به گزارش خبرنگار علم و فناوری ایسکانیوز؛ غذا خوردن در دانشگاه فقط به معنای رفع گرسنگی نیست. غذاخوری‌های دانشگاهی فضایی هستند که دانشجویان در آن‌ها دور یک میز می‌نشینند، با هم غذا می‌خورند، گفت‌وگو می‌کنند، درباره موضوعات مختلف بحث می‌کنند و فرصت پیدا می‌کنند با یکدیگر آشنا شوند و دوستی‌های تازه‌ای شکل دهند. این تعاملات، به‌ویژه در محیط‌هایی که دانشجویان با پیشینه‌های فرهنگی متفاوت در کنار هم تحصیل می‌کنند، می‌تواند به شناخت متقابل و شکل‌گیری روابط اجتماعی کمک کند. از این منظر، غذا و نحوه دسترسی دانشجویان به آن، علاوه بر ارتباط با سلامت و رفاه، بخشی از تجربه زندگی دانشگاهی است و بررسی وضعیت غذاخوری‌ها و برنامه‌های غذایی دانشگاه‌ها اهمیت پیدا می‌کند.
مالزی با ترکیب متنوعی از فرهنگ‌های مالایی، چینی، هندی و جوامع بومی، از سنت‌های غذایی گوناگونی برخوردار است که در غذاهای روزمره مردم این کشور بازتاب یافته‌اند. از غذاهای برنج‌محور و ادویه‌دار گرفته تا انواع نودل، کاری و خوراک‌های محلی، تنوع غذایی مالزی تحت تأثیر تاریخ و تعامل میان گروه‌های قومی شکل گرفته است. غذا در این کشور علاوه بر تأمین نیازهای روزانه، بخشی از هویت فرهنگی و تعاملات اجتماعی محسوب می‌شود. این تنوع در محیط دانشگاه‌ها نیز دیده می‌شود؛ جایی که دانشجویان بومی و بین‌المللی می‌توانند با غذاهای فرهنگ‌های مختلف آشنا شوند و با توجه به ترجیحات غذایی و ملاحظات فرهنگی خود، از میان گزینه‌های متنوع انتخاب کنند.
تجربه غذایی دانشجویان در مالزی لزوماً به محوطه دانشگاه محدود نیست. بازارهای شبانه و غذاخوری‌های محلی اطراف دانشگاه‌ها نیز از مکان‌هایی هستند که دانشجویان برای تهیه غذا و آشنایی با فرهنگ غذایی منطقه به آن‌ها مراجعه می‌کنند. در داخل دانشگاه‌ها هم غذاخوری‌ها می‌توانند فضایی برای گردهم‌آمدن دانشجویان با پیشینه‌های مختلف فراهم کنند. صرف وعده‌های غذایی مشترک، چه در فاصله بین کلاس‌ها و چه در کنار دوستان، فرصتی برای گفت‌وگو، تعامل و شکل‌گیری احساس تعلق به محیط دانشگاه ایجاد می‌کند. البته میزان این تعاملات و نقش آن‌ها در زندگی دانشجویان به شرایط هر دانشگاه و امکانات در دسترس بستگی دارد.
در کنار این جنبه‌های فرهنگی و اجتماعی، دسترسی به غذای کافی، سالم و مقرون‌به‌صرفه یکی از مسائل مهم زندگی دانشجویی در مالزی است. غذاخوری‌های دانشگاهی با فراهم‌کردن امکان تهیه غذا در نزدیکی کلاس‌ها و خوابگاه‌ها می‌توانند به کاهش هزینه و زمان رفت‌وآمد کمک کنند، اما تنوع غذایی به‌تنهایی تضمین‌کننده تغذیه مناسب نیست. در مطالعه‌ای درباره ۶۲۰ دانشجوی بین‌المللی در دانشگاه‌های پژوهشی مالزی، قیمت غذا از جنبه‌های رضایت‌بخش خدمات غذاخوری ارزیابی شد، اما کیفیت غذا مهم‌ترین نقطه‌ضعف این خدمات بود. همچنین، مطالعه‌ای که در سال ۲۰۲۰ در چهار دانشگاه دولتی شبه‌جزیره مالزی انجام شد، نشان داد ۶۰.۹ درصد از ۴۲۷ دانشجوی کارشناسی شرکت‌کننده با ناامنی غذایی مواجه بودند؛ مسئله‌ای که با فشارهای مالی ارتباط معناداری داشت.
