به گزارش خبرنگار استانی ایسکانیوز از زنجان؛ حجت‌الاسلام والمسلمین ابوالفضل نظری، مسئول نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه آزاد اسلامی استان زنجان، با اشاره به ابعاد مختلف زندگی سیاسی و اجتماعی امام حسن مجتبی(ع)، بر ضرورت بازخوانی دقیق سیره آن حضرت تأکید کرد و گفت: دوران پس از صلح امام حسن(ع) را نباید به‌عنوان دوره‌ای از سکوت و کناره‌گیری ایشان از مسائل سیاسی تلقی کرد، بلکه این دوران یکی از مهم‌ترین مقاطع تاریخ اسلام برای شناخت شیوه مواجهه امام با جریان حاکم و انحرافات سیاسی جامعه است.

وی در سخنانی که با محوریت بررسی سیره امام حسن مجتبی(ع) ایراد شد، با اشاره به ایام شهادت پیامبر اکرم(ص)، امام حسن مجتبی(ع) و امام رضا(ع)، اظهار کرد: یکی از گفت‌وگوهای تاریخی امام حسن مجتبی(ع) که در منابع اسلامی نقل شده، از نمونه‌های قابل توجه در زمینه احتجاج و مناظره سیاسی در تاریخ اسلام است و مطالعه آن می‌تواند تصویر دقیق‌تری از جایگاه سیاسی و علمی امام حسن(ع) پس از پذیرش صلح با معاویه ارائه دهد.

مسئول نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه آزاد اسلامی استان زنجان با اشاره به روایت این مناظره در کتاب «الاحتجاج» مرحوم طبرسی افزود: در این روایت، گفت‌وگویی میان امام حسن(ع) و جمعی از چهره‌های سیاسی مخالف آن حضرت در حضور معاویه شکل می‌گیرد؛ گفت‌وگویی که در آن مخالفان امام تلاش می‌کنند با طرح اتهامات مختلف، جایگاه ایشان و پدر بزرگوارشان، حضرت امیرالمؤمنین علی(ع)، را زیر سؤال ببرند.

نظری با اشاره به شرایط سیاسی دوران امام حسن(ع) گفت: صلح امام حسن مجتبی(ع) در سال ۴۱ هجری قمری در شرایطی صورت گرفت که جامعه اسلامی با مشکلات جدی مواجه بود و بخش قابل توجهی از نیروهای همراه امام، آمادگی لازم برای ادامه جنگ را نداشتند.

وی ادامه داد: حضرت امام حسن(ع) بارها نیروهای خود را برای مقابله با معاویه سازماندهی کردند، اما شرایط اجتماعی و سیاسی به‌گونه‌ای بود که امکان شکل‌گیری یک جبهه منسجم و پایدار وجود نداشت. بخشی از نیروهای حاضر در سپاه نیز به دلایل مختلف از ادامه مسیر بازماندند و حتی برخی چهره‌های نزدیک به امام تحت تأثیر تطمیع‌های مالی قرار گرفتند.

این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به برخی حوادث رخ داده در مسیر حرکت امام حسن(ع) خاطرنشان کرد: شرایط به جایی رسید که حتی به خیمه امام تعرض شد و آن حضرت مورد حمله قرار گرفتند و مجروح شدند. مجموعه این اتفاقات نشان می‌دهد که تصمیم امام حسن(ع) برای پذیرش صلح، تصمیمی ساده یا ناشی از کناره‌گیری از مسئولیت سیاسی نبود، بلکه در شرایطی اتخاذ شد که ادامه جنگ می‌توانست پیامدهای سنگینی برای جامعه اسلامی داشته باشد.

وی تأکید کرد: امام حسن(ع) پس از انعقاد پیمان صلح، به مدینه بازگشتند و تا زمان شهادت در آن شهر حضور داشتند، اما این مسئله به معنای کنار گذاشتن مسئولیت هدایت جامعه و سکوت در برابر انحرافات سیاسی نبود.

نظری با بیان اینکه «دوران امامت امام حسن(ع) پس از صلح نباید دوران سکوت تلقی شود»، اظهار کرد: گاهی چنین تصور می‌شود که امام حسن(ع) پس از صلح با معاویه، از عرصه اجتماعی و سیاسی فاصله گرفتند و صرفاً به زندگی شخصی پرداختند؛ در حالی که شواهد تاریخی نشان می‌دهد آن حضرت همچنان در برابر جریان حاکم، به تبیین حقایق و دفاع از جایگاه اهل‌بیت(ع) می‌پرداختند.

