به گزارش خبرنگار استانی ایسکانیوز از همدان؛ در بسیاری از روستاهای همدان، بخش مهمی از چرخه تولید بدون آنکه در آمارهای اقتصادی به چشم بیاید، بر دوش زنان میچرخد؛ زنانی که از فرآوری محصولات کشاورزی و تولید صنایع دستی گرفته تا فعالیتهای دامداری و مدیریت اقتصاد خانواده، نقشی فراتر از یک نیروی کمکی دارند و در واقع یکی از پایههای پایداری زندگی روستایی محسوب میشوند.
بر اساس آمار اعلامشده از سوی جهاد کشاورزی استان همدان، بیش از ۳۰۰ هزار زن روستایی در این استان در زمره جمعیت مولد بخش کشاورزی قرار دارند. این عدد نشان میدهد توسعه روستایی بدون توجه به نقش زنان، عملاً نادیده گرفتن بخش بزرگی از نیروی انسانی فعال در اقتصاد کشاورزی است.
اما مسئله اصلی امروز تنها حضور زنان در فرآیند تولید نیست؛ چالش بزرگتر، تبدیل این حضور به درآمد پایدار و سهم واقعی در زنجیره ارزش اقتصادی است. بسیاری از زنان روستایی مهارت تولید دارند، اما در بخشهایی مانند بازاریابی، بستهبندی، برندسازی، فروش آنلاین و ارتباط مستقیم با مصرفکننده با محدودیت مواجه هستند؛ موضوعی که باعث میشود بخش زیادی از ارزش نهایی محصول خارج از دست تولیدکننده باقی بماند.
تجربه بسیاری از مناطق موفق کشاورزی در جهان نشان میدهد که توسعه روستاها فقط با افزایش تولید اتفاق نمیافتد، بلکه زمانی پایدار میشود که تولیدکننده بتواند سهم بیشتری از بازار را در اختیار بگیرد. محصولی که در یک روستا تولید میشود، اگر با بستهبندی مناسب، داستان برند، بازاریابی حرفهای و دسترسی به بازارهای گسترده همراه شود، میتواند چندین برابر ارزش اقتصادی ایجاد کند.
همدان با تنوع گسترده محصولات کشاورزی و ظرفیتهای روستایی، از جمله استانهایی است که میتواند از این مدل توسعه بهره ببرد. محصولات باغی، صنایع غذایی روستایی، صنایع دستی و تولیدات محلی، ظرفیتهایی هستند که در صورت اتصال به بازارهای جدید، میتوانند به جای درآمدهای مقطعی، به منابع پایدار اقتصادی برای خانوادههای روستایی تبدیل شوند.
در همین مسیر، فعالیت بیش از ۲۵۰ زن تسهیلگر روستایی در استان همدان اهمیت ویژهای پیدا میکند. این زنان که به صورت داوطلبانه با ادارات جهاد کشاورزی همکاری دارند، حلقه ارتباطی میان برنامههای توسعهای و جامعه روستایی هستند؛ افرادی که میتوانند آموزشها، سیاستها و برنامههای حمایتی را به دل روستاها منتقل کنند.
نقش تسهیلگران روستایی تنها انتقال آموزشهای کشاورزی نیست. در بسیاری از کشورها، زنان پیشرو در جوامع محلی به عنوان رهبران اجتماعی شناخته میشوند؛ افرادی که میتوانند زمینه شکلگیری گروههای تولیدی، تعاونیها و کسبوکارهای کوچک را فراهم کنند و مشارکت اقتصادی زنان دیگر را افزایش دهند.
یکی دیگر از ظرفیتهای مهم در همدان، فعالیت ۱۲۰ صندوق اعتبارات خرد زنان روستایی است. این صندوقها با بیش از ۲۲۰۰ عضو و سرمایهای حدود ۱۵۰ میلیارد ریال، نمونهای از حرکت به سمت اقتصاد مشارکتی در روستاها هستند؛ مدلی که به زنان امکان میدهد با سرمایههای کوچک، فعالیت اقتصادی خود را آغاز یا توسعه دهند.