افزایش هزینه‌های زندگی، محدودیت بودجه، کیفیت نامطلوب برخی وعده‌های غذایی و دشواری دسترسی به غذای مناسب می‌توانند دانشجویان را به کاهش هزینه‌های خوراک، انتخاب غذاهای کم‌کیفیت‌تر یا حذف برخی وعده‌ها سوق دهند. چنین شرایطی علاوه بر سلامت و رفاه دانشجویان، ممکن است بر تمرکز و عملکرد تحصیلی آن‌ها نیز تأثیر بگذارد. در پاسخ به این چالش‌ها، برخی دانشگاه‌ها و نهادهای مرتبط اقداماتی مانند توزیع وعده‌های غذایی رایگان و حمایت از دانشجویان کم‌درآمد را در دستور کار قرار داده‌اند. بررسی این برنامه‌ها در کنار وضعیت غذاخوری‌های دانشگاهی می‌تواند تصویری روشن‌تر از فرصت‌ها و مشکلات فرهنگ غذایی در دانشگاه‌های مالزی و تلاش‌ها برای بهبود دسترسی دانشجویان به غذای کافی و مغذی ارائه دهد.
توزیع وعده‌های غذایی رایگان؛ از صبحانه تا غذای شبانه ماه رمضان
دانشگاه علوم مالزی (Universiti Sains Malaysia یا USM) از جمله مؤسساتی است که از برنامه‌های دانشجویی برای مقابله با ناامنی غذایی حمایت می‌کند. دو نمونه از این اقدامات، توزیع غذای شبانه «موره» (Moreh) در ماه رمضان و برنامه «صبحانه برای نیکوکاری» است که با مشارکت دانشجویان و کارکنان دانشگاه اجرا شده‌اند.
در ۳۰ مارس ۲۰۲۴، برنامه توزیع غذای موره برای دانشجویان ساکن خوابگاه‌های پردیس اصلی دانشگاه در پنانگ ادامه یافت. در این طرح، وعده‌های غذایی رایگان پس از نمازهای شبانه ماه رمضان در اختیار دانشجویان قرار می‌گرفت. اجرای برنامه بر عهده شورای نمایندگان دانشجویان دانشگاه (Majlis Perwakilan Pelajar یا MPP) بود و توزیع غذا بر اساس اولویت مراجعه‌کنندگان انجام می‌شد؛ به این معنا که غذا به افرادی می‌رسید که زودتر مراجعه می‌کردند.
این برنامه علاوه بر کمک به تأمین غذای دانشجویان، به‌ویژه افرادی که با مشکلات مالی روبه‌رو بودند، فرصتی برای گردهم‌آمدن و تقویت روابط اجتماعی در محیط دانشگاه فراهم می‌کرد. دانشگاه علوم مالزی با ادامه این طرح در ماه رمضان، از الگویی حمایت کرد که در آن مشارکت دانشجویان و فعالیت‌های محلی برای پاسخ‌گویی به یک نیاز روزمره به کار گرفته می‌شود.
اقدام دیگر این دانشگاه، برنامه «صبحانه برای نیکوکاری» بود که انجمن دانشجویان پزشکی در ۷ مارس ۲۰۲۴ در پردیس علوم سلامت برگزار کرد. در چارچوب این برنامه، نان رایگان برای وعده صبحانه میان دانشجویان پزشکی ساکن خوابگاه‌ها و دانشجویان حاضر در سالن‌های سخنرانی توزیع شد. هدف این بود که دانشجویان، به‌ویژه افرادی که با محدودیت مالی مواجه‌اند، روز خود را بدون خوردن صبحانه آغاز نکنند.
این طرح با شعار «در نیکوکاری، زیاده‌روی معنا ندارد» و با همکاری دانشجویان و کارکنان دانشگاه شکل گرفت. برگزارکنندگان همچنین بر جلوگیری از هدررفت غذا و تقویت فرهنگ مشارکت و تقسیم منابع تأکید داشتند. این برنامه در راستای اهداف توسعه پایدار سازمان ملل متحد، به‌ویژه هدف دوم، یعنی پایان‌دادن به گرسنگی، و هدف سوم، یعنی سلامت و رفاه، تعریف شده بود.
