به گزارش خبرنگار علم و فناوری ایسکانیوز؛ مائده شیرازی، دانشجوی کارشناسی ارشد رشته بهداشت و کنترل کیفی مواد غذایی، ایده ساخت یک مکمل ژلی پروبیوتیک را با هدف کمک به مدیریت علائم سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS) دنبال می‌کند؛ محصولی که به گفته او، در مرحله تحقیق و توسعه قرار دارد و به زودی فرایند تکمیل فرمولاسیون و آزمون‌های تخصصی آن به پایان می‌رسد.

این ایده با هدف ارائه شکل متفاوتی از مصرف پروبیوتیک‌ها مطرح شده است؛ به‌گونه‌ای که علاوه بر سهولت مصرف، امکان حفظ زنده‌مانی باکتری‌های پروبیوتیک نیز در فرمولاسیون محصول مورد توجه قرار گیرد. شیرازی می‌گوید این طرح با حمایت دانشگاه و همکاری استادان در حال توسعه است و گروه برای عبور از مراحل پژوهشی و رسیدن به تولید، چالش‌های مربوط به تأمین مواد اولیه، حفظ پایداری باکتری‌ها و دریافت مجوزهای لازم را پشت سر می‌گذارد.

ایده ساخت ژل پروبیوتیک از کجا شکل گرفت؟

شیرازی درباره شکل‌گیری ایده این محصول توضیح داد که در دوران کارشناسی روی موضوع سندرم روده تحریک‌پذیر کار کرده بود، اما فعالیت پژوهشی او در آن زمان بیشتر بر محصولات لبنی و ژل متمرکز بود.

او پس از ورود به مقطع کارشناسی ارشد، ایده ساخت محصولی برای کمک به مدیریت علائم این بیماری را با استاد راهنمای خود مطرح کرد. به گفته شیرازی، استاد راهنما با اشاره به اینکه این ایده پیش‌تر به این شکل اجرا نشده است، او را به پیگیری و انجام پژوهش در این زمینه تشویق کرد.

این دانشجو با بیان اینکه استادان و برخی دیگر از افراد نیز پس از مطرح شدن ایده از آن حمایت کرده‌اند، گفت دانشگاه در مسیر ساخت نمونه اولیه به او کمک کرده است.

شیرازی توضیح داد که سندرم روده تحریک‌پذیر می‌تواند با علائمی مانند درد شکم و نفخ همراه باشد و بر کیفیت زندگی افراد تأثیر بگذارد. به همین دلیل، او ایده استفاده از یک مکمل ژل پروبیوتیک را مطرح کرده است تا شکل مصرف محصول برای افراد آسان‌تر باشد و در عین حال، حفظ زنده‌مانی باکتری‌های پروبیوتیک در فرمولاسیون آن مورد توجه قرار گیرد.

نوآوری محصول در شکل ژل مکمل و حفظ زنده‌مانی پروبیوتیک‌ها

به گفته شیرازی، یکی از ویژگی‌های مورد توجه در طراحی این محصول، ارائه مکمل پروبیوتیک در قالب ژل خوراکی است. در این رویکرد، علاوه بر شکل مصرف، حفظ زنده‌مانی باکتری‌های پروبیوتیک نیز اهمیت دارد؛ موضوعی که باید در مراحل تحقیق و توسعه و با انجام آزمون‌های تخصصی بررسی شود.

او توضیح داد که برای ساخت نمونه اولیه از ترکیب چند ماده استفاده شده است. باکتری‌های پروبیوتیک، ترکیبات دارویی و آب سیب از جمله موادی هستند که در فرایند ساخت محصول به آنها اشاره کرد.

با این حال، جزئیات کامل فرمولاسیون، نوع سویه‌های باکتریایی، سازوکار عملکرد ژل و میزان تأثیر هر یک از ترکیبات هنوز به‌طور کامل مشخص نشده است. شیرازی نیز تأکید کرد که محصول در مرحله تحقیق و توسعه قرار دارد و برای ارزیابی عملکرد واقعی آن، انجام آزمایش‌های بیشتر ضروری است.

این محقق همچنین از کار روی محصول دیگری خبر داد و گفت در کنار ژل پروبیوتیک، ساخت یک نوشیدنی اسموتی پروبیوتیک بر پایه آب سیب و دو گیاه دارویی را نیز دنبال می‌کند.

مسیر توسعه محصول؛ از نمونه اولیه تا آزمون‌های تخصصی

شیرازی درباره وضعیت فعلی طرح توضیح داد که محصول هنوز در مرحله تکمیل فرمولاسیون، مستندسازی و انجام آزمون‌های آزمایشگاهی است. به گفته او، برای مشخص شدن عملکرد واقعی محصول، آزمایش‌های بیشتری در زمینه پایداری، ایمنی و ارزیابی سویه‌های باکتریایی مورد نیاز است.

او افزود که در این مرحله نمی‌توان درباره میزان اثربخشی محصول یا سهم دقیق دانش فنی به‌کاررفته در آن اظهارنظر قطعی کرد؛ زیرا نتایج آزمون‌ها و فرایند توسعه فرمولاسیون هنوز کامل نشده‌اند.

