به گزارش خبرنگار استانی ایسکانیوز از کرمان؛ یک کارشناس مسائل شهری در گفتوگوی اختصاصی با ایسکانیوز با اشاره به اینکه حاشیهنشینی یکی از چالشهای جدی شهرهای در حال توسعه است، اظهار کرد: حاشیهنشینی را نباید فقط به عنوان سکونت در بافتهای کمبرخوردار یا ساختوسازهای غیررسمی تعریف کرد. این پدیده نشانهای از نابرابری در دسترسی به فرصتها، خدمات، شغل، مسکن مناسب و زیرساختهای شهری است. وقتی بخشی از جمعیت از مسیر رسمی توسعه شهری کنار میماند، ناچار در نقاطی ساکن میشود که معمولاً از نظر خدمات عمومی، حملونقل، آموزش، بهداشت و امنیت اجتماعی با کمبود روبهروست.
وی با بیان اینکه کرمان نیز مانند بسیاری از مراکز استانها با فشارهای ناشی از مهاجرت و رشد نامتوازن شهری مواجه است، افزود: بخشی از جمعیت ساکن در حاشیه شهرها، مهاجرانی هستند که به دلیل خشکسالی، کمبود فرصت شغلی در روستاها، کاهش درآمد کشاورزی یا نبود امکانات در شهرهای کوچکتر، به مرکز استان آمدهاند. این افراد معمولاً با امید یافتن کار و زندگی بهتر مهاجرت میکنند، اما وقتی با هزینه بالای مسکن و محدودیت اشتغال روبهرو میشوند، به سکونت در مناطق کمهزینهتر و کمبرخوردار روی میآورند.
این کارشناس در پاسخ به این پرسش که چرا سیاستهای شهری در مهار حاشیهنشینی همیشه موفق نبوده است، گفت: یکی از دلایل اصلی این است که گاهی با حاشیهنشینی فقط به عنوان یک مسئله کالبدی برخورد میشود. یعنی تصور میشود اگر معبر اصلاح شود، چند خانه نوسازی شود یا برخی خدمات شهری توسعه پیدا کند، مشکل حل خواهد شد. این اقدامات لازم است، اما کافی نیست. تا زمانی که فقر، بیکاری، ضعف آموزش، نبود مهارت و نابرابری فرصتها باقی بماند، حاشیهنشینی بازتولید میشود.
او ادامه داد: در بسیاری از مناطق حاشیهای، خانوادهها با مجموعهای از مشکلات همزمان روبهرو هستند. درآمد ناپایدار، اشتغال غیررسمی، ترک تحصیل، نبود فضای فرهنگی مناسب، دسترسی دشوار به خدمات درمانی و احساس طردشدگی اجتماعی، میتواند زمینهساز آسیبهای گستردهتر شود. بنابراین حاشیهنشینی فقط یک مسئله شهری نیست، بلکه یک مسئله اجتماعی چندلایه است.
این کارشناس مسائل شهری با تأکید بر ضرورت مداخله هدفمند بیان کرد: ساماندهی حاشیهها باید بر پایه شناخت دقیق محلهها انجام شود. هر محله ویژگیهای خاص خود را دارد و نمیتوان برای همه مناطق نسخه یکسان پیچید. در برخی مناطق، اولویت با بهبود زیرساخت و خدمات شهری است؛ در برخی دیگر، ایجاد فرصت شغلی، آموزش مهارت، حمایت از کودکان بازمانده از تحصیل یا تقویت امنیت محلهای اهمیت بیشتری دارد.
وی درباره نقش مدیریت شهری گفت: شهرداریها و نهادهای مسئول باید از نگاه صرفاً عمرانی عبور کنند و به سمت مدیریت اجتماعی محله حرکت کنند. ایجاد خانههای محله، فضاهای فرهنگی، زمینهای ورزشی کوچک، مراکز مشاوره، خدمات حمایتی و برنامههای مشارکتی میتواند احساس تعلق ساکنان را افزایش دهد. وقتی مردم یک محله احساس کنند دیده میشوند و در تصمیمگیریها نقش دارند، مشارکت آنها در حفظ و بهبود محیط زندگی بیشتر میشود.
این کارشناس در پاسخ به پرسشی درباره ارتباط حاشیهنشینی و آسیبهای اجتماعی اظهار کرد: نمیتوان گفت همه مناطق حاشیهای الزاماً آسیبزا هستند، اما محرومیت طولانیمدت میتواند احتمال بروز آسیبها را افزایش دهد. وقتی جوانان یک محله فرصت شغلی، فضای تفریحی، دسترسی آموزشی و امید به آینده نداشته باشند، زمینه برای گرایش به رفتارهای پرخطر بیشتر میشود. بنابراین پیشگیری از آسیب اجتماعی، از توسعه عادلانه محلهها آغاز میشود.
او افزود: یکی از خطاهای رایج در مواجهه با حاشیهنشینی، نگاه منفی و برچسبزننده به ساکنان این مناطق است. بسیاری از خانوادههای ساکن در حاشیه شهرها، افرادی شریف، پرتلاش و کمبرخوردار هستند که به دلیل شرایط اقتصادی و نبود فرصت برابر، در این مناطق زندگی میکنند. اگر سیاستگذاری با نگاه تحقیرآمیز همراه باشد، نهتنها مشکلی حل نمیشود، بلکه فاصله اجتماعی بیشتر خواهد شد.
این کارشناس مسائل شهری در پایان خاطرنشان کرد: آینده کرمان به کیفیت مدیریت رشد شهری وابسته است. اگر امروز برای حاشیهها برنامهای جامع، انسانی و مشارکتی طراحی نشود، فردا هزینههای اجتماعی، امنیتی و اقتصادی بیشتری بر شهر تحمیل خواهد شد. حاشیهنشینی را باید از حاشیه نگاه مدیریتی بیرون آورد و به عنوان یکی از مسائل اصلی توسعه شهری استان جدی گرفت.
خبرنگار: زهرا اسکندری
انتهای خبر/
نظر شما