به گزارش گروه دانشگاه ایسکانیوز، بیژن رنجبر رئیس دانشگاه آزاد اسلامی در مراسم افتتاحیه پنجمین جشنواره علمی فرهنگی هنری امامت و مهدویت یاد و خاطره سردار دل‌ها، شهید حاج قاسم سلیمانی، شهدای دفاع مقدس، شهدای جنگ ۱۲ روزه از جمله فرماندهان سرافراز جمهوری اسلامی ایران، کودکان شهید، دانشمندان شهید کشور و شهید دکتر محمد مهدی طهرانچی را گرامی داشت.

رنجبر در این مراسم با تاکید بر اینکه جشنواره امامت و مهدویت باید فراملی شود به ارائه مباحثی در خصوص "امامت الگوی حکمرانی دانش‌بنیان و تمدن‌ساز" پرداخت.

وی با بیان اینکه جهان معاصر در ظاهر جهان غنی از دانش و فناوری است، اما در باطن جهان بحران معنا، بحران رهبری و بحران آینده است، گفت: بشر امروز می داند چگونه بسازد اما نمی داند به سوی چه چیزی باید بسازد. می‌داند چگونه تولید قدرت کند، اما نمی‌داند این قدرت باید در خدمت چه ارزشی قرار گیرد.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی افزود: امروز متأسفانه ترامپ در کشوری مانند آمریکا این قدرت را در دست گرفته و این پرسش اساسی را که قدرت باید در خدمت چه ارزشی باشد، به سخره گرفته است کلا بشریت را به سخره گرفته؛ هرچند در واقع خود را به سخره گرفته و ان‌شاءالله شاهد نابودی آن و رژیم صهیونیستی خواهیم بود.

وی تاکید کرد: بحران‌های پی‌درپی که امروز در جهان مشاهده می‌شود، ناشی از یک خلأ بزرگ است و آن خلا یک الگوی رهبری معنامحور، عادلانه و آینده‌ساز است. در چنین جهانی سوال اصلی این نیست که چقدر دانش داریم، بلکه این است که چه کسی حق هدایت این دانش را دارد. اینجاست که اندیشه شیعی با مفهوم امامت، نه‌تنها یک پاسخ مذهبی، بلکه یک پاسخ تمدنی به بشر ارائه می‌دهد.

دکتر رنجبر با تاکید بر اینکه امامت فراتر از یک اعتقاد تاریخی است، گفت: در فرهنگ عمومی، امامت گاهی صرفاً به یک بحث تاریخی یا احساسی تقلیل داده می‌شود، در حالی که در منطق شیعی امامت یک نهاد است؛ نهاد هدایت، نهاد رهبری و نهاد حکمرانی دانایی است. در واقع سامان‌دهی عقل، اخلاق، جامعه و تاریخ است. امامت رمز بقای دین، دلیل خاتمیت دین اسلام، حبل‌الله متین، تفسیر قرآن کریم، زمام دین و نظام مسلمانان، استمرار حرکت خیرالمرسلین، کمال دین، تمام نعمت وعیینیت عدالت است.

وی ادامه داد: در همین زمینه خداوند در قرآن سوره بقره آیه ۱۲۴ می فرماید: «إِنِّی جَاعِلُکَ لِلنَّاسِ إِمَامًا ۖ قَالَ وَمِنْ ذُرِّیَّتِی ۖ قَالَ لَا یَنَالُ عَهْدِی الظَّالِمِینَ.» این مساله خیلی مهم است که خداوند امامت را «عهد الهی» معرفی می‌کند، خداوند می‌فرماید این عهد من است و شرط اصلی آن عدالت است نه قدرت، نه رای نه ثروت. این آیه در واقع مبنای یک نظریه عمیق حکمرانی است. حکمرانی ای که مشروعیت خود را نه از زور، نه از توده سازی بلکه از حقانیت و عدالت معرفتی می گیرد.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی با اشاره به کلام شیعه افزود: خداوند حکیم جامعه انسانی را بدون راهنمای معصوم رها نمی‌کند، زیرا بدون حجت الهی، عقل جمعی دچار سرگردانی می‌شود و اخلاق اجتماعی فرو می‌ریزد. از این رو، امامت نه یک انتخاب تاریخی، بلکه ضرورتی عقلانی و الهی است. امامت به این معناست که انسانی در مرتبه «انسان کامل» قرار می‌گیرد؛ انسانی که با تمام وجود می‌تواند پیشوای دیگران باشد.

وی با اشاره به بیانات روز گذشته مقام معظم رهبری گفت: حضرت آقا تأکید کردند که عدالت علوی واجب‌ترین نیاز امروز کشور است و باید بدون ملاحظات بی‌مورد به سمت توسعه عدالت و تقوا حرکت کرد.

