هفتم مهر در تقویم یادآور مردی است که نامش با شورانگیزترین فصل عرفان و ادبیات فارسی گره خورده است؛ " شمس تبریزی" شخصیتی که فراتر از یک نام، نماد پرسشگری و تحول است.

شمس تبریزی که بود؟

محمد بن علی بن ملک داد تبریزی، ملقب به شمس تبریزی عارف نامدار قرن هفتم هجری است، او در تبریز به دنیا آمد، اما روحی ناآرام و جست‌وجوگر داشت. شمس بر خلاف بسیاری از عالمان زمانه که حقیقت را تنها در کتاب‌ها جست‌وجو می‌کردند، معتقد بود حقیقت باید در انسان و تجربه زنده کشف شود. به دلیل سفرهای بی وقفه و طولانی مدت میان شهرها، او را شمس پرنده نامیده‌اند؛ عارفی که ساده می‌زیست، لباس مبدل می‌پوشید و در عین سادگی، کلامی برنده و نگاهی انتقادی به پیچیدگی‌های جهان داشت.

شمس همچون صاعقه‌ای بر جهان پرآوازه اما آرام مولانا فرود آمد. دیدار تاریخی آن‌ها در قونیه، فقط یک ملاقات دوستانه نبود؛ بلکه دگرگونی بنیادین در جهان بینی مولانا بود. پرسش‌های شمس، مولانا را از مسند تدریس به وادی حیرت و عشق کشاند و سرچشمه‌ی سرایش غزلیات شمس و مثنوی معنوی شد.

بر اساس پژوهش‌های معتبر، آرامگاه منسوب به این عارف بزرگ در شهر خوی(استان آذربایجان غربی) قرار دارد؛ مکانی که با داشتن مناره‌های تاریخی شاخ دار، سال‌هاست میزبان مشتاقان ادب و عرفان است.

شمس؛ فراتر از تاریخ، نیاز امروز دانشجو

مدیران ارشد اندیشه معتقدند شمس نباید در تاریخ دفن شود؛ چرا که اندیشه انتقادی او گمشده‌ی دنیای امروز ماست. اما چرا شمس برای دانشجو، بیش از هر زمان دیگری ضرورت دارد؟

۱. عبور از جزم اندیشی: ما در عصری زندگی می‌کنیم که بمباران اطلاعات، تفکر عمیق را قربانی سرعت کرده است. شمس به ما می‌آموزد که باورهای قالبی و حقیقت‌های بسته‌بندی شده را نپذیریم. اندیشه انتقادی شمس، یعنی شهامت پرسیدن این که آیا این دانش، واقعا حقیقت است یا فقط تکرار عادت‌های ذهنی؟

۲. حقیقت جویی در عمل: دانشگاه نباید تنها کارخانه تولید حافظه باشد؛ بلکه باید کارگاه تفکر باشد. شمس با زیر سوال بردن وضعیت موجود، به دانشجو می‌آموزد که برای رسیدن به فهم درست، باید چارچوب‌های ذهنی خود را بشکند.

۳. گفت‌وگوی سازنده: شمس نشان داد که اندیشه‌های بزرگ نه در انزوا، بلکه در تضارب آرا و نقد سازنده متولد می‌شوند. او به ما یاد می‌دهد که چگونه با پرسشگری محترمانه اما ریشه‌ای بن بست‌های فکری را باز کنیم.

در نهایت، بازخوانی شمس یعنی بازگشت به آن روح جست‌وجوگری که دانشجو را نه به یک مقلد ساده بلکه به یک عارف اندیشمند تبدیل می‌کند. اثر ماندگار او، مقالات شمس گنجینه‌ای از همین نگاه جسورانه است که می‌تواند راهنمای پژوهشگران جوان در مسیر حقیقت باشد.

فعال دانشجویی*

انتهای یادداشت/