به گزارش خبرنگار استانی ایسکانیوز از کرمان؛ محیط زیست استان کرمان مثلی خیلی از نقاط کشورمان با تنوع زیستی غنی و اقلیمهای متفاوت در سالهای اخیر با چالشهای جدی روبهرو شده است از یک سو توسعه ناپایدار، رشد جمعیت و تغییرات اقلیمی فشار فزایندهای را بر منابع طبیعی وارد کرده و از سوی دیگر، خشکسالیهای پیاپی تخریب و آتشسوزی جنگلهای طبیعی، فرسایش خاک، آلودگی هوا، آب و کاهش تنوع زیست نه تنها بر زندگی انسانها تأثیر گذاشته بلکه حیات وحش و اکوسیستمهای طبیعی را نیز به شدت تهدید کرده است.
در این میان محیطبانان کرمانی این قهرمانان گمنام حفاظت از طبیعت نقش کلیدی و بسیار مهمی در حفاظت از منابع طبیعی و تنوع زیستی در مناطق حفاظت شده استان ایفا کرده و میکنند، این افراد گاهی در نواحی دورافتاده و محروم با حداقل حقوق و مزایا ساعتها و روزها با تلاش و پشتکار فراوان به حفظ و نگهداری از حیات وحش، گیاهان و اکوسیستمهای مهم محیط زیست به گشتزنی پایش، مناطق و مقابله با تهدیدها میپردازند، به طوری که آنها بارها مورد حمله شکارچیان غیرمجاز قرار گرفتهاند و تعداد زیادی از آنان در حین انجام وظیفه به شهادت رسیدهاند یا دچار معلولیت شدهاند.
محیطبان کرمانی زمانی که در حوزه استحفاظی تعیین شده مشغول به خدمت هستند هر لحظه در معرض آسیبها و تهدیدات فراوانی مانند درگیری با شکارچیان مسلح، حمله حیوانات وحشی، مارگزیدگی و سقوط از ارتفاع قرار دارند، اینها تنها بخشی از گستره شغل محیط بانی است شغلی سخت که البته در دنیای امروز به مهارت همراه با دانش نیاز دارد، دانشی که در سالیان اخیر به ویژه از ۱۴۰۰ به این طرف خیلی جدی در مباحث آموزش و پرورش مطرح شد تا دانشآموزانی با پایه و مهارتی مناسب در این حوزه تربیت شوند و دیپلم بگیرند.
محیط زیست به عنوان زمینه اصلی زندگی انسان و سایر موجودات، نقشی حیاتی در تداوم حیات و توسعه پایدار دارد، حفاظت از منابع طبیعی و گونههای جانوری و گیاهی، نیازمند نیروهای متخصص و آگاه است که بتوانند با دانش علمی و مهارتهای عملی، در برابر تهدیدهای روزافزون مانند تخریب زیستگاهها، شکار غیرمجاز و آلودگیها ایستادگی کنند.
از رشته دیپلم محیطبانی چه میدانید؟
رشته دیپلم محیطبانی با هدف تربیت نیروی انسانی متخصص و متعهد برای حفاظت از منابع طبیعی و میراث زیستمحیطی ایران از سال ۱۴۰۰ به تصویب شورای عالی آموزش و پرورش رسید.
این رشته به طور تخصصی در هنرستانها و با همکاری سازمان حفاظت محیط زیست ارائه شد تا نوجوانان علاقهمند، از دوران تحصیل با اصول و مبانی حفاظت آشنا شده و به عنوان نسل جدیدی از محیطبانان، مهارتهای علمی و عملی لازم برای مقابله با تهدیداتی مانند تخریب زیستگاهها و شکار غیرمجاز را کسب کنند.
این رشته پس از شروع آزمایشی در استانهایی نظیر فارس و خوزستان در حال حاضر توسعه یافته و با توجه به اهمیت ارتقای کیفیت آموزش و همگامسازی با دانش روز، سرفصلهای آن مورد بازنگری و بازطراحی قرار گرفته است، به گفته کارشناسان: این بازطراحی با هدف ارتقای کیفیت آموزش، رفع نقاط ضعف و همگامسازی با دانش روز انجام میشود تا هنرجویان بتوانند با مهارتهای تخصصی و رویکردی آیندهنگر، مسئولیت پاسداری از میراث طبیعی ایران را بهتر بر عهده گیرند.
رشته دیپلم محیطبانی در نظام آموزشی کشور ایجاد شد تا نوجوانان علاقهمند به طبیعت، از همان دوران تحصیل با اصول و مبانی حفاظت از محیطزیست آشنا شوند و بهعنوان نسل تازهای از محیطبانان، آیندهای روشن برای پاسداری از میراث طبیعی ایران رقم بزنند.