هر دو برنامه USM نمونه‌هایی از کمک غذایی مستقیم در محیط دانشگاه هستند؛ اقداماتی که نیاز فوری دانشجویان به غذا را هدف قرار می‌دهند و در عین حال، امکان مشارکت دانشجویان در حمایت از یکدیگر را فراهم می‌کنند.
آشپزخانه دانشجویی؛ فراهم‌کردن امکان تهیه غذا با هزینه کمتر
دانشگاه مالزی کلانتان رویکرد دیگری را برای کاهش هزینه‌های زندگی دانشجویان در پیش گرفته است. این دانشگاه طرح «آشپزخانه دانشجویی مدنی» (Dapur Siswa MADANI) را با هدف کاهش فشار مالی و تسهیل دسترسی دانشجویان به نیازهای اولیه، به‌ویژه غذا، راه‌اندازی کرده است.
رئیس دانشگاه مالزی کلانتان، اعلام کرد حدود ۷۶ درصد دانشجویان این دانشگاه به گروه درآمدی تعلق دارند که در مالزی خانوارهای کم‌درآمد را شامل می‌شود. به گفته او، هدف این طرح آن است که دانشجویان برای تأمین نیازهای اساسی زندگی با دشواری کمتری روبه‌رو شوند.
در این برنامه، دانشگاه صرفاً وعده غذایی آماده توزیع نمی‌کند، بلکه تجهیزات آشپزی و مواد غذایی خشک را نیز در اختیار دانشجویان قرار می‌دهد تا بتوانند غذای خود را تهیه کنند. این شیوه به دانشجویان امکان می‌دهد بخشی از هزینه‌های روزانه خود را مدیریت کنند و برای وعده‌های غذایی وابستگی کمتری به خرید غذای آماده داشته باشند.
معاون رئیس دانشگاه در امور دانشجویی و فارغ‌التحصیلان، نیز از برنامه افتتاح پنج مرکز آشپزخانه دانشجویی مدنی در طول سال مورد اشاره خبر داد. قرار بود این مراکز در کالج‌های محل اقامت دانشجویان در شهرهای باچوک، کوتا بهارو و جلی مستقر شوند.
غذای ارزان‌قیمت و بانک غذا؛ تدابیر دانشگاه علوم مالزی برای کنترل هزینه‌ها
دانشگاه علوم مالزی علاوه بر توزیع غذای رایگان، بر ارزان نگه داشتن وعده‌های غذایی و گسترش کمک‌های غذایی برای دانشجویان کم‌درآمد تمرکز کرده است. بر اساس گزارش سال گذشته، این دانشگاه طرح «منوی رحمه» (Menu Rahmah) را به تمام کافه‌تریاهای کالج‌های محل اقامت دانشجویان، موسوم به «دساسیوا» (Desasiswa)، گسترش داده بود.
عبدالرحمن محمد، معاون رئیس دانشگاه، گفت این طرح با هدف فراهم‌کردن وعده‌های غذایی باکیفیت و قیمت مناسب و کاهش فشار مالی بر دانشجویان، به‌ویژه دانشجویان گروه درآمدی سطح پایین، اجرا شده است. او همچنین از برنامه دانشگاه برای ارتقای بانک غذا خبر داد تا اقلام ضروری بیشتری در اختیار دانشجویانی قرار گیرد که با مشکلات مالی روبه‌رو هستند.
دانشگاه علوم مالزی برای تأمین منابع مورد نیاز این اقدامات، در حال جلب حمایت سازمان‌ها و شرکت‌های تجاری نیز بوده است. عبدالرحمن محمد اعلام کرد دانشگاه به‌طور فعال از طرف‌های بیرونی کمک می‌گیرد تا بخشی از فشار مالی دانشجویان کاهش یابد. هم‌زمان، کمیته‌ای ویژه برای شناسایی اقدامات کوتاه‌مدت و بلندمدت در حمایت از دانشجویانی تشکیل شده بود که از افزایش هزینه‌های زندگی تأثیر می‌پذیرند.
