به گزارش خبرنگار استانی ایسکانیوز از همدان؛ مونا دوستیزاده با اشاره به آثار روانی بحرانها اظهار کرد: جنگ تنها پیامدهای نظامی، اقتصادی، جمعیتی و سرزمینی ندارد، بلکه میتواند سلامت روان افراد جامعه را نیز به شکل جدی تحت تأثیر قرار دهد و زمینه افزایش نگرانی، اضطراب و بیخوابی را فراهم کند.
وی افزود: قرار گرفتن مداوم در معرض خبرهای نگرانکننده، تصاویر خشونتآمیز، تحلیلهای تکراری و پیشبینیهای تأییدنشده، ذهن را در وضعیت هشدار دائمی نگه میدارد. ادامه این شرایط میتواند توان فرد برای استراحت، تمرکز، انجام مسئولیتهای روزمره و برقراری ارتباط سالم با اعضای خانواده را کاهش دهد.
این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان بیان کرد: آثار روانی بحران ممکن است در گروههای مختلف جامعه به شکلهای متفاوت ظاهر شود. برخی افراد دچار نگرانی مداوم میشوند، بعضی با اختلال خواب مواجه هستند و گروهی دیگر کاهش تمرکز، تحریکپذیری، خستگی ذهنی یا احساس ناامنی را تجربه میکنند.
دوستیزاده با اشاره به وضعیت مردان در دوران بحران گفت: در بسیاری از خانوادهها، مردان به دلیل درگیری بیشتر با نگرانیهای اقتصادی، اجتماعی و مسئولیتهای معیشتی، فشار ذهنی مضاعفی را تحمل میکنند. این احساس مسئولیت میتواند میزان پیگیری اخبار و تحلیل رویدادهای جنگی را در آنان افزایش دهد.
وی ادامه داد: برخی مردان تصور میکنند باید به صورت لحظهای از تمام تحولات مطلع باشند تا بتوانند از خانواده خود محافظت کنند یا برای آینده تصمیم بگیرند، در حالی که دریافت مداوم اطلاعات، بدون آنکه فرد نقشی در تغییر مستقیم شرایط داشته باشد، ممکن است تنها اضطراب او را افزایش دهد.
این متخصص روانپزشکی گفت: پیگیری خبر در حدی که فرد از اطلاعات ضروری و توصیههای رسمی آگاه شود، قابل قبول است، اما تبدیل شدن این رفتار به بررسی مداوم تلفن همراه، شبکههای اجتماعی و کانالهای خبری، سلامت روان را تهدید میکند.
دوستیزاده توصیه کرد شهروندان برای دریافت اخبار، زمان مشخصی در طول شبانهروز تعیین کنند و این زمان را به حدود ۱۵ تا ۲۰ دقیقه محدود سازند. وی افزود: بهتر است خبرها از منابع معتبر دریافت شود و افراد از دنبال کردن همزمان دهها کانال و صفحه که اخبار تکراری یا تأییدنشده منتشر میکنند، خودداری کنند.
وی بیان کرد: مشاهده یک خبر نگرانکننده ممکن است فرد را به جستوجوی بیشتر ترغیب کند و او برای یافتن اطلاعات تکمیلی، ساعتها در فضای مجازی باقی بماند. این چرخه معمولاً به آرامش منجر نمیشود و هر خبر تازه، نگرانی جدیدی ایجاد میکند.
این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان ادامه داد: محدود کردن زمان استفاده از تلفن همراه، خاموش کردن اعلانهای غیرضروری و خودداری از بررسی اخبار پیش از خواب، میتواند به کاهش فشار ذهنی کمک کند. مغز برای ورود به خواب آرام، به فاصلهای بدون محرکهای اضطرابآور نیاز دارد.
دوستیزاده با اشاره به افزایش برخی اختلالات روانی در دوران جنگ گفت: در افراد سالم نیز ممکن است نشانههایی مانند اضطراب، استرس، بیخوابی، تپش قلب، بیقراری و کاهش تمرکز دیده شود. استمرار یا شدت یافتن این علائم میتواند عملکرد روزانه فرد را مختل کند و نیازمند دریافت مشاوره تخصصی باشد.
وی افزود: تجربه موقت نگرانی در شرایط بحرانی طبیعی است، اما اگر فرد نتواند فعالیتهای عادی خود را انجام دهد، خواب او برای مدتی طولانی مختل شود یا ترس و اضطراب بر تمام ساعات روز غلبه کند، بهتر است با متخصص سلامت روان گفتوگو کند.
این متخصص روانپزشکی ورزش و فعالیت بدنی را از روشهای مناسب برای مدیریت فشار روانی دانست و اظهار کرد: پیادهروی، نرمش و فعالیتهای منظم جسمانی میتواند به تخلیه تنش، بهبود کیفیت خواب و کاهش اشتغال ذهنی کمک کند.
دوستیزاده تأکید کرد: حفظ برنامه عادی زندگی تا حد امکان اهمیت زیادی دارد. ادامه فعالیتهای شغلی، آموزشی، خانوادگی و تفریحی به ذهن پیام میدهد که زندگی همچنان جریان دارد و فرد تنها با اخبار و نگرانیهای مربوط به بحران تعریف نمیشود.
وی نسبت به مصرف خودسرانه داروهای آرامبخش و خوابآور هشدار داد و گفت: استفاده از این داروها بدون ارزیابی و تجویز متخصص میتواند خطر وابستگی، سوءمصرف و بروز عوارض جسمی و روانی را به همراه داشته باشد.
