به گزارش خبرنگار استانی ایسکانیوز از همدان؛ در تقویم کشاورزی همدان، برخی محصولات تنها یک محصول نیستند؛ بخشی از هویت یک منطقهاند. آلبالوی زنگنه در ملایر از همین جنس است؛ محصولی که پشت آن سالها تجربه باغداران، اقلیم مناسب منطقه و اقتصادی خانوادگی قرار دارد، اما اکنون در نقطهای ایستاده که باید از مرحله تولید عبور کند و به مرحله ارزشآفرینی برسد.
برگزاری هفتمین جشنواره ملی آلبالو در زنگنه، بیش از آنکه یک رویداد فرهنگی و محلی باشد، نشانه تلاش یک منطقه برای بازتعریف جایگاه اقتصادی محصول خود است. تجربه بسیاری از کشورهای موفق کشاورزی نشان میدهد که محصول زمانی به ثروت پایدار تبدیل میشود که تنها در زمین تولید نشود، بلکه در قالب برند، فرآوری، بستهبندی، گردشگری کشاورزی و بازارهای جدید نیز توسعه پیدا کند.
همدان یکی از استانهای مهم کشاورزی ایران است؛ استانی که در کنار محصولات راهبردی مانند گندم و سیبزمینی، ظرفیتهای ارزشمندی در حوزه باغداری دارد. انگور ملایر، گردوی تویسرکان و محصولات باغی دیگر، نمونههایی از ظرفیتهایی هستند که نشان میدهند اقتصاد کشاورزی استان میتواند فراتر از فروش خام محصول حرکت کند.
اما چالش اصلی بسیاری از محصولات کشاورزی ایران، فاصله میان تولید و ارزش نهایی بازار است. باغدار معمولاً بیشترین سختی را در مرحله تولید تحمل میکند، اما بخش قابل توجهی از سود نهایی در حلقههای بعدی مانند بستهبندی، فرآوری، توزیع و صادرات شکل میگیرد. همین مسئله باعث شده بسیاری از محصولات با وجود کیفیت بالا، نتوانند جایگاه واقعی خود را در بازارهای داخلی و خارجی پیدا کنند.
آلبالوی زنگنه نیز با همین مسئله روبهرو است. تولید ۵ هزار تُن محصول در یک منطقه، ظرفیت کوچکی نیست؛ اما پرسش اصلی این است که چه میزان از این محصول با برند مشخص، بستهبندی استاندارد و ارزش افزوده بالاتر عرضه میشود و چه میزان همچنان به شکل خام از باغ خارج میشود.
کشاورزی مدرن دیگر فقط افزایش تولید نیست. در جهان امروز، یک منطقه کشاورزی زمانی موفق محسوب میشود که بتواند داستان محصول خود را به بازار معرفی کند. بسیاری از مناطق دنیا با تکیه بر یک محصول شناختهشده، نه فقط درآمد کشاورزی بلکه گردشگری، صنایع تبدیلی و اشتغال محلی ایجاد کردهاند.
نمونههایی مانند شهرهای تولیدکننده انگور، زعفران، زیتون یا مرکبات در کشورهای مختلف نشان میدهد جشنوارههای کشاورزی زمانی اثرگذار هستند که از یک مراسم سالانه فراتر بروند و به سکوی توسعه اقتصادی تبدیل شوند. جشنواره آلبالو زنگنه نیز میتواند چنین مسیری را دنبال کند؛ به شرطی که خروجی آن فقط معرفی محصول نباشد، بلکه به ایجاد بازار، جذب سرمایهگذار و توسعه صنایع وابسته منجر شود.
یکی از مهمترین فرصتهای پیش روی زنگنه، پیوند میان کشاورزی و گردشگری است. جشنوارههای محصولمحور در سالهای اخیر در بسیاری از مناطق کشور توانستهاند گردشگران را به شهرهای کوچک جذب کنند و اقتصاد محلی را رونق دهند. حضور گردشگران برای بازدید از باغها، خرید مستقیم محصولات، آشنایی با فرآیند تولید و تجربه فرهنگ محلی، میتواند یک زنجیره اقتصادی جدید ایجاد کند.