یکی دیگر از اقدامات این دانشگاه، بررسی هزینه‌های واقعی زندگی دانشجویی است. بخش امور توسعه دانشجویان و فارغ‌التحصیلان با همکاری شورای نمایندگان دانشجویان در حال انجام مطالعه‌ای درباره هزینه‌ها و خدمات ضروری دانشجویان بود. این بررسی فقط به قیمت غذا محدود نمی‌شد و مواردی مانند هزینه خدمات چاپ، رفت‌وآمد با تاکسی‌های اینترنتی و دیگر نیازهای روزمره را نیز دربر می‌گرفت. قرار بود یافته‌های این مطالعه برای طراحی حمایت‌های مناسب‌تر و بازنگری در برنامه اقدام بلندمدت دانشگاه به کار گرفته شود.
کنترل قیمت‌ها در غذاخوری‌های دانشگاهی نیز بخشی از این رویکرد بود. دانشگاه به بهره‌برداران کافه‌تریاها یادآوری کرده بود که قیمت‌ها را افزایش ندهند؛ زیرا همچنان موظف به رعایت شرایط قراردادهای موجود هستند. افزون بر این، دانشگاه در حال بررسی مجدد نرخ اجاره واحدهای تجاری داخل پردیس بود تا از افزایش بیشتر قیمت‌ها جلوگیری کند.
این مجموعه اقدامات نشان می‌دهد که حمایت غذایی دانشگاه علوم مالزی فقط به توزیع غذای رایگان محدود نیست و کنترل قیمت وعده‌های غذایی، گسترش بانک غذا، کمک اضطراری، جلب حمایت بیرونی و بررسی هزینه‌های زندگی دانشجویی را نیز شامل می‌شود.
مشارکت بخش خصوصی؛ برنامه مک‌دونالدز برای توزیع یک میلیون وعده غذایی
در کنار برنامه‌های دانشگاه‌ها، شرکت مک‌دونالدز مالزی نیز طرحی را برای حمایت غذایی از دانشجویان مؤسسات آموزش عالی راه‌اندازی کرده است. بر اساس گزارش روزنامه نیواستریتس‌تایمز در فوریه ۲۰۲۶، این شرکت برنامه‌ای با عنوان «Program Santun Pelajar» را با هدف کمک به دانشجویانی معرفی کرد که برای تأمین نیازهای اولیه روزانه، از جمله غذا، با مشکلات مالی مواجه‌اند.
هدف اعلام‌شده این برنامه، توزیع یک میلیون وعده غذایی تا پایان سال ۲۰۲۶ است. مرحله نخست با اختصاص ۵۰ هزار بن غذا برای دریافت وعده «ناسی مک‌دی» (Nasi Mekdi) آغاز شد. دریافت‌کنندگان این بن می‌توانستند با ارائه آن‌ها یک وعده غذایی شامل برنج، کاری سیب‌زمینی، تخم‌مرغ، تکه‌های مرغ تند سوخاری مک‌دی و چای لیموی سرد دریافت کنند.
مدیرعامل و شریک بهره‌بردار محلی مک‌دونالدز مالزی، گفت این برنامه پس از دریافت بازخوردها و انجام پژوهش‌هایی درباره مشکلات تغذیه‌ای دانشجویان طراحی شده است. او با اشاره به مطالعه‌ای از انجمن تغذیه گفت بر اساس نتایج آن، ۶۰ درصد دانشجویان آموزش عالی ناامنی غذایی را تجربه می‌کنند.
در مرحله نخست، بن‌های غذا میان نمایندگان ۲۰ مؤسسه آموزش عالی در ۱۱ ایالت توزیع می‌شد. مؤسسات شرکت‌کننده از طریق واحدهای امور دانشجویی و با استفاده از اطلاعات داخلی خود، دانشجویان واجد شرایط را شناسایی می‌کردند تا روند توزیع هدفمندتر و شفاف‌تر باشد. به گفته عظمیر، این ۲۰ مؤسسه برای مرحله نخست انتخاب شدند؛ زیرا بسیاری از پردیس‌های دانشگاهی در ماه رمضان و تعطیلات مربوط به آن تعطیل بودند و این مراکز در آن دوره همچنان فعالیت داشتند.