وی افزود: یکی از نمونه‌های روشن این مسئله، همان گفت‌وگوی تاریخی است که در آن جمعی از مخالفان امام حسن(ع) در حضور معاویه تلاش می‌کنند با طرح ادعاهایی درباره قتل عثمان، خلافت، عملکرد امیرالمؤمنین(ع) و جایگاه بنی‌هاشم، امام را تحت فشار قرار دهند.

مسئول نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه آزاد اسلامی استان زنجان ادامه داد: در این جلسه، چهره‌هایی همچون معاویه، عمروعاص، عتبه بن ابی‌سفیان، ولید بن عقبه و مغیره بن شعبه حضور داشتند و هر یک با طرح مطالبی علیه امام حسن(ع)، تلاش کردند فضای جلسه را به نفع خود تغییر دهند.

نظری گفت: محور اصلی سخنان مخالفان امام حسن(ع)، طرح اتهاماتی علیه حضرت امیرالمؤمنین علی(ع) و مرتبط کردن ایشان با حوادث منتهی به قتل عثمان بود. آنان تلاش می‌کردند از این طریق، هم جایگاه سیاسی امام حسن(ع) را تضعیف کنند و هم زمینه‌ای برای مشروع جلوه دادن حکومت معاویه ایجاد کنند.

وی افزود: نکته قابل توجه در این مناظره آن است که مخالفان امام، با وجود ادعای برخورداری از جایگاه سیاسی و دینی، بخش زیادی از سخنان خود را به توهین و اتهام اختصاص داده بودند؛ در حالی که امام حسن(ع) با آرامش و استدلال، به ادعاهای آنان پاسخ دادند.

این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به نحوه ورود امام حسن(ع) به این مناظره اظهار کرد: حضرت پیش از آغاز پاسخ‌گویی، فضای جلسه را به خوبی مدیریت کردند و با اتکا به استدلال‌های تاریخی و شواهد مربوط به دوران پیامبر اکرم(ص)، جایگاه حضرت علی(ع) و سابقه معاویه و جریان اموی را مورد بررسی قرار دادند.

نظری ادامه داد: یکی از محورهای مهم پاسخ امام حسن(ع)، یادآوری حضور حضرت علی(ع) در مهم‌ترین عرصه‌های تاریخ صدر اسلام بود. امام با اشاره به جنگ بدر، احد، احزاب، خیبر و دیگر حوادث دوران پیامبر(ص)، نقش امیرالمؤمنین(ع) در دفاع از اسلام و پیامبر اکرم(ص) را یادآوری کردند.

وی افزود: امام حسن(ع) در این گفت‌وگو همچنین به مسئله جانشینی امیرالمؤمنین(ع) در مدینه در جریان جنگ تبوک، ماجرای غدیر و دیگر فضائل حضرت علی(ع) اشاره کردند و از این طریق، تلاش کردند ادعاهای مطرح‌شده علیه پدر بزرگوارشان را با استناد به وقایع تاریخی پاسخ دهند.

مسئول نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه آزاد اسلامی استان زنجان بیان کرد: نکته مهم در این مناظره، تسلط امام حسن(ع) بر فضای گفت‌وگو و استفاده از استدلال‌های مستند است. حضرت اجازه ندادند فضای توهین و اتهام، منطق گفت‌وگو را از بین ببرد و در مقابل هر ادعا، پاسخ متناسب و مستدل ارائه کردند.

نظری با بیان اینکه این مناظره می‌تواند درس‌های مهمی برای جامعه امروز داشته باشد، گفت: یکی از مهم‌ترین نکاتی که از این روایت تاریخی می‌توان دریافت، ضرورت حفظ قدرت تحلیل و توان گفت‌وگو در شرایطی است که فضای سیاسی جامعه با اتهام، تحریف و روایت‌های یک‌جانبه مواجه می‌شود.

وی خاطرنشان کرد: امام حسن(ع) در شرایطی قرار گرفتند که طرف مقابل از امکانات سیاسی و اجتماعی گسترده‌ای برخوردار بود، اما آن حضرت با تکیه بر منطق، استدلال و شناخت دقیق تاریخ اسلام، اجازه ندادند روایت مخالفان بدون پاسخ باقی بماند.

وی افزود: بنابراین، صلح امام حسن(ع) را نباید به معنای پایان مواجهه سیاسی ایشان با جریان اموی دانست. اتفاقاً بررسی حوادث پس از صلح نشان می‌دهد که حضرت همچنان در مقام امام جامعه، وظیفه تبیین حقایق و روشنگری را دنبال می‌کردند.

