گروه فرهنگ و هنر ایسکانیوز- در سال‌هایی که بازار کتاب‌های تاریخی-دینی با روایت‌های تکراری و گاه متعارض از زندگی پیامبران الهی اشباع شده است، انتشار کتاب «سیره پیامبران» نوشته‌ی علامه علی کورانی العالمی از سوی انتشارات واژه‌پرداز اندیشه را باید رخدادی قابل توجه در حوزه مطالعات دینی دانست؛ اثری که نه‌تنها به بازخوانی زندگی پیامبران می‌پردازد، بلکه با نگاهی انتقادی به منابع رایج، مسئله‌ی «مرجعیت روایت» در تاریخ انبیا را به چالش می‌کشد.

این کتاب، برخلاف بسیاری از آثار مشابه که عمدتاً بر نقل‌های رایج اهل سنت و گزارش‌هایی آمیخته با اسرائیلیات تکیه دارند، تلاش می‌کند سیره پیامبران را بر پایه‌ی احادیث، روایات و معارف اهل بیت (ع) و منابع معتبر شیعه بازسازی کند. همین رویکرد، «سیره پیامبران» را از یک روایت صرف تاریخی فراتر می‌برد و آن را به اثری اعتقادی و پژوهشی تبدیل می‌کند؛ کتابی که می‌خواهد نشان دهد شناخت صحیح از پیامبران، بدون رجوع به نگاه اهل بیت، ناقص و گاه گمراه‌کننده است.

علامه علی کورانی العالمی در این اثر، از همان ابتدا تأکید می‌کند که سیره پیامبران صرفاً مجموعه‌ای از داستان‌ها یا وقایع تاریخی نیست، بلکه «الگوی زیست الهی» برای بشر در تمام اعصار است. از نگاه او، اشاعه و تبیین سیره پیامبران، یک ضرورت اعتقادی و تربیتی است؛ ضرورتی که در آموزه‌های اهل بیت بارها بر آن تأکید شده است.

در روایات اهل بیت، پیامبران نه شخصیت‌هایی اسطوره‌ای و دست‌نیافتنی، بلکه انسان‌هایی کامل، معصوم و الگو معرفی می‌شوند که مسیر هدایت را با رنج، صبر و مجاهدت پیموده‌اند. کورانی العالمی معتقد است اگر سیره آنان تحریف شود یا با روایت‌های نادرست آمیخته گردد، جامعه مؤمنان نه‌تنها الگوی صحیحی برای زندگی نخواهد داشت، بلکه ممکن است به درک نادرستی از مقام نبوت و عصمت برسد.

یکی از محورهای اصلی کتاب «سیره پیامبران»، نقد صریح و مستند اسرائیلیات در منابع تاریخی و تفسیری رایج است. اسرائیلیات، روایت‌هایی هستند که ریشه در متون یهودی و مسیحی دارند و در دوره‌های اولیه اسلامی، به‌ویژه از طریق برخی راویان، وارد منابع اهل سنت شده‌اند. این روایت‌ها، به گفته نویسنده، گاه تصویری مخدوش، غیرعقلانی و حتی موهن از پیامبران ارائه می‌دهند.

علامه کورانی العالمی با استناد به دیدگاه‌های اهل بیت و علمای شیعه، نشان می‌دهد که تکیه بر این روایت‌ها نه‌تنها از نظر سندی قابل اعتماد نیست، بلکه با مبانی قرآنی و عقلانی نیز ناسازگار است. او تأکید می‌کند که اهل بیت پیامبر، به‌عنوان «عدیل قرآن»، مرجع اصلی تفسیر تاریخ انبیا هستند و بی‌توجهی به این مرجعیت، زمینه‌ساز تحریف سیره پیامبران شده است.

یکی از ویژگی‌های برجسته این کتاب، گستره‌ی زمانی روایت آن است. «سیره پیامبران» تنها به زندگی پیامبران شناخته‌شده محدود نمی‌شود، بلکه روایت خود را از پیش از خلقت حضرت آدم و حوا آغاز می‌کند. نویسنده با بهره‌گیری از روایات اهل بیت، به مسئله‌ی خلقت، جایگاه انسان در نظام آفرینش و نقش پیامبران پیشین در طرح الهی هدایت می‌پردازد.

در ادامه، سیره پیامبرانی چون آدم، نوح، ادریس، هود، صالح، خضر، لوط، شعیب، ابراهیم، موسی، عیسی و بسیار دیگری از انبیا با نگاهی تحلیلی و مستند بررسی می‌شود. در این روایت‌ها، تمرکز اصلی بر مأموریت الهی پیامبران، مبارزه آنان با شرک و ظلم، و نحوه مواجهه‌شان با جوامع منحرف است؛ نه پرداختن به داستان‌پردازی‌های غیرمستند و حاشیه‌ای.

اگرچه «سیره پیامبران» اثری عمیق و پژوهشی است، اما نثر آن به‌گونه‌ای تنظیم شده که برای مخاطب عمومی نیز قابل فهم باشد. زبان روان، پرهیز از اصطلاحات پیچیده‌ی حوزوی و ساختار منظم مطالب، باعث شده کتاب از فضای صرفاً آکادمیک فاصله بگیرد و به اثری خواندنی برای علاقه‌مندان تاریخ اسلام و معارف دینی تبدیل شود.

این ویژگی، نقش انتشارات واژه‌پرداز اندیشه را نیز برجسته می‌کند؛ ناشری که با انتخاب چنین اثری، نشان داده به تولید محتوای عمیق و در عین حال قابل دسترس توجه دارد.

در روزگاری که تصویر پیامبران در رسانه‌های جهانی یا تحریف می‌شود یا به حاشیه رانده می‌شود، بازخوانی سیره آنان از نگاه اهل بیت، ضرورتی دوچندان دارد. کتاب «سیره پیامبران» تلاشی است در همین مسیر؛ تلاشی برای بازگرداندن مرجعیت روایت به جایگاه اصلی خود و ارائه الگویی اصیل از پیامبران الهی.

این اثر، خواننده را به این پرسش بنیادین می‌رساند که آیا می‌توان بدون تکیه بر اهل بیت، مدعی شناخت درست پیامبران بود؟ پاسخ علامه علی کورانی العالمی روشن است؛ و کتاب او، دعوتی است به بازاندیشی در منابعی که سال‌ها بی‌چون‌وچرا پذیرفته‌ایم.

کیانوش رضایی- منتقد*

انتهای پیام/