شهرستان ملایر پیش از این نیز نشان داده که ظرفیت تبدیل محصولات بومی به برند را دارد. ثبت جهانی منبت ملایر نمونهای از این موضوع است؛ تجربهای که نشان داد یک هنر یا محصول محلی، اگر با برنامهریزی، هویتسازی و بازاریابی همراه شود، میتواند از مرزهای منطقه عبور کند.
اکنون سؤال مهم این است که آیا محصولات باغی ملایر نیز میتوانند چنین مسیری را طی کنند؟ آیا آلبالو و دیگر محصولات باغی منطقه میتوانند به جای فروش فصلی، به یک نام تجاری ماندگار تبدیل شوند؟
پاسخ به این سؤال نیازمند مجموعهای از اقدامات است؛ از ایجاد صنایع فرآوری مانند تولید مربا، کنسانتره، خشکبار و محصولات جانبی گرفته تا توسعه بستهبندی حرفهای، استانداردسازی محصول و ایجاد مسیرهای صادراتی.
مسئله آب نیز یکی از مهمترین چالشهای آینده باغداری در همدان است. تغییرات اقلیمی، کاهش منابع آبی و افزایش هزینههای تولید، ضرورت حرکت به سمت کشاورزی هوشمند و مدیریت مصرف منابع را بیشتر کرده است. توسعه باغداری بدون توجه به پایداری منابع، میتواند در سالهای آینده تولید بسیاری از محصولات را با تهدید مواجه کند.
در چنین شرایطی، ارزش یک محصول تنها به میزان تولید آن نیست؛ بلکه به میزان بهرهوری، سازگاری با شرایط اقلیمی و توانایی ایجاد درآمد پایدار بستگی دارد. محصولی مانند آلبالو اگر با دانش روز، فناوری و مدیریت بازار همراه شود، میتواند نقش بیشتری در اقتصاد روستایی منطقه ایفا کند.
از سوی دیگر، حضور جوانان در زنجیره کشاورزی نیز اهمیت زیادی دارد. بسیاری از جوانان روستایی امروز تمایل دارند از فعالیتهای سنتی فاصله بگیرند، اما اگر کشاورزی به سمت کسبوکارهای جدید، فرآوری، فروش اینترنتی و گردشگری کشاورزی حرکت کند، میتواند دوباره به یک فرصت شغلی جذاب تبدیل شود.
هفتمین جشنواره ملی آلبالو زنگنه در ظاهر درباره یک محصول است، اما در واقع درباره یک پرسش بزرگتر صحبت میکند؛ اینکه چگونه میتوان ظرفیتهای محلی را به توسعه پایدار تبدیل کرد. همدان سرزمینی با محصولات متنوع و اقلیم کشاورزی ارزشمند است، اما آینده این بخش به میزان توانایی استان در عبور از تولید خام و حرکت به سمت اقتصاد دانشبنیان کشاورزی وابسته است.
اگر مسیر برندسازی، فرآوری و توسعه بازار برای آلبالوی زنگنه جدی گرفته شود، این محصول میتواند از یک میوه فصلی در بازارهای محلی به یک نشان اقتصادی برای ملایر و همدان تبدیل شود. اما اگر جشنوارهها تنها به یک رویداد سالانه محدود بمانند، بخش بزرگی از فرصت توسعه از دست خواهد رفت.
۵ هزار تُن آلبالو فقط یک عدد تولید نیست؛ نشانه ظرفیتی است که میتواند برای یک منطقه اشتغال، گردش مالی و هویت اقتصادی ایجاد کند. آینده باغهای زنگنه به این بستگی دارد که آیا این محصول تنها برداشت میشود یا قرار است برای آن آیندهای ساخته شود.
خبرنگار: مبینا شریفی
انتهای پیام./
نظر شما