گرمای جحفه نفس‌ها را بریده بود. آسمان بی‌ابر، زمین داغ، و کاروانی خسته در راه بازگشت. پیامبر می‌دانست این آخرین دیدار است. ناگهان جبرئیل نازل شد: «اگر این پیام را نرسانی، رسالتت را نرسانده‌ای.» فرمان ایست دادند. از جهاز شتران منبری ساختند. هفتاد هزار چشم به او دوخته شد. نماز ظهر را خواندند. بعد از سکوتی سنگین، پیامبر (ص) دست علی (ع) را گرفت. چنان بالا برد که به عرش اعلی رسید. آنچنان که همه ببینند و تاریخ فراموش نکند. آنگاه فرمود: «مَنْ کُنْتُ مَوْلاَهُ فَهَذَا عَلِیٌّ مَوْلاَهُ»
هنوز صدایش در آسمان غدیر نپیچیده بود که آیه نازل شد: «الْیَوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دِینَکُمْ...» امروز دینتان را کامل کردم. آسمان آن روز بارید. نه باران آب، که باران رحمت. مردم یکی یکی برای عرض تبریک نزد امام علی (ع) رفتند. تبریک گفتند و رفتند. اما مردم زود فراموش کردند!
هنوز گرد سفر از تن کاروان پاک نشده بود که در سقیفه، قصه عوض شد. هنوز صدای «مَنْ کُنْتُ مَوْلاَهُ » در گوشها بود که امام حق علی (ع) را تنها گذاشتند. همان مردمی که در غدیر گفتند «آری»، بعداً پشت در خانه اسد الله (ع) و فاطمه (س) جمع شدند و آتش آوردند. پیامبر با این دلشوره از دنیا رفت؟ بله؛ می‌دانست امت با وصی او چه خواهند کرد. اما حرفش را زد. گواه گرفت. گواهان همان مردم بودند؛ همان‌هایی که بعداً پشت کردند.

غدیر خم تنها نسخه الهی برای پیوند نبوت و ولایت محسوب می‌شود که در هندسه توحیدی جامعه اسلامی از جانب خداوند به واسطه آخرین پیامبر الهی بر عهده حضرت امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام گذاشته شد تا در امتداد کار پیامبران و تکمیل کننده آن باشد.

بدون تردید غدیر حافظ دستاوردهای اسلام ناب محمدی و ضامن بقاء و استمرار آن و عیار اصلی و اساسی برای تمییز مؤمن از غیر مؤمن است. غدیر خم همان صراط مستقیم الهی است که نه قابل انکار و فراموش شدن و نه هرگز کهنه و کم فروغ خواهد شد. در غدیر خم خداوند از بهترین مدل حکومت و زعامت جامعه اسلامی بعد از ختم رُسل که که همان امامت و ولایتِ اولیاء برگزیده خویش بود رونمایی کرد که اگر چه دشمنان و منافقین با تمام توان به نبرد برای تحریم و تحریف آنان به میدان آمدند اما بعد از ۱۴ قرن همچنان این واقعیت مسلم تاریخی همچون خورشیدی فروزان نورافشانی می‌کند.

غدیر سند حقانیت امین پیامبر (ص)، علی (ع) بود. اما خیبر، نشان قدرت الهی او. پیامبر (ص) پرچم را به دست کسی داد که «هرگز فرار نمی‌کند». سیف الله، علی(ع) با چشمی بیمار آمد. پیامبر (ص) دست بر چشمانش کشید. نه تنها درد رفت، که چنان درِ قلعه خیبر را از جا کند که تاریخ حیرت کرد. این قدرت، از جنس بشر نبود. اما عجیب‌تر اینجاست: همین شاه مردان، علی (ع)، در خلافت نان جوین می‌خورد. شب‌ها تا صبح برای یتیمان گریه می‌کرد و چنان به عدالت پایبند بود که گفت: «به خدا قسم اگر هفت اقلیم را به من بدهند تا به ناحق از دهان مورچه‌ای لقمه‌ای بگیرم، هرگز این کار را نخواهم کرد.»
بعد از پیامبر (ص)، تنها حضرت فاطمه (س) برای امام علی (ع) ماند. او بود که در مسجد مدینه خطبه خواند. او بود که از حق همسرش تا آخرین نفس دفاع کرد. علی هرگز این ایستادگی را فراموش نکرد؛به خداوند سوگند که چاه کوفه هنوز صدای رنجور علی (ع) را در خود دارد. از شگفتی‌های زندگی امیرالمؤمنین (ع) همین بس که مردی با آن قدرت و شجاعت، در خانه در برابر همسرش فروتن بود. به او کمک می‌کرد. هرگز با او تند سخن نگفت. رضایت او را رضایت خدا می‌دانست. این احترام به همسر، بخشی از همان مکتبی است که غدیر آن را به زمین هدیه کرد.

غدیر فقط حیدر (ع) را معرفی نکرد. غدیر امام حسن (ع) و امام حسین (ع)را هم به دنیا نشان داد. آن دو فرزندی که ثمره این ولایت بودند. امام حسن (ع) در کرامت و بردباری، چنان به پیامبر (ص) می‌مانست که گویی محمد رسول الله دوباره آمده است. با حلمی که در برابر دشمنان داشت؛ حتی یک بار نگفت «من پسر علیم». و امام حسین (ع) در شجاعت و غیرت، چنان به امام علی (ع) شبیه بود که گویی همان شیر خیبر در کربلا می‌جنگد. او در عاشورا نشان داد که اگر امام متقین (ع) نباشد، امام حسین (ع) هست تا بگوید: «هیهات منا الذله.»
عید غدیر، روز تجدید عهد با همان دستی است که پیامبر(ص) بالا برد. مردمی که در سقیفه بد عهدی کردند، تاریخ را رقم زدند. اما قصه تمام نشد. هر سال غدیر می‌آید تا بگوید: هنوز فرصت است.
امروز در ایران، غدیر یعنی باور به نسخه‌ای که هنوز کار می‌کند. یعنی در برابر ظلم ایستاد. یعنی عدالت را فریاد زد. یعنی به همسر احترام گذاشت. یعنی از امام حسن (ع) حلم آموخت و از امام حسین (ع) شهامت.
غدیر فقط یک جشن نیست. غدیر یک هشدار است به تمام بدعهدان تاریخ: «آیا باز هم می‌خواهید مثل گذشتگان، پشت پیامبرتان حرف بزنید؟» و یک امید است به تمام مظلومانی که امروز فریادشان «یا فاروق (ع)» است. باشد که دستمان در دست یعسوب الدین علی (ع) بماند، حتی وقتی هیچ دستی در کار نباشد و بتوانیم در عمل از ایشان الگو بگیریم نه فقط در لفظ. عید سعید غدیرخم مبارک.

مبینا عظیم نسب*

انتهای یادداشت/