بن‌ها از ساعت ۹ شب تا نیمه‌شب قابل استفاده بودند تا از ازدحام در ساعات اوج افطار جلوگیری شود. هر یک از ۲۰ شعبه مشارکت‌کننده، بسته به سهمیه اختصاص‌یافته، روزانه حدود ۲۰۰ بن ارائه می‌کرد. شعب مشارکت‌کننده در نقاط مختلف کشور، از جمله ایالت‌های ملاکا، کداح و پاهانگ، قرار داشتند. دانشجویان می‌توانستند غذای خود را بیرون‌بر دریافت کنند و در صورت نیاز آن را برای وعده سحری نگه دارند.
هزینه هر وعده غذایی حدود پنج رینگیت مالزی اعلام شد. بر این اساس، در صورت تحقق هدف یک میلیون وعده، مجموع بودجه این برنامه تا پایان سال ۲۰۲۶ به حدود پنج میلیون رینگیت می‌رسید. عظمیر گفت منابع مالی برنامه از صرفه‌جویی‌های حاصل از بهینه‌سازی عملیات و زنجیره تأمین شرکت تأمین می‌شود؛ صرفه‌جویی‌هایی که امکان اختصاص منابع بیشتر به طرح‌های اجتماعی را فراهم می‌کنند.
مک‌دونالدز اعلام کرده بود که در صورت فراهم‌بودن ظرفیت اجرایی و متناسب با نیاز دانشجویان، قصد دارد این برنامه را گسترش دهد و تعداد مؤسسات آموزش عالی تحت پوشش را به ۷۵ مؤسسه برساند.
حمایت غذایی؛ بخشی از سیاست رفاهی دانشگاه‌ها
اقدامات دانشگاه‌های علوم مالزی و مالزی کلانتان و همچنین برنامه مک‌دونالدز نشان می‌دهد که حمایت غذایی از دانشجویان می‌تواند شکل‌های متفاوتی داشته باشد. توزیع وعده‌های رایگان برای رفع نیاز فوری، فراهم‌کردن تجهیزات و مواد اولیه برای پخت غذا، ارائه منوی ارزان‌قیمت، تقویت بانک‌های غذا و کمک مالی هدفمند از جمله روش‌هایی هستند که در این برنامه‌ها به کار گرفته شده‌اند. در کنار آن‌ها، کنترل قیمت‌ها و بررسی هزینه‌های روزمره دانشجویان نیز می‌تواند به شناسایی دقیق‌تر مشکلات و طراحی حمایت‌های بلندمدت کمک کند.
با این حال، این برنامه‌ها از نظر شیوه اجرا و گروه‌های تحت پوشش یکسان نیستند. برخی به دوره‌ها یا موقعیت‌های مشخص، مانند ماه رمضان، محدودند و برخی دیگر در قالب حمایت‌های رفاهی گسترده‌تر دنبال می‌شوند. میزان دسترسی دانشجویان واجد شرایط به این خدمات و تأثیر واقعی آن‌ها بر امنیت غذایی، سلامت و عملکرد تحصیلی نیز به ارزیابی مستمر نیاز دارد. جمع‌آوری بازخورد دانشجویان و بررسی نتایج برنامه‌ها می‌تواند به دانشگاه‌ها و نهادهای مشارکت‌کننده کمک کند تا منابع را متناسب با نیازهای واقعی دانشجویان اختصاص دهند.
در نهایت، تأمین غذای دانشجویان فقط مسئله فراهم‌کردن یک وعده غذایی نیست؛ قیمت، کیفیت، دسترسی و امکان برخورداری منظم از غذای کافی نیز اهمیت دارند. تجربه دانشگاه‌های مالزی نشان می‌دهد که برای مواجهه با ناامنی غذایی، می‌توان از ترکیبی از خدمات مستقیم غذایی، زیرساخت‌های تهیه غذا، حمایت‌های مالی و همکاری با نهادهای بیرونی استفاده کرد. میزان موفقیت این اقدامات به تداوم حمایت‌ها، شناسایی درست دانشجویان نیازمند و سنجش نتایج آن‌ها بستگی دارد.
انتهای پیام/
نظر شما