این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان افزود: افزایش مقدار دارو، قطع ناگهانی آن یا مصرف دارویی که برای فرد دیگری تجویز شده است، از اقداماتی است که ممکن است وضعیت بیمار را پیچیدهتر کند. هرگونه تغییر در داروهای مرتبط با سلامت روان باید پس از مشورت با متخصص انجام شود.
دوستیزاده درباره افرادی که پیش از آغاز بحران سابقه اختلالات روانی داشتهاند، گفت: این گروه ممکن است در برابر اخبار جنگ و فضای نگرانکننده آسیبپذیرتر باشند و نشانههای بیماری آنان تشدید شود. استمرار درمان و ارتباط با درمانگر برای این افراد اهمیت بیشتری دارد.
وی ادامه داد: بیمارانی که داروی مشخصی مصرف میکنند، نباید به دلیل ترس، نگرانی یا توصیه اطرافیان، درمان خود را متوقف کنند. خوددرمانی یا تغییر ناگهانی برنامه دارویی ممکن است پیامدهای جدی ایجاد کند.
این متخصص روانپزشکی در بخش دیگری از سخنان خود، داشتن معنا و هدف در زندگی را یکی از عوامل محافظتکننده روان دانست و گفت: افراد در دوران بحران بیش از هر زمان دیگری به فعالیتی نیاز دارند که به آنان احساس هدف، رضایت و پیوستگی با زندگی بدهد.
دوستیزاده بیان کرد: این معنا میتواند در ارتباط با فرزندان، خانواده، شغل، هنر، ورزش، یادگیری یک مهارت یا انجام فعالیتهای داوطلبانه شکل بگیرد. مهم آن است که فرد احساس کند زندگی او تنها به نگرانی درباره آینده محدود نشده است.
وی افزود: گاهی همان چیزی که به زندگی فرد معنا میدهد، به منبع نگرانی تبدیل میشود. برای نمونه، فردی که خانواده محور اصلی زندگی اوست، ممکن است با تصور مداوم وقوع خطر برای اعضای خانواده، اضطراب بیشتری به خود تحمیل کند.
این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان ادامه داد: هیچ انسانی قادر به پیشبینی کامل آینده نیست و خطر تنها به جنگ محدود نمیشود. بیماری، تصادف یا رویدادهای پیشبینینشده نیز ممکن است در شرایط عادی رخ دهند، بنابراین زندگی در نگرانی دائمی، توان مقابله فرد با مسائل واقعی را کاهش میدهد.
دوستیزاده حفظ آرامش را به معنای بیتفاوتی نسبت به شرایط ندانست و گفت: فرد میتواند نسبت به خانواده و جامعه مسئول باشد، اما همزمان از ذهن و روان خود نیز مراقبت کند. مراقبت روانی، توان تصمیمگیری و حمایت از دیگران را افزایش میدهد.
وی حمایت عاطفی خانواده را یکی از مهمترین ابزارهای کاهش فشار روانی عنوان کرد و افزود: خانواده باید به فضایی امن برای گفتوگو، شنیدن نگرانیها و بیان احساسات تبدیل شود. سرزنش کردن فرد مضطرب یا کوچک شمردن نگرانی او، معمولاً نتیجه مطلوبی ندارد.
این متخصص روانپزشکی اظهار کرد: اعضای خانواده میتوانند با اختصاص زمان برای گفتوگو، انجام فعالیتهای مشترک، کاهش بحثهای تنشزا و توجه به تغییرات رفتاری یکدیگر، از بروز آسیبهای شدیدتر جلوگیری کنند.
دوستیزاده ادامه داد: گاهی مردان به دلیل باورهای اجتماعی، نگرانی و ترس خود را بیان نمیکنند و تلاش دارند همواره قوی به نظر برسند. خانواده باید شرایطی ایجاد کند که آنان نیز بتوانند بدون نگرانی از قضاوت، درباره فشارهای ذهنی خود صحبت کنند.
وی تأکید کرد: دریافت حمایت روانی نشانه ضعف نیست و مراجعه برای مشاوره میتواند اقدامی مسئولانه برای جلوگیری از تشدید مشکلات باشد. درمان بهموقع، مسیر بازگشت فرد به فعالیت عادی را کوتاهتر میکند.
این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان همچنین بر ضرورت مراقبت از کودکان در برابر اخبار جنگ تأکید کرد و گفت: پخش مداوم تصاویر و اخبار اضطرابآور در محیط خانه، میتواند احساس امنیت کودکان را کاهش دهد، حتی اگر آنان مفهوم کامل رویدادها را درک نکنند.
دوستیزاده افزود: والدین باید پاسخ پرسشهای کودکان را متناسب با سن آنان ارائه دهند و از انتقال ترسهای شخصی یا شرح جزئیات خشونتآمیز خودداری کنند. حفظ برنامه خواب، بازی و آموزش کودکان میتواند احساس ثبات را در آنان تقویت کند.
وی در پایان گفت: مدیریت زمان دریافت خبر، استفاده از منابع معتبر، حفظ فعالیتهای روزانه، ورزش، گفتوگوی خانوادگی و دریافت کمک تخصصی در صورت تداوم علائم، از مهمترین راههای مراقبت از سلامت روان در دوران بحران است.
خبرنگار: نازنین مولائیمنظر
انتهای پیام/
نظر شما