این رشته نهتنها فرصتی برای یادگیری علمی فراهم میکند، بلکه زمینهای برای پرورش عشق به طبیعت و مسئولیتپذیری اجتماعی در برابر محیط پیرامون نیز به وجود میآورد.
آموزش محیطبانی در کرمان
مردادماه امسال، در جلسه ۲۱۶ شورای عالی آموزش و پرورش، اعضای شورا پس از بررسی روند اجرای رشته محیطبانی در استانهای مجری، با توسعه و تقویت این رشته در ۲ استان دیگر موافقت کردند.
محمد مدادی، رییس مرکز آموزش محیط زیست و تربیت محیطبان، اعلام کرد که اجرای آزمایشی رشته محیطبانی در مقطع متوسطه دوم نظام آموزش و پرورش تایید شده است.
وی افزود: پس از نظارت سازمان محیط زیست و وزارت آموزش و پرورش بر اجرای رشته محیطبانی، این رشته به عنوان الگویی موفق در نظام کاردانش معرفی و با رای اکثریت قاطع اعضای شورای عالی آموزش و پرورش به تایید نهایی رسید.
در این جلسه، پیشنهاد تقویت رشته محیطبانی در استانهای چهارمحال و بختیاری و کرمان و همچنین جذب مجدد هنرجو در استان مازندران تصویب شد.
پس از تصویب شورای عالی آموزش و پرورش؛ ۱۸ شهریور امسال تفاهمنامه همکاری بین اداره کل حفاظت محیط زیست استان کرمان با اداره کل آموزش و پرورش جهت تاسیس رشته محیط بانی و پذیرش هنرجو به امضا رسید.
همان زمان ساسان کفایی مدیر کل حفاظت محیط زیست استان کرمان گفت: این تفاهمنامه به منظور ایجاد و گسترش و همفکری و همکاریهای بین بخشی، عملیاتی کردن برنامههای زیست محیطی در مدارس با همکاری آموزش و پرورش استان در راستای تنویر افکار عمومی و ترویج فرهنگ حفاظت از محیط زیست، برگزاری کلاسهای آموزشی برای فرهنگیان و دانش آموزان در سطح استان و در راستای اجرای برنامه بهداشت و حفاظت محیط زیست به امضا رسید.
همچنین جلب مشارکت و ایجاد حس مسئولیتپذیری مربیان و دانش آموزان در علاقمندی محیط زیست و حفاظت از آن، افزایش و توسعه مشارکت جامعه دانش آموزی در راستای ترویج و توسعه فرهنگ حفاظت از محیط زیست و ارتقای سطح آگاهیهای محیط زیستی دانش آموزان و اهمیت حفظ محیط زیست، مورد تأکید قرار گرفته است.
در این تفاهم نامه مقرر شد که در استان کرمان به نمایندگی ساسان کفایی و ادارهکل آموزش و پرورش به نمایندگی محمدرضا فرحبخش جهت تاسیس رشته محیطبانی و پذیرش نیرو در هنرستان کشاورزی رضوان ناحیه ۲ کرمان اقدامات لازم انجام شود.
گامی سبز برای تربیت حافظان طبیعت
و اما ۲۹ مهرماه رشته محیطبانی در کرمان؛ آغاز به کار کرد و پس از یک تصمیم درست ملی و انعقاد تفاهمنامهای استانی با همکاری ادارهکل حفاظت محیطزیست و آموزشوپرورش استان کرمان، رشته محیطبانی برای نخستینبار در هنرستان کشاورزی رضوانشهر راهاندازی شد.
این اقدام در راستای ارتقای فرهنگ حفاظت از طبیعت و تربیت نیروهای متخصص برای صیانت از منابع طبیعی منطقه صورت گرفت.
مدیر کل حفاظت محیط زیست استان کرمان همان زمان با اشاره به اهمیت آموزشهای محیطزیستی در سنین نوجوانی، راهاندازی رشته محیطبانی را زمینهساز پرورش نسلی آگاه، مسئولیتپذیر و توانمند در حفاظت از طبیعت دانست.
وی گفت: رشته محیطبانی با محوریت آموزشهای علمی و عملی در زمینه شناخت گونههای جانوری و گیاهی، مدیریت مناطق حفاظتشده، اصول پایش و گشتزنی و آشنایی با قوانین مرتبط با محیطزیست طراحی شده است و دانشآموزان این رشته ضمن بهرهمندی از ظرفیتهای آموزشی هنرستان، از برنامههای مشترک با ادارهکل محیطزیست نیز برخوردار خواهند بود.
کفایی تاکید کرد: این ابتکار آموزشی، بخشی از برنامههای توسعهای استان کرمان در زمینه آموزش محیطزیستی و مشارکت جوامع محلی در حفاظت از منابع طبیعی است و میتواند الگویی برای سایر مناطق کشور باشد.
