آقا كارت ندارم آزاد می زنی؟
مرد میایستد كناری و چشم میدوزد به ابتدای صف و چهره خسته مردان و زنانی كه از شیشه اتومبیل هایشان به بیرون نگاه میكنند .تا رسیدن نوبتش به جایگاه 7 اتومبیل فاصله دارد و متصدی پمپ به تنهایی 4 پمپ را میچرخاند .
منصور معصومی یکی از رانندگان منتظر در صف با اشاره به اینكه جایگاههای بنزین در تهران به تساوی در محلات تقسیم نشده میگوید :« اگر به این مشكل تعطیل شدن بر خی از جایگاه ها را- كه معمولا بدون اطلاع قبلی انجام می شود- اضافه كنید متوجه میشوید كه رانندگان و كسانی كه شغل شان مسافر كشی نیست با چه مشکلاتی روبرو هستند و بنزین میزنند .»
معصومی به بالا بودن قیمت بنزین و سهمیه كم اتومبیلهای اشاره میكند و میگوید:«اگر مجبور باشی كه از ماشین شخصی استفاده كنی باید به فكر تامین بنزین اضافه هم باشی به عنوان مثال من باید هر روز فرزندانم را به مدرسه برسانم و بعد خودم به محل كارم در کرج بروم و با توجه به اینكه در ازگل زندگی میكنم این مسافت بسیار دور و هزینه بر است .»
او با اشاره به افزایش قیمت بنزین در سال های گذشته میگوید: «گرانی قیمت بنزین مشكلات زیادی برای مردم به وجود آورده به عنوان مثال كارمندی كه بخش زیادی از حقوقش را برای كرایه خانه هزینه میكند باید بتواند بعد از ساعات اداری با مسافر كشی امورات زندگی خود را تامین کند با قیمت بنزین آزاد این كار بسیار سخت میشود و مجبور است که کرایه بیشتری از مردم درخواست کند.»
معصومی با اشاره به اینکه رانندگان ترجیح میدهند از بنزین معمولی استفاده کنند میگوید :«بنزین معمولی با کارت سوخت لیتری 700 تومان و آزاد لیتری 1000تومان است و برای هر لیتر بنزین سوپر با کارت 800 و آزاد هزار و 100 تومان پرداخت. »
ریختن بنزین روی زمین ممنوع
شاید تا چند سال پیش مردم اهمیتی به سر ریز شدن بنزین از داخل باك به زمین نمیدادند اما از روزی كه بنزین هم سهمیه بندی شد و هم قیمتها بالا رفت مردم حتی یكصدم لیتر را هم حساب میكنند و نمیگذارند روی زمین بریزد .
این كا ر دو مزیت همزمان دارد یكی اینكه در هزینهها صرفه جویی میشود و دیگری اینكه باعث جلوگیری از گسترش مواد آلوده كننده و سرطان زا میشوند .
شایان ناصری كارشناس ارشد مهندسی نفت با اشاره به اینكه بسیاری از هیدروكربنهای غیر آلیفاتیك كه به طور طبیعی در بنزین موجودند میگوید :« موادی مانند هیدروكربنهای آروماتیك مشابه بسیاری از افزودنیها ، سرطان زا هستند و هرگونه نشت بنزین در مقیاس بزرگ ، باعث تهدید سلامت عموم و محیط شود. »
او خطر اصلی این نشتها را از وسایل نقلیه نمیداند و میگوید:« خطر اصلی در تصادف كامیونهای حامل بنزین است كه در این رخداد بنزین از تانكرهای ذخیره نشت میکند به همین منظور و برای جلوگیری از خطر امروزه بر روی محل نصب اكثر تانكرهای ذخیره (زیرزمینی) محاسبات گستردهای انجام میگیرد تا هرگونه نشت مشخص شده و از آن جلوگیری شود.»
ناصری تاكید میكند :« بنزین نسبتا فراراست و به دلیل تبخیر سریع باید در تانكرهایی ذخیره شود و در صورت حمل و نقل با وسایل نقلیه باید آنها را كاملا مهرو موم كرد . فراریت بالای بنزین به این معناست كه برخلاف سوخت دیزل، در شرایط هوایی سرد به آسانی آتش میگیرد.»
حكایت همجواری جایگاههای بنزین و گاز مایع با ساختمان های مسكونی
یكی از مواردی كه در ساخت و راه اندازی جایگاه های بنزین و CNG در نظر گرفته نشده همجواری و سكونت اهالی در كنار مجتمع ها و خانههای قدیمی است .
علی كریمی كارشناس معماری اداره زیبا سازی شهرداری با اشاره به اینكه جایگاههای بنزین در اماكن مناسبی قرارنگرفته اند میگوید :« جایگاههای تهران بیشتر در نزدیكی محل زندگی افراد و خانواده ها قرار گرفته و هر اتفاقی ممكن است فاجعه ای به دنبال داشته باشد .»
كریمی خطر زلزله و حوادث طبیعی و یا حملات احتمالی دشمن را از احتمالات جدی میداند و میگوید :« در صورت وقوع حادثه ای تصور میزان خرابی و خسارتهایی كه به منازل مسكونی اطراف جایگاهها میخورد زیاد است و باید برای این احتمال فكركرد .»