مسئول نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه آزاد اسلامی استان زنجان با اشاره به شرایط منطقه‌ای و تهدیدهای خارجی در آن مقطع تاریخی اظهار کرد: یکی از نکات مهم در تحلیل صلح امام حسن(ع)، توجه به شرایط کلی جهان اسلام و تهدیدهای موجود در مرزهای سرزمین اسلامی است.

وی گفت: بر اساس برخی گزارش‌های تاریخی، پس از صلح، حکومت معاویه با تهدیدهای خارجی نیز مواجه بود و همین شرایط نشان می‌دهد که ادامه یک جنگ داخلی می‌توانست آسیب‌های بیشتری به جامعه اسلامی وارد کند.

نظری تأکید کرد: امام حسن(ع) با پذیرش صلح، در واقع شرایطی را ایجاد کردند که اصل جامعه اسلامی و هویت دینی آن حفظ شود و از فروپاشی کامل ساختار سیاسی و اجتماعی مسلمانان جلوگیری شود. از این منظر، صلح حضرت را باید تصمیمی مبتنی بر مصلحت اسلام و واقعیت‌های موجود در جامعه آن روز دانست.

وی با بیان اینکه شناخت صحیح سیره ائمه(ع) نیازمند مطالعه دقیق منابع تاریخی است، گفت: یکی از مشکلات امروز ما این است که گاهی درباره ائمه(ع) صرفاً به مناسبت‌های تقویمی توجه می‌کنیم، در حالی که برای شناخت روش و منش آنان باید آثار تاریخی و روایی را به‌صورت عمیق مطالعه کنیم.

نظری افزود: امام حسن مجتبی(ع) تنها شخصیتی نیستند که باید در ایام شهادت ایشان درباره زندگی‌شان سخن گفته شود؛ بلکه سیره سیاسی، اجتماعی، اخلاقی و مدیریتی آن حضرت می‌تواند در طول سال مورد مطالعه و تحلیل قرار گیرد.

وی با اشاره به اهمیت مطالعه منابع تاریخی گفت: کتاب «الاحتجاج» از جمله منابعی است که این گفت‌وگوی تاریخی را نقل کرده و در کنار آن، کتاب «سیره پیشوایان» مرحوم استاد رسول جعفریان پیشوایی نیز مطالب ارزشمندی درباره زندگی و سیره امام حسن مجتبی(ع) ارائه کرده است.

مسئول نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه آزاد اسلامی استان زنجان در پایان اظهار کرد: اگر بخواهیم از سیره امام حسن مجتبی(ع) برای امروز استفاده کنیم، باید بدانیم که آن حضرت در کنار برخورداری از جایگاه معنوی و دینی، در عرصه اجتماعی و سیاسی نیز حضوری فعال داشتند.

وی ادامه داد: یکی از درس‌های مهم زندگی امام حسن(ع)، تشخیص درست شرایط، اولویت دادن به مصالح جامعه اسلامی و در عین حال، عقب‌نشینی نکردن از اصول و مبانی اعتقادی است. صلح در شرایطی که ادامه جنگ نتیجه‌ای جز تضعیف جامعه اسلامی نداشت، با سکوت در برابر انحراف تفاوت دارد.

نظری خاطرنشان کرد: مطالعه مناظرات و گفت‌وگوهای امام حسن(ع) نشان می‌دهد که حضرت در برابر تحریف تاریخ و اتهام‌زنی، سکوت نکردند و با استفاده از استدلال و تکیه بر شواهد تاریخی، از حقیقت دفاع کردند.

وی در پایان با اشاره به ضرورت توجه بیشتر به سیره سیاسی ائمه(ع) گفت: امیدواریم با مطالعه دقیق‌تر زندگی ائمه اطهار(ع)، به‌ویژه امام حسن مجتبی(ع)، بتوانیم نگاه عمیق‌تری نسبت به مسائل سیاسی، اجتماعی و فرهنگی پیدا کنیم و در مسیر شناخت صحیح معارف اهل‌بیت(ع) گام برداریم.

حجت‌الاسلام والمسلمین نظری همچنین با گرامیداشت مقام امام حسن مجتبی(ع)، برای عزت و سربلندی جامعه اسلامی و توفیق ملت ایران در مسیر پیشرفت و آبادانی دعا کرد.

خبرنگار: علی صالحی

انتهای پیام./