صندوقهای خرد در بسیاری از کشورها یکی از ابزارهای مؤثر توانمندسازی اقتصادی زنان روستایی بودهاند؛ زیرا مشکل اصلی بسیاری از کسبوکارهای کوچک نه نبود ایده، بلکه نبود دسترسی به سرمایه اولیه است. چنین صندوقهایی میتوانند زمینه استقلال اقتصادی بیشتر زنان و افزایش تابآوری خانوارهای روستایی را فراهم کنند.
با این حال، مسیر توسعه این کسبوکارها هنوز با موانعی روبهرو است. یکی از مهمترین مشکلات، نبود زنجیره کامل تولید تا مصرف است. بسیاری از زنان روستایی محصول باکیفیت تولید میکنند، اما به دلیل نبود امکانات فرآوری، سردخانه، بستهبندی استاندارد و شبکه فروش، ناچار میشوند محصول خود را با قیمت پایینتر به واسطهها عرضه کنند.
همین موضوع باعث شده توجه به بازارهای دیجیتال به یکی از راهکارهای جدید تبدیل شود. طرحهایی مانند «زرعا» با هدف اتصال تولیدکنندگان روستایی به سکوهای تجارت الکترونیک، میتواند فرصتی برای کاهش نقش واسطهها و ایجاد ارتباط مستقیم میان تولیدکننده و مصرفکننده باشد.
البته ورود به بازار دیجیتال تنها با ایجاد یک سامانه اتفاق نمیافتد. بسیاری از تولیدکنندگان روستایی نیازمند آموزش در زمینه عکاسی محصول، قیمتگذاری، تبلیغات، مدیریت سفارش، بستهبندی و ارتباط با مشتری هستند. بدون این مهارتها، فناوری به تنهایی نمیتواند فاصله میان تولید روستایی و بازار ملی را کاهش دهد.
از سوی دیگر، توسعه اقتصادی زنان روستایی تنها یک مسئله اقتصادی نیست؛ این موضوع با مهاجرت، حفظ جمعیت روستاها و آینده سکونتگاههای روستایی نیز ارتباط مستقیم دارد. وقتی زنان بتوانند در محل زندگی خود فرصت درآمدزایی داشته باشند، انگیزه ماندگاری خانوادهها در روستا افزایش پیدا میکند و فشار مهاجرت به شهرها کاهش مییابد.
استان همدان نیز مانند بسیاری از استانهای کشور با چالشهایی مانند مهاجرت روستایی، تغییر ساختار جمعیتی و کاهش جذابیت اقتصادی برخی مناطق روستایی مواجه است. تقویت نقش اقتصادی زنان میتواند یکی از ابزارهای مقابله با این روند باشد؛ زیرا توسعه روستا فقط ساخت جاده و زیرساخت نیست، بلکه به ایجاد فرصت اقتصادی و افزایش امید اجتماعی نیاز دارد.
در سالهای آینده، موفقیت برنامههای حوزه زنان روستایی به این بستگی دارد که آیا سیاستها از مرحله آموزش تولید عبور کرده و به سمت ایجاد کسبوکار کامل حرکت میکنند یا خیر. آموزش تولید بدون آموزش بازار، مانند ساختن محصولی است که مسیر رسیدن به مشتری را پیدا نمیکند.
۳۰۰ هزار زن روستایی همدان امروز فقط تولیدکننده نیستند؛ آنها بخشی از ظرفیت اقتصادی استان هستند که اگر به بازار، سرمایه، فناوری و شبکه فروش متصل شوند، میتوانند به یکی از موتورهای توسعه پایدار روستایی تبدیل شوند.
آینده اقتصاد روستاهای همدان شاید نه فقط در افزایش سطح زیر کشت و میزان تولید، بلکه در توانایی تبدیل مهارتهای خاموش زنان روستایی به برندهای اقتصادی، کسبوکارهای پایدار و فرصتهای جدید اشتغال رقم بخورد؛ مسیری که میتواند تعریف تازهای از نقش زنان در توسعه استان ارائه دهد.
خبرنگار: نازنین مولائیمنظر
انتهای پیام./
نظر شما