او در پاسخ به این سوال كه امكان ساخت جایگاهها خارج از شهرو به دور از مناطق مسكونی هم عملا غیر ممكن است میگوید :«درست است كه در شرایط فعلی و با افزایش قیمت بنزین برای شهروندان تهرانی سخت است كه برای پر كردن باك خود به خارج از شهر بروند اما برای تامین امنیت و جلوگیری از فاجعه ای انسانی كه در نهایت با جان و مال شهروندان در ارتباط است معقول به نظر میرسد.»
یکی از بزرگترین مشکلات پمپ بنزین ها ، مشكلات ایمنی آنهاست در حالیکه در سایر كشورها جایگاه های سوخت رسانی در محلهایی ساخته میشوند كه اطراف شان فضای باز كافی وجود دارد. در دهه های پیش پمپ های بنزین در حاشیه شهر قرار داشتند و تنها تعداد كمی از جایگاه ها در مركز شهر بودند. اما همزمان با توسعه شهرها در اطراف جایگاه ها نیز خانه سازی شد كه به ترتیب جایگاه های حاشیه شهر در میان مجتمع های مسكونی محصور شدند.
در حال حاضر اغلب پمپ بنزین ها در مجاورت خانه ها قرار دارند به همین دلیل هم از دو طرف مسدود هستندو امکان دارد در صورت وقوع آتش سوزی در پمپ بنزین بلافاصله شعله های آتش به خانهها و مجتمع های تجاری سرایت كرده و فاجعه ای بزرگ را رقم بزند.
افرادی که در پمپ بنزین ها کار میکنند نیز با مشکل آلودگی و خطر امراض مواجه هستند و باید این موضوع را خطری برای محیط زیست و مردم دانست.همچنین وجود آلاینده "بنزن" در بنزین موجود در سوخت مصرفی خودروها، جایگاههای بنزین را به یکی از مهمترین کانونهای آلودگی هوا تبدیل کرده به نحوی که تنفس در این جایگاهها نیز خطرناک است.
اسكناس هایی كه چند ساعت مهمان دستان متصدیان است
آنچه در بدو ورود به جایگاه های بنزین به چشم میخورد تعداد زیاد اسكناسهایی است كه متصدیان جایگاهها در دست دارند و هر ازگاهی آنها را به ترتیب ارزش مرتب میكنند .
شهره عسگریان یكی از رانندگانی است كه در جایگاه بنزین منتظررسیدن نوبت خود است او میگوید :« پسرم وقتی متصدیان جایگاه را میبیند میگوید كه اینها چقدر پولدار هستند و هیچوقت نمیتوانم او را قانع كنم كه این پول برای خودشان نیست و باید به صاحبانش برگردانده شود .»
عیوض محمد زاده یكی ازمتصدیان پمپ بنزین میگوید:« طبیعی است که هرکس با دیدن این جحم پول دردستهای ما تعجب میکند و برخی حتی لبخند میزنند و میگویند کاش ما هم این همه پول داشتیم اما این خطرات خاص خود را دارد.»
محمد زاده با اشاره به اینکه نگهداشتن اسکناسها در دست تبدیل به یک عادت شده میگوید :« اگر دقت کرده باشید همه متصدیان در جایگاههای داخل و حتی خارج شهر پولها را در دستشان نگهمیدارند و تقریبا ازجیب هایشان هیچ استفاده ای نمیکنند و همین امر گاهی اوقات باعث مشکلات و خطراتی میشود .»
او با بیان خاطره ای میگوید :« دو سه سال پیش مسئول شیفت شب بودم و همکارم برای استراحت رفته بود که چهار موتور سوار با دو موتور به جایگاه آمدند و باکهای بنزین خود را پرکردند آنها بسیار مودب بودند و حتی یک پرس غدا هم به من دادند میگفتند دانشجو هستند و از مراسم ختم پدر یکی از دوستانشان میآیند پول بنزین را حساب کردند و سوار موتورسیکلت ها شدند و در یک لحظه یکی از آنها دسته پول را از دستم قاپید و فرار کردند من تا چند دقیقه شوکه شده بودم حتی نتوانستم فریاد بزنم و مجبور شدم آن ماه همه حقوقم را به جبران ضرر وارده پرداخت کنم.»
عسگریان که دیگر نوبتش رسیده است و شاهد صحبتهای من با متصدی پمپ است میگوید :« متصدیان پمپها شغل بسیار سختی دارند علاوه بر خطرات این چنینی آنها در سرما و گرما باید در فضای باز بایستند و با تحمل بوی تند بنزین و گازوییل باید حواسشان به تخلفات و حوادث هم باشد.»
پمپ بنزین ها از مراكز مهم عمومی است كه عدم توجه به آنها باعث بوجود آمدن خلل و مشكلات زیادی در زندگی مردم خواهد شد . مراكز توزیع بنزین و گازوئیل كه اكثر افراد به طوردائم با آن سر و كار دارند باید تحت كنترل ویژه قرار گیرند . نظارت مستمر توسط دستگاههای انتظامی و فرمانداری و بخشداریها و برنامهریزی دقیق در این زمینه را میطلبد كه اگر در این زمینه سهل انگاری و كوتاهی رخ دهد باعث خواهد شد تاوان بی برنامگی و عدم نظارت مسئولان بر این اماكن مردم پس دهند.
زهره حاجیان- خبرنگار سرویس اجتماعی