دکتر رنجبر در ادامه با ارائه یک مثال توضیح داد: هر سامانه پیچیده، از یک سلول زنده گرفته تا یک تمدن، برای بقا به سه مؤلفه نیاز دارد؛ انرژی، ساختار و یک مکانیزم کنترل بی نظمی انتروپی. در این چارچوب، وحی نقش انرژی هدایت را دارد، شریعت ساختار معرفتی را شکل می‌دهد و امامت مکانیزم تنطیم، جهت دهی و مهار آنتروپی معرفتی است. بدون امام، دین دچار افزایش انتروپی تفسیری می‌شود، قرائت‌ها تکثیر می‌شوند، معنا فرو می پاشد و حقیقت به قدرت تقلیل پیدا می کند.

وی افزود: بر این اساس تمدن مدرن از لحاظ ترمودینامیکی توانسته انرژی عظیمی تولید کند، اما از نظر ساختار معنایی ضعیف دارد و همین ضعف، منتج به افزایش بی‌سابقه انتروپی اخلاقی و اجتماعی و زیست محیطی است.در این میان، نقش امام و امامت به‌عنوان عنصر کنترل‌کننده برجسته می‌شود.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی تأکید کرد: اگر بخواهیم امامت را با زبان امروز ترجمه کنیم، باید بگوییم امامت یک الگوی حکمرانی دانش بنیان است. در امامت، دانش ابزار قدرت نیست مبنای قدرت است؛ مشروعیت از آگاهی و عدالت می‌آِید. تصمیم‌سازی‌ها مبتنی بر علم، تقوا و مصلحت واقعی جامعه است.

وی ادامه داد: امامت محدود به مردم نیست امام مبین حقایق نظام هستی است و از حکمت علمی رفیع و حکمت عملی برخوردار است واسطه فیض هستی است.

وی سپس به عهدنامه امیرالمؤمنین(ع) به مالک اشتر اشاره کرد و گفت: مقام معظم رهبری فرموده اند که این عهدنامه نیست بلکه یک فرمان حکومتی است لذا این یک منشور کامل حکمرانی است. در این عهدنامه، شایسته‌سالاری، نظارت بر کارگزاران، تقدم منافع عمومی بر منافع گروهی و مهم‌تر از همه، حرمت مردم مورد تأکید قرار گرفته است؛ مفاهیمی که امروز در نظریه های مدرن حکمرانی پس از قرن ها تجربه تلخ دوباره کشف شده است. به تعبیر جامعه شناس غربی ماکس وبر اقتدار اگر بر پایه کاریزما باشد زوال پذیر است اما اگر نهادمند شود ماندگار خواهد بود.امامت کاریزما را به نهاد پایدار هدایت تبدیل می کند و دقیقا به همین دلیل است که شیعه توانسته یک هویت تمدنی پایدار بسازد.

رنجبر ادامه داد: همین هویت شیعی است که در برابر ظلم و ستم ایستاده است. سیره امام محمد باقر(ع) و امام جعفر صادق(ع) نشان دادند که امامت پیش از آنکه یک نهاد سیاسی باشد یک نهاد علمی است.امام صادق در عصری که حکومت های وقت درگیر نزاع قدرت بودند بزرگ ترین شبکه تولید دانش زمان خود را بنیان گذاشت. شاگردان این حضرت در فقه، کلام، شیمی، طب، نجوم و فلسفه تربیت شدند. در واقع قدرت واقعی از مسیر تربیت نخبه به دست می آید نه از تصاحب زودگذر قدرت.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی تصریح کرد: اگر دانشگاه امروز بخواهد وارث این سنت باشد، باید از آموزش صرف عبور کند و به کانون تربیت انسان تمدن‌ساز تبدیل شود. در عصر غیبت، غیبت امام زمان (عج) به معنای تعطیلی امامت نیست بلکه به معنای انتقال مدل حکمرانی با رویکرد امانت داری است. در عصر غیبت محور هدایت از شخص به نهاد منتقل می شود، از امام معصوم به فقها، عالمان و نخبگان متعهد منتقل می‌شود و از حضور مستقیم به مسئولیت اجتماعی منتقل می شود. تمثیل خورشید پشت ابر به این معناست که نور وجود دارد و مسئولیت دیدن، استفاده کردن بر دوش جامعه است. اینجاست که مفهوم انتظار فعال معنا پیدا می کند. انتظار نه نشستن نه شکایت از وضع موجود بلکه ساختن ظرفیت ظهور است.

وی افزود: این یعنی ارتقای عقلانیت اجتماعی، گسترش عدالت، تولید دانش نافع و تربیت انسان مسئول. در این منطق، دانشگاه صرفاً محل انتقال اطلاعات نیست بلکه کارخانه تولید آینده است. دانشگاهی که فقط مدرک بدهد در منطق مهدوی ناکام است دانشگاهی موفق است که مسئله جامعه را می‌فهمد، برای آن راه‌حل علمی تولید می‌کند و دانش را به اخلاق و عدالت گره بزند.

