطقه‌ای کشور، خاطرنشان کرد اقدامات دفاعی ایران به تضعیف جایگاه آن منجر نشده است.
کنعانی‌مقدم با انتقاد از تأکید محمدجواد ظریف بر ضرورت حفظ کانال‌های دیپلماتیک با کشورهای همسایه، ادامه داد: پیش از سخن گفتن از روابط دوجانبه و حسن همجواری، باید موضع واقعی این کشورها و نقش آن‌ها در تحولات منطقه را شناخت.
وی با تأکید بر ضرورت دشمن‌شناسی و تعیین مرزهای روشن در سیاست خارجی، این پرسش را مطرح کرد که اگر امارات با در اختیار گذاشتن پایگاه برای آمریکا، تشویق اقدامات این کشور و تأمین هزینه‌های آن، در اقدامات نظامی علیه ایران نقش داشته باشد، چگونه می‌توان بدون توجه به این مسائل، صرفاً بر ضرورت حفظ روابط همسایگی تأکید کرد؟
وی افزود: روابط دیپلماتیک نباید بدون در نظر گرفتن رفتار و اقدامات طرف مقابل ارزیابی شود و ابتدا باید مشخص کرد هر کشور چه نقشی در اقدامات علیه ایران دارد و چه امکاناتی در اختیار آمریکا قرار می‌دهد و سپس درباره چگونگی تعامل با آن تصمیم گرفت.
دو گزینه هسته‌ای باید پیش روی رهبری قرار گیرد
کنعانی‌مقدم در واکنش به دیدگاه برخی اصلاح‌طلبان مبنی بر اینکه هسته‌ای شدن لزوماً مزیت امنیتی خاصی برای ایران ایجاد نمی‌کند، تأکید کرد: پیش از هر چیز باید مشخص شود که آیا ایران با تهدید هسته‌ای از سوی آمریکا یا رژیم صهیونیستی مواجه است یا خیر.
وی با بیان اینکه در صورت وجود چنین تهدیدی، باید موضوع پدافند و راه‌های تأمین بازدارندگی هسته‌ای را بررسی کرد، و گفت: حرکت به سمت دستیابی به سلاح هسته‌ای و انجام آزمایش هسته‌ای، یا باقی ماندن در چارچوب معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) و حفظ توان هسته‌ای صلح‌آمیز و غنی‌سازی.
وی افزود: گر قرار باشد دکترین هسته‌ای ایران تغییر کند و کشور با انجام آزمایش هسته‌ای وارد جمع کشورهای دارنده سلاح هسته‌ای شود، باید این مسیر به‌عنوان یکی از گزینه‌های پیش روی تصمیم‌گیران بررسی شود.
وی در مقابل خاطرنشان کرد: می‌توان در چارچوب NPT باقی ماند، غنی‌سازی را ادامه داد، از منافع صلح‌آمیز انرژی هسته‌ای بهره برد و هم‌زمان توان بازدارندگی و پدافند هسته‌ای را حفظ کرد و در نهایت تأکید کرد که باید هر دو گزینه پیش روی رهبری قرار گیرد تا درباره انتخاب مسیر نهایی تصمیم‌گیری شود.
مذاکره با آمریکا می‌تواند فرصت حمله مجدد را فراهم کند
کنعانی‌مقدم با انتقاد از اولویت دادن به مذاکره با آمریکا، گفت: واشنگتن به چیزی جز نابودی ایران فکر نمی‌کند و روند دیپلماتیک، در صورت فقدان تضمین‌های لازم، می‌تواند به این کشور فرصت دهد تا نیروهای خود را سازماندهی و بازسازی کند و بار دیگر دست به حمله بزند.
این تحلیلگر مسائل سیاسی با توصیف رویکرد مورد نظر ظریف به عنوان نوعی آتش‌بس سازش‌کارانه و دیپلماسی التماسی، تصریح کرد: چنین مسیری می‌تواند عملاً در راستای منافع طرف مقابل باشد.
دیپلماسی مقاومتی در برابر دیپلماسی التماسی
کنعانی‌مقدم با تأکید بر اینکه ایران درگیر جنگی ترکیبی با آمریکا است، بر لزوم تفاوت قائل شدن میان دیپلماسی مقاومتی و دیپلماسی التماسی تأکید کرد: مذاکره‌ای که بدون توجه به خطوط قرمز و اقتدار کشور دنبال شود، می‌تواند به دشمن فرصت دهد خود را بازسازی کند و بار دیگر دست به حمله بزند، رویکرد ظریف درباره تقویت توان دفاعی و بازدارندگی در کنار مذاکره را در شرایط کنونی مورد انتقاد قرار داد.
وی افزود: راهکارهای مطرح‌شده از سوی ظریف بیش از آنکه به تقویت موضع ایران کمک کند، می‌تواند در خدمت تلاش دونالد ترامپ و مارک روبیو برای خروج از وضعیت دشوار کنونی آمریکا قرار گیرد.
چهار میدان رویارویی با آمریکا؛ از نبرد تا دیپلماسی
کنعانی‌مقدم با تأکید بر اینکه ایران درگیر جنگی ترکیبی با آمریکا است، اظهار کرد: مقابله با سیاست‌های آمریکا و رژیم صهیونیستی به فعالیت هم‌زمان در چهار میدان نیاز دارد: نبرد، حضور مردم در خیابان، خدمت‌رسانی دولت و دیپلماسی.
وی با اشاره به میدان نخست تصریح کرد: ایران در مدیریت شرایط، از جمله در موضوع تنگه هرمز و پاسخ به تهدیدها، عملکرد مناسبی داشته است و در میدان دوم نیز حضور مردم و تأمین امنیت مردم‌پایه اهمیت دارد که مورد تأکید رهبری بوده و اکنون در حال تحقق است.
او در مورد میدان سوم گفت: دولت باید برای حل مشکلات مردم و ارائه خدمات بیشتر تلاش کند؛ چراکه افزایش رضایت و دلگرمی مردم، حمایت آن‌ها از نظام را نیز تقویت می‌کند.
کنعانی‌مقدم در خصوص میدان چهارم، یعنی دیپلماسی، با مطرح کردن این پرسش اساسی که ایران با چه رویکردی باید وارد تعاملات خارجی شود،گفت: رویکرد کنونی ظریف را در دسته دیپلماسی التماسی قرار داد، چنین دیپلماسی‌ای به‌جای تقویت موضع ایران، به تلاش برای جلب رضایت طرف مقابل متکی است.
انتهای‌پیام/
نظر شما