به گزارش خبرنگار استانی ایسکانیوز از کرمان؛ این کاروانسرا یکی از عناصر مجموعه تاریخی گنجعلیخان است که در ضلع شرقی میدانی مستطیلی شکل واقع شده است.
در گوشه دیگری از میدان و دیوار به دیوار کاروانسرا، مسجد گنجعلیخان و دورتادور آن راستهبازار مسگری قرار گرفته است.
در راستهبازار شمالیِ مجموعه گنجعلیخان، بنای تاریخی موزه سکه و در راستهبازار غربی آن، آبانبار گنجعلیخان قرار دارند.
در راستهبازار ضلع جنوبی نیز حمام گنجعلیخان با معماری و تزئینات کممانند، خودنمایی میکند. این حمام که اکنون کاربری موزه مردمشناسی دارد، همواره در بالای فهرست اماکن پرطرفدار گردشگری استان کرمان قرار داشته است.
مجموعه گنجعلیخان حدود ۴۰۰ سال پیش احداث شده است. آنطور که روایت میشود، محله عیاران در این نقطه از شهر قدیم کرمان وجود داشته اما این محله از لحاظ امنیت، وضع خوبی نداشته و کیفیت بافت مسکونی آن هم پایین بوده است.
در دوران حکومت شاه عباس صفوی، گنجعلیخان حاکم کرمان میشود. در آن زمان، به دستور حاکم، محله عیاران تخریب و تسطیح میشود و بر روی بقایای آن، مجموعه گنجعلیخان ساخته میشود.
کاروانسرای گنجعلیخان که در سال ۱۴۰۲ از سوی یونسکو در فهرست آثار جهانی قرار گرفت، یکی از اجزای این مجموعه و ۲ طبقه است.
در سرتاسر این بنا، تزئینات آجری و کاشیکاری با نقوش هندسی، گیاهی، انسانی و حیوانی با مهارت هنرمندانهای اجرا شده است.
بنا به گفته کارشناسان، کاروانسرای گنجعلیخان کرمان از لحاظ ظرافت در نقشپردازی نسبت به سایر نمونههای صفوی در ایران کمنظیر است.
کاروانسرا سه ورودی دارد که هریک، با سردرهای بلند و تزئینات چشمنواز خود، از هر بینندهای دلربایی میکند.
بالای سردر ورودی ضلع غربی کاروانسرا مزین به مقرنسکاری است که به استناد کتب تاریخی، بخشهای قابلتوجهی از آن در اثر شلیک سربازان آقامحمدخان قاجار در حمله به کرمان در سال ۱۲۰۹ هجری قمری تخریب شده است.
با انجام مرمت، آثار این تخریب از این سردر زیبا زدوده شده است. در ۲ سمت این ورودی که به یک دالان سرپوشیده و سپس به حیاط اصلی کاروانسرا میرسد، سکوهای نسبتا بلندی قرار دارد.
همچنین، همه حجرههای واقع در دالان ورودی و پیرامون محوطه این بنا در ارتفاعی بالاتر از سطح زمین واقع شده است که از طریق پلکانی باریک و سرپوشیده به طبقه دوم میرسند.
وجود حوض فیروزهای آب و چهار باغچه کوچک در چهار سوی حیاط کاروانسرای بر زیبایی این بنای کهنسال که گنجینهای پرارزش از هنر و فرهنگ و تاریخ ایرانی است، افزوده است.
حجرههای متعدد این بنا که دورتادور آن و در هر ۲ طبقه واقع شدهاند، در حال حاضر بهعنوان مراکزی برای تولید و عرضه بسیاری از آثار هنرهای سنتی و صنایع دستی کرمان مورد استفاده است.
کاروانسرای گنجعلیخان در سالهای اخیر به پاتوقی برای دوستداران تاریخ و فرهنگ تبدیل شده و همچنین، یکی از مقاصد جدی و مهم گردشگران داخلی و خارجی است.
در ایام نوروز در سالهای گذشته، برنامههای متعددی اعم از کنسرت موسیقی در محوطه میانی میدان گنجعلیخان یا کاروانسرا برگزار میشد که جمعیت زیادی در آن شرکت میکردند.
امسال و در بحبوحه تجاوز نظامی اسرائیل و آمریکا به ایران، گردشگری نوروزی در سراسر کشور بهحالت تعلیق و رکود درآمده و کرمان هم از این وضعیت مستثنا نیست.
در این وضعیت، اگرچه از شلوغی گذشته در این مجموعه خبری نیست اما کاملا هم خالی از گردشگر و بازدیدکننده نیست. این خلوت تحمیلشده به کاروانسرای گنجعلیخان در عین حال، فرصتی برای بازدیدکنندگان فراهم کرده که با دقت بالاتری بتوانند به جزئیات هنری و معماری این بنا توجه کنند.
میدان تاریخی گنجعلیخان که یکی از ورودیهای این کاروانسرا به آن باز میشود هم از معماری چشمنوازی برخوردار است. دورتادور این میدان مستطیلی شکل که معماری آن، میدان نقشجهان اصفهان در ابعادی کوچکتر را تداعی میکند، طاقهای موزونی قرار گرفته که با گذر از آن میتوان به راستهبازار سرپوشیده مسگری وارد شد.
همچنین، در ضلع شمالی میدان، بادگیر باوقاری به چشم میخورد که بر پشتبام بازار ابراهیمخان در مجاورت این مجموعه واقع شده و بازدیدکنندگان هنردوست را به تماشا و تحسین وامیدارد.
در گوشهای از میدان نیز مجسمهای از گنجعلیخان حاکم خوشنام کرمان در دوران صفوی جانمایی شده است.
میدان گنجعلیخان در فاصله کوتاهی از میدان تاریخی ارگ با قدمت قاجاری واقع شده است. به استناد برخی روایات و منابع تاریخی، در هر ۲ این میدانها در گذشته، مسابقه و بازی چوگان برگزار میشده است.
میدان و کاروانسرای گنجعلیخان نماد زندهای از تاریخ، فرهنگ و اقتصاد دیرین کرمان به شمار میرود. این مجموعه نهتنها جایگاه هنر، معماری و مهندسی سنتی ایرانی را به رخ میکشد، بلکه نشانگر پیوندی استوار میان زندگی روزمره امروز مردم با گذشته تاریخی است؛ پیوندی که با گذشت قرنهای متمادی، همچنان برقرار مانده است.
خبرنگار: زهرا اسکندری
انتهای پیام./
نظر شما