به گزارش گروه فرهنگ و هنر ایسکانیوز، در دنیای امروز که فناوری مرزها را درنوردیده و ارتباطات را متحول کرده است، برگزاری رویدادهای فرهنگی نیز از این قاعده مستثنی نیست. نمایشگاه کتاب، امسال در شرایطی که کشور در حال دفاعی مقتدرانه در برابر دشمنان خارجی است برای هفتمین سال به صورت مجازی برگزاری خواهد شد.

نخستین گام‌ها در جهت برگزاری نمایشگاه کتاب مجازی، همزمان با شیوع ویروس کرونا برداشته شد. در آن دوران که حضور فیزیکی در تجمعات با محدودیت‌های جدی روبرو بود، نمایشگاه مجازی با هدف حفظ جریان دسترسی به کتاب و حمایت از ناشران، به عنوان یک راهکار ضروری و خلاقانه پا به عرصه گذاشت. این رویداد نویدبخش، امکان دسترسی آسان و امن به دنیای کتاب را برای علاقه‌مندان فراهم آورد و گامی مهم در جهت تداوم فعالیت‌های فرهنگی در شرایط بحرانی محسوب می‌شد.

امسال، در حالی که ایران سربلند در حال دفاع از کیان و دستاوردهای خود در برابر تجاوزهای آشکار آمریکا و اسرائیل است، نمایشگاه کتاب مجازی برای هفتمین سال پیاپی برگزار می‌شود در حالی که بسیاری از ناشران و اهالی صنعت کتاب و نشر معتقدند برگزاری نمایشگاه حضوری کتاب منافاتی با جنگ ندارد و نمایشگاه کتاب در سال‌های جنگ تحمیلی و حمله صدام به کشورمان نیز تعطیل نشد.

نمایشگاه مجازی، مزایای قابل توجهی را برای ناشران به ارمغان می‌آورد. کاهش چشمگیر هزینه‌های مربوط به برپایی غرفه، طراحی دکوراسیون، لجستیک و تامین نیروی انسانی مازاد، از جمله این مزایا هستند. همچنین، سهولت دسترسی به جامعه آماری گسترده‌تری از مخاطبان در سراسر کشور، یکی دیگر از نقاط قوت این رویکرد نوین است.

با وجود تمام مزایای ذکر شده، نباید از ازدست رفتن ارتباط چهره به چهره و تعامل مستقیم با مخاطب در نمایشگاه مجازی چشم‌پوشی کرد. نمایشگاه کتاب همواره فضایی برای تبادل نظر، گفتگو با نویسندگان و مترجمان محبوب و ایجاد یک اتمسفر فرهنگی زنده و پویا بوده است. بسیاری از علاقه‌مندان به کتاب، هر ساله منتظر برگزاری نمایشگاه حضوری هستند تا در این فضای فرهنگی قدم بزنند، با اهالی قلم دیدار کنند و از نزدیک با تازه‌های نشر آشنا شوند.

از سوی دیگر کاهش کاهش تعداد روزهای برگزاری نمایشگاه از ۱۰ به ۸ روز و همچنین حذف بن خرید کتاب دانشجویان و اساتید که یک مشوق برای خرید کتاب در چنین شرایط اقتصادی محسوب میشد از جمله مواردیست که هنوز پاسخ شفاف و روشنی به آنان داده نشده است.

مهدی محمدی مدیرعامل دفتر نشر معارف در گفت‌وگو با خبرنگار فرهنگی ایسکانیوز در این خصوص گفت: مصلی تهران جایی است که اتفاقاً از نظر امنیتی احتمال آسیب دیدنش کمتر از هرجای دیگری است. از سوی دیگر دشمنان عمدتا در طول روز حمله نمی‌کنند و معمولا غروب حمله‌ها آغاز می‌شود، دوستان متولی می‌توانستند زمان برگزاری نمایشگاه را از صبح تا قبل از غروب آفتاب بگذارند و از غروب به بعد نمایشگاه را تعطیل کنند و به نظر من جنگ فقط یک بهانه برای عدم برگزاری نمایشگاه کتاب بود.

وی ادامه داد: متاسفانه در نمایشگاه مجازی، کتاب‌هایی که تقریبا تا یک ماه پیش اعلام وصول شده امکانش وجود دارد که در سایت نمایشگاه به نمایش درآید و ما تا آخر سال هرچه کتاب داشتیم را توانستیم عرضه بکنیم. ما بالای ۶۰ عنوان اثر جدید داریم که متاسفانه چون این قید در نمایشگاه مجازی وجود که باید حتما کتاب اعلام وصول داشته باشد لذا بیش از بیست عنوان کتاب ما از حضور در نمایشگاه کتاب محروم شده است و این برای ما یک یک ضرر و خسرانی است که در نمایشگاه حضوری جبران میشد و عدم برگزاری نمایشگاه حضوری این خسران را برای ما شدیدتر کرده است.

