خراسان شمالی؛ استانی که خارج از مرزهای جغرافیایی‌اش آنرا به گنجینه فرهنگ‌ها و قومیت‌ها می‌شناسند و سرزمینی است که در آن، مردمانی با زبان‌ها و گویش‌های گوناگون کنار یکدیگر زندگی می‌کنند و سنت‌ها هر کدام بخشی از هویت مشترک مردمانش را شکل می‌دهند.

استانی که علی‌رغم این شگفتی همزیستی اقوام و فرهنگ متنوع و غنی آن، همچنان از باب گردشگری و جذب توریست آنچنان موفق نبوده و اغلب زیر سایه خراسان بزرگ فراموش می‌شود و حالا در جریان سفر اخیر وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، با تعبیر جدیدِ «ایران کوچک» بار دیگر توجه‌ها را به ظرفیت‌های کم‌نظیر خود جلب کرده است.

سید عباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در سفر اخیر خود به خراسان‌شمالی اظهار کرد: خراسان‌شمالی به‌عنوان «ایران کوچک»، از لحاظ تنوع اقوام و خرده‌فرهنگ‌ها، فرصتی ملی به شمار می‌رود و صرفاً یک فرصت منطقه‌ای نیست.

وی گفت: دولت توجه ویژه‌ای به ظرفیت های این استان دارد و خراسان‌شمالی در حوزه زیرساخت‌های فرهنگی و هنری نیازمند به توجه بیشتری است.

عنوانی که فراتر از یک نام‌گذاری، توصیفی از واقعیتی ریشه‌دار در این خطه از شمال شرق کشور است. در خراسان شمالی، تنوع قومی تنها یک ویژگی جمعیتی نیست، بلکه در تار و پود زندگی روزمره مردم جریان دارد. فارس‌ها، کردهای کرمانج، ترک‌ها، ترکمن‌ها و تات‌ها و دیگر گروه‌های قومی، هر کدام با زبان، پوشش، موسیقی، آیین‌ها و آداب‌ورسوم خود، به غنای فرهنگی استان افزوده‌اند. از نوای دوتار و موسیقی مقامی گرفته تا رقص‌های محلی، بازی‌های بومی، هنرهای دستی، قالی‌بافی، گلیم‌بافی و آیین‌های سنتی، غذاهای محلی، محصولات روستایی همه نشان می‌دهند که این سرزمین موزه‌ای زنده از میراث ناملموس ایران است؛ میراثی که نه در قابِ موزه، بلکه در زندگی، خاطره نسل‌های مختلف و تاریخ آن حفظ شده است.

اما سیمای خراسان شمالی تنها به فرهنگ و آداب‌ورسوم آن محدود نمی‌شود، طبیعت بکر این استان به اندازه تنوع فرهنگی‌اش تماشایی و چشم‌نواز است؛ از ارتفاعات سرسبز و جنگل‌های هیرکانی در محدوده پارک ملی گلستان گرفته تا دشت‌ها، مراتع، چشمه‌ها و آبشارهایی که در گوشه‌وکنار استان پراکنده‌اند و این را در کمتر استانی می‌توان یافت.

باباامان، بش‌قارداش، منطقه حفاظت‌شده ساریگل و طبیعت بکر سالوک، آبشارهای متعدد تنها بخشی از جاذبه‌هایی هستند که می‌توانند خراسان شمالی را به مقصدی جذاب برای طبیعت‌گردان و گردشگران تبدیل کنند. اینجا جایی است که گردشگر می‌تواند در فاصله‌ای نه‌چندان دور از مرکز شهر به چشم‌انداز کوهستانی و سپس به دشت‌های وسیع برسد و در کنار طبیعت، با زندگی بومی و مهمان‌نوازی مردمان منطقه و روستاهای متعدد استان آشنا شود.

با وجود چنین سرمایه ارزشمندی، علی‌رغم پرداختن به این موضوع، همچنان معرفی خراسان‌شمالی در کشور به استانی دیدنی مغفول مانده است. آنچه که اهمیت دارد، عبور از مرحله شناخت و نام‌گذاری و رسیدن به مرحله بهره‌برداری اصولی از این ظرفیت‌هاست. لقب «ایران کوچک» زمانی می‌تواند به یک فرصت واقعی تبدیل شود که در سیاست‌گذاری‌ها، برنامه‌ریزی‌های فرهنگی، گردشگری و اقتصادی استان جایگاه ویژه‌ای پیدا کند. معرفی هدفمند فرهنگ اقوام، حمایت از هنرمندان بومی، احیای صنایع‌دستی، برگزاری جشنواره‌های ملی و بین‌المللی، توسعه زیرساخت‌های گردشگری همچون حمل‌ونقل هوایی و ریلی و ایجاد بازار برای محصولات محلی، جذب سرمایه‌گذار اقداماتی هستند که می‌توانند این تنوع را به منبعی برای اشتغال، درآمدزایی و رونق اقتصادی تبدیل کنند. از سوی دیگر، بی‌توجهی به این سرمایه‌ها ممکن است به فراموشی تدریجی برخی آیین‌ها، هنرها و سنت‌هایی منجر شود که نسل‌های گذشته برای حفظ آن‌ها تلاش کرده‌اند، همچون زبان و گویش‌های محلی که در نسل جدید کمرنگ‌تر شده است.

سفر وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و تعبیر «ایران کوچک» می‌تواند فرصتی برای بازتعریف جایگاه این استان در نقشه فرهنگی و گردشگری کشور باشد؛ فرصتی که نباید با پایان یک سفر و انتشار چند خبر به فراموشی سپرده شود. این استان می‌تواند ویترینی از همزیستی اقوام ایرانی، مقصدی برای گردشگری فرهنگی و طبیعی و بستری برای معرفی بخشی از هویت تاریخی ایران به جهان باشد. شاید ارزشمندترین ویژگی خراسان شمالی همین باشد که در این جغرافیای کوچک، می‌توان تصویری بزرگ از ایران را تماشا کرد؛ ایرانی که زیبایی‌اش نه در یکدستی، بلکه در تفاوت‌ها، رنگارنگی‌ها و کنار هم بودن مردمانش معنا پیدا می‌کند.

خبرنگار: انسیه حاتمی

انتهای پیام/