آموزش محیطبانی در کشورهای دیگر
تجربههای جهانی نشان میدهد که آموزش محیطبانی میتواند به عنوان یک راهبرد مؤثر در حفاظت از منابع طبیعی و زیستمحیطی عمل کند.
به طور مثال در کشور استرالیا که با بحرانهای جدی زیستمحیطی مانند آتشسوزیهای گسترده و تخریب مرجانهای دریایی روبهروست، سیستمهای آموزشی پیشرفتهای برای تربیت متخصصان محیطزیست دارد. در این کشور، آموزش محیطزیست از سنین کودکی در مدارس ابتدایی آغاز میشود و در سطوح بالاتر، در دورههای خاص محیطبانی در دانشگاهها و هنرستانها ادامه پیدا میکند.
این آموزشها موجب شده تا استرالیا یکی از پیشگامان در زمینه مدیریت منابع طبیعی و حفاظت از گونههای در معرض خطر باشد.
در کانادا هم حفاظت از محیطزیست و منابع طبیعی به عنوان یک اولویت ملی شناخته میشود. در این کشور، برنامههای آموزش محیطزیست در مدارس ابتدایی و متوسطه به دانشآموزان این امکان را میدهد تا با چالشهای محیطزیستی مانند آلودگی آب، تغییرات اقلیمی و حفاظت از جنگلها آشنا شوند.
این آموزشها به تدریج در کنار برنامههای دانشگاهی و فنی به تربیت نیروهای متخصص محیطزیست پرداخته است. یکی از نتایج ملموس این آموزشها، موفقیت کانادا در مدیریت پارکهای ملی و مناطق حفاظتشده خود بوده است که به افزایش تنوع زیستی و کاهش تخریب اکوسیستمها منجر شده است.
در آلمان هم که به عنوان یکی از پیشرفتهترین کشورهای صنعتی شناخته میشود، آموزش محیطزیستی را در سطح جامعه بسیار جدی گرفته است. در این کشور، رشتههای محیطبانی در مقطع دبیرستان و همچنین دانشگاهها به طور تخصصی تدریس میشود. این کشور، با افزایش تعداد محیطبانان آموزشدیده، موفق شده تا با کاهش آلودگیهای صنعتی و مدیریت پایدار منابع طبیعی در مقابله با بحرانهای زیستمحیطی مؤثر عمل کند.
رشته دیپلم محیطبانی پاسخی ساختاری و آیندهنگر به مجموعهای از بحرانها
طرحهایی مشابه آنچه در استان کرمان اجرا میشود، با توجه به اهمیت روزافزون تهدیدات زیستمحیطی، میتواند در تربیت نسلی جدید از محیطبانان و افراد مسئول در حفظ طبیعت، نقش حیاتی ایفا کند.
راهاندازی رشته دیپلم محیطبانی را باید پاسخی ساختاری و آیندهنگر به مجموعهای از بحرانهای انباشته محیطزیستی کشور، بهویژه در استان کرمان، دانست.
شرایط اقلیمی شکننده، فشار توسعه ناپایدار و تهدیدهای فزاینده علیه تنوع زیستی، نشان داده که حفاظت از طبیعت دیگر صرفاً با تکیه بر تعهد فردی محیطبانان ممکن نیست و نیازمند نیروی انسانی آموزشدیده، متخصص و مجهز به دانش روز است.
ورود آموزش محیطبانی به نظام رسمی آموزش و پرورش، بهویژه از مقطع متوسطه، نشانه تغییر نگاه از واکنشهای مقطعی به سیاستگذاری پیشگیرانه و پایدار در حوزه محیطزیست است.
از منظر تحلیلی، اهمیت این اقدام تنها در تربیت نیروی شغلی خلاصه نمیشود؛ بلکه این رشته میتواند به تدریج به شکلگیری سرمایه اجتماعی محیطزیستی منجر شود.
دانشآموزانی که از نوجوانی با مفاهیم حفاظت، قانونمداری، مسئولیتپذیری اجتماعی و ارزش اکوسیستمها آشنا میشوند، حتی اگر در آینده محیطبان نشوند، به شهروندانی آگاه و مطالبهگر بدل خواهند شد. موفقیت این طرح اما وابسته به تداوم حمایت نهادی، بهروزرسانی محتوای آموزشی، تأمین امنیت شغلی و معیشتی محیطبانان و پیوند واقعی آموزش با میدان عمل است.
اگر این الزامات جدی گرفته شود، رشته محیطبانی میتواند از یک تجربه آموزشی نوپا، به یکی از پایههای اصلی حفاظت پایدار از میراث طبیعی ایران تبدیل شود.
خبرنگار: زهرا اسکندری
انتهای پیام./
نظر شما