رنجبر با بیان اینکه مهدویت می گوید توسعه‌ بدون امام سامانه ای ناپایدار است، گفت: دانشگاه منتظر، علم را بی جهت تولید نمی کند، به عبارت دیگر جهت گیری توحیدی و الهی دارد و فناوری را بدون اخلاق رها نمی کند و پیشرفت را بدون عدالت تعریف نمی کند. دانشگاه منتظر نهاد کاهش انتروپی تمدنی است.

وی با اشاره به برگزاری پنجمین جشنواره‌ امامت و مهدویت، اظهار داشت: جشنواره امامت و مهدویت نباید یک رویداد مناسبتی باقی بماند این جشنواره باید به جریان تولید اندیشه تمدنی تبدیل شود، جریانی که دانشگاه را به قلب گفتمان امامت متصل کند، علم را در خدمت انتظار فعال قرار دهد و دانشگاه آزاد اسلامی را به یک مرجع فکری در جهان اسلام بدل کند.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی با تاکید بر اینکه امامت راه گذشته نیست؛ راه آینده است، گفت: این جشنواره قرار است صرفاً یک رویداد مناسبتی نباشد بلکه به جریان پایدار بدل شود بنابراین ما به برنامه، نهاد و خروجی مشخص نیاز داریم.

وی با اشاره به اولین گام در این زمینه، اظهار کرد: اولین گام خارج کردن جشنواره از حالت مراسمی و تبدیل آن به یک نهاد دائمی اندیشه ورز است. به همین منظور ما نیازمند دبیرخانه دائمی امامت و مهدویت با رویکرد تمدنی هستیم؛ دبیرخانه ای که ماموریتش نه اجرای جشن بلکه تولید مسئله، جهت دهی علمی و پیوند اندیشه باعمل باشد.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی ادامه داد: این دبیرخانه موظف خواهد بود مسائل راهبردی جامعه و نظام اسلامی را استخراج کند آنها را به پروژه های علمی قابل اجرا تبدیل کند و خروجی ها را تا مرحله تصمیم سازی پیگیری کند. در واقع جشنواره آغاز مسیر است؛ نه پایان آن.

رنجبر با بیان اینکه گام دوم پیوند واقعی و عالمانه دانشگاه با گفتمان امامت است نه پیوند شعاری یا تزیینی؛ اظهار کرد: برای این منظور هر ساله محور اصلی جشنواره باید از دل یک مسئله تمدنی انتخاب شود؛ نه از موضوعات کلی و انتزاعی. برای مثال می توان از عناوین امامت و عدالت آموزشی، امامت و حکمرانی شهری، امامت و اخلاق علم، امامت و الگوی مدیریت نخبگان استفاده کرد. دانشگاه وقتی به قلب گفتمان امامت متصل می شود که بتواند آن را تحلیل کند صورت بندی علمی کند و به راه حل اجتماعی تبدیل کند.

وی ادامه داد: سومین محور برنامه، تعریف درست از انتظار در فضای علمی است. ما باید صریح بگوییم انتظار انفعال نیست انتظار تعهد به ساختن است. بر این اساس پایان نامه ها و رساله ها، طرح های پژوهشی و کرسی ها ی نظریه پردازی باید به گونه ای طراحی شوند که یک نیاز واقعی جامعه را هدف بگیرند و به افزایش عقلانیت، عدالت و امید اجتماعی بینجامد. علمی که به بهبود زندگی مردم نرسد در منظق انتظار علم ناقص است.

رنجبر با اشاره به چهارمین برنامه علمی، خاطر نشان کرد: باید تمرکز جشنواره بر نخبه پروری مسئولانه باشد ما به نخبگانی نیاز داریم که فقط مقاله ننویسند بلکه قدرت تحلیل اجتماعی داشته باشند و مقاله نیز بنویسند، مسئولیت بپذیرند و بتوانند در بزنگاه های تاریخی تصمیم درست بگیرند.مثل شرایط امروز کشور که نخبگان مهدوی می توانند در تبیین مسایل کمک اساسی به دولت و حکومت کنند. به همین دلیل جشنواره باید به بستری برای شناسایی و شبکه سازی و تربیت نخبگان مهدوی تمدن ساز تبدیل شود. نخبه ای که در منطق امامت رشد می کند می داند علم امانت است نه ابزار برتری جویی.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی خاطر نشان کرد: نهایتا هدف نهایی این مسیر آن است که دانشگاه آزاد اسلامی به یک مرجع فکری در حوزه امامت، معنویت و حکمرانی تمدنی در جهان اسلام تبدیل شود. این هدف شعار نیست و می‌توان به آن رسید. این مرجعیت با تقلید صرف به دست نمی‌آید، بلکه با تولید اندیشه، ارائه الگوی عملی و پاسخ‌گویی به مسائل واقعی جامعه محقق می‌شود.

وی تاکید کرد: جشنواره امامت و مهدویت اگر قرار است ماندگار باشد، باید از خاطره به نهاد، از نهاد به اندیشه و از اندیشه به ساخت آینده برسد.

انتهای پیام/