جنگ فقط یک بهانه برای برگزار نکردن نمایشگاه کتاب است

مجدالدین معلمی مدیرعامل انتشارات امیرکبیر نیز در نشست خبری‌ای که در آستانه برگزاری نمایشگاه کتاب برگزار کرد گفت: امسال، دچار نوعی ابهام شدیم. به عنوان یکی از ناشران بزرگ کشور، دقیقاً متوجه نشدیم علت تغییرات در شیوه برگزاری نمایشگاه چیست. چرا نمایشگاه به شکل حضوری کامل برگزار نشد، در حالی که در برخی نهادها مانند باغ کتاب یا کانون پرورش فکری، نمایشگاه‌های حضوری برقرار بود.

معلمی با اشاره به تغییرات اعمال‌شده در نمایشگاه افزود: برای ما روشن نبود چرا مدت نمایشگاه از ۱۰ روز به ۸ روز کاهش یافت، چرا روزهای پنجشنبه و جمعه حذف شد و چرا بن‌کتاب که هر سال به‌عنوان یارانه و مشوق خرید استفاده می‌شد، امسال حذف شد. همچنین درباره سرنوشت این یارانه‌ها و سرفصل هزینه‌کرد آنها نیز توضیح شفافی ارائه نشد.

وی گفت: انتظار حداقلی ما این بود که در چنین تصمیم‌هایی که همه فعالان نشر در آن دخیل هستند، توضیح و شفاف‌سازی صورت بگیرد تا ناشر هم بداند بر چه اساسی تصمیم گرفته شده است.

دچار نوعی ابهام در برگزاری نمایشگاه کتاب هستیم

محمدمهدی شیخ صراف معاون ترویج و تبلیغ انتشارات سوره مهر نیز در گفت‌وگو با خبرنگار فرهنگی ایسکانیوز چنین گفت: ما موافق برگزاری نمایشگاه مجازی کتاب هستیم اما نه به این معنی که این نمایشگاه جایگزینی برای نمایشگاه حضوری و نمایشگاه بین الملی کتاب تهران باشد. به نظرم همانطور که در صحبت‌ها هم اعلام شده باید برنامه‌ریزی‌ها از سوی نهاد برگزار کننده به شکلی صورت بگیرد که در اولین فرصت همین امسال و هر زمانی که ممکن شد نمایشگاه کتاب تهران به صورت حضوری برگزار بشود و خود همین نمایشگاه مجازی هم باید به شکلی برگزار شود که در بهترین شکلش باشد.

وی خاطرنشان کرد: در تعاملاتی که اکنون برگزار کننده‌ی نمایشگاه با ناشران انجام میدهد، اصل بار هزینه ارسال را روی دوش ناشر می‌اندازند. با توجه به اینکه تعرفه‌های پست امسال افزایش زیادی پیدا کرده است و از ابتدای سال تاکنون تعرفه‌های ارسال بسته های پستی بیش از دو برابر شده، همین گرانی اگر بخواهد به عهده ناشر باشد، اصلاً سود که ندارد هیچ، ممکن است موجب ضرر هم بشود و در دوره‌های گذشته بار اصلی هزینه ارسال را خود نمایشگاه و ارشاد به دوش می‌کشید.

شیخ صراف در پایان سخنانش تصریف کرد: اگر هم هزینه پست به عهده‌ ناشران باشد و هم هزینه بسته بندی ناشر متضرر خواهد شد زیرا خود هزینه بسته بندی هم تا سه برابر افزایش پیدا کرده است و این افزایش هزینه‌ها بارش دارد روی دوش ناشر می‌افتد در حالی که قیمت کتاب‌ها از پارسال تاکنون تغییری نکرده و در عین حال اینکه تخفیف حداقل ۱۵ درصدی را بر عهده ناشر نیز گذاشته‌اند درحالی این روال در دوره های گذشته نمایشگاه کتاب ۱۰ درصدی بود و این ۵ درصد اضافه را کنار هزینه پستی و بسته بندی بگذارید که اصلش روی دوش ناشر است و ارشاد یک درصد جزئی را به عهده گرفته است.

نمایشگاه مجازی کتاب نباید جایگزین نمایشگاه حضوری شود

تجربه نشان داده که ترکیبی از هر دو رویکرد مجازی و حضوری می‌تواند بهترین نتیجه را به همراه داشته باشد. در آینده، شاید بتوان شاهد برگزاری نمایشگاه‌هایی بود که با بهره‌گیری از ظرفیت‌های هر دو مدل مجازی و حضوری، تجربه‌ای جامع و کامل را برای ناشران و مخاطبان فراهم آورند. این تلفیق، ضمن بهره‌مندی از مزایای اقتصادی و دسترسی‌پذیری نمایشگاه مجازی، امکان حفظ و تقویت جنبه‌های تعاملی و فرهنگی نمایشگاه حضوری را نیز میسر می‌سازد و به گسترش هرچه بیشتر فرهنگ کتابخوانی در جامعه کمک خواهد کرد.

انتهای پیام/