به این ترتیب، نوآوری مطرح‌شده در این طرح فعلاً در سطح طراحی و توسعه یک مکمل ژل پروبیوتیک قرار دارد و اثبات کارایی آن برای مدیریت علائم سندرم روده تحریک‌پذیر به نتایج مطالعات و آزمایش‌های تکمیلی وابسته است.

همکاری دانشگاهی و استقرار طرح در مرکز رشد

به گفته شیرازی، فعالیت گروه در حال حاضر در مرحله دانشگاهی قرار دارد و طرح در مرکز رشد دانشگاه مطرح شده است.

او با اشاره به اینکه گروه فعال در این پروژه حدود چهار نفر هستند، توضیح داد که استاد راهنما و دیگر همکاران در پیشبرد ایده و رفع مشکلات پژوهشی به آنها کمک می‌کنند.

به گفته شیرازی، از آنجا که این طرح در مرکز رشد دانشگاه آزاد اسلامی شهرکرد مستقر است، امکان استفاده از ظرفیت‌های دانشگاه برای پیشبرد پژوهش فراهم شده است. این همکاری امکان استفاده از آزمایشگاه‌ها، بهره‌مندی از مشاوره‌های پژوهشی و انجام ارزیابی‌های لازم برای توسعه فرمولاسیون محصول را در اختیار گروه قرار می‌دهد.

این همکاری می‌تواند بخشی از نیازهای پژوهشی طرح را پوشش دهد؛ با این حال، ادامه مسیر توسعه محصول به تکمیل مطالعات فنی و طی کردن مراحل قانونی نیز وابسته است.

چالش‌های تولید؛ از تأمین سویه‌های استاندارد تا دریافت مجوز

شیرازی تأمین سویه‌های استاندارد پروبیوتیک، تهیه مواد اولیه باکیفیت و حفظ زنده‌مانی باکتری‌ها در فرایند تولید و دوره نگهداری را از مهم‌ترین چالش‌های پیش روی توسعه محصول برشمرد.

به گفته او، انجام آزمون‌های تخصصی هزینه‌بر و دریافت مجوزهای لازم نیز از دیگر موانعی است که گروه برای پیشبرد طرح باید برطرف کند. او در این زمینه بر اهمیت همکاری با شرکت‌ها، دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی تأکید کرد.

حفظ زنده‌مانی باکتری‌های پروبیوتیک در طول تولید و نگهداری، یکی از موضوعات فنی مهم در توسعه چنین محصولاتی است؛ زیرا ویژگی‌های فرمولاسیون و شرایط نگهداری می‌توانند بر پایداری میکروارگانیسم‌های زنده تأثیر بگذارند. از این‌ رو، تعیین شرایط مناسب تولید و نگهداری به آزمون‌های تخصصی نیاز دارد.

نقش فناوری‌های نوین در توسعه مکمل‌های پروبیوتیک

این دانشجو درباره ظرفیت فناوری‌های نوین در حوزه صنایع غذایی گفت پیشرفت‌های فناورانه می‌توانند به انتخاب سویه‌های مناسب پروبیوتیک، بهبود روش‌های محافظت از میکروارگانیسم‌های زنده و افزایش پایداری آنها کمک کنند.

او همچنین به فناوری‌های نوین بسته‌بندی و روش‌های پیشرفته اشاره کرد که می‌توانند در توسعه محصولات پروبیوتیک نقش داشته باشند.

در این زمینه، فناوری‌های جدید می‌توانند ابزارهایی برای بهبود فرمولاسیون، کنترل شرایط تولید و نگهداری و ارزیابی کیفیت محصول فراهم کنند؛ البته میزان بهره‌گیری از این فناوری‌ها در طرح شیرازی و تأثیر آنها بر عملکرد محصول، به مراحل بعدی توسعه و نتایج آزمون‌ها بستگی دارد.

بازار داخلی، نخستین مقصد احتمالی محصول

شیرازی درباره بازار هدف این محصول توضیح داد که گروه در مرحله فعلی باید شناخت دقیق‌تری از بازار داخلی به دست آورد و الزامات قانونی، استانداردها و مجوزهای مورد نیاز برای عرضه محصول را بررسی کند.

به گفته او، توسعه فعالیت در بازارهای بین‌المللی می‌تواند در مراحل بعدی مورد توجه قرار گیرد؛ اما در حال حاضر، شناخت بازار داخلی و مشخص کردن مسیر قانونی تولید و عرضه در اولویت قرار دارد.

این دانشجو همچنین درباره وجود نمونه‌های مشابه خارجی گفت ممکن است محصولاتی با کاربردهای دیگر در این حوزه وجود داشته باشند، اما بعید به نظر می‌رسد در حال حاضر نمونه مشخصی برای سندرم روده تحریک‌پذیر طراحی شده باشد.

در مجموع، طرح ساخت مکمل ژل پروبیوتیک با هدف کمک به مدیریت علائم سندرم روده تحریک‌پذیر در مرحله تحقیق و توسعه قرار دارد. تکمیل فرمولاسیون، بررسی پایداری و ایمنی، ارزیابی عملکرد محصول، تأمین مواد اولیه استاندارد و طی کردن مراحل قانونی، از گام‌های ضروری برای مشخص شدن امکان تولید و عرضه آن به شمار می‌روند.

انتهای پیام/