به گزارش خبرنگار استانی ایسکانیوز از کرمان؛ برداشت محصول پسته در استان کرمان آغاز شده، اما همزمان با شروع فصل برداشت، مجموعهای از چالشهای قدیمی و جدید از جمله خاموشی چاههای کشاورزی به دلیل ناترازی برق، کاهش کمی و کیفی منابع آب، تغییرات اقلیمی و افزایش هزینههای تولید، نگرانیها درباره آینده یکی از مهمترین محصولات اقتصادی این استان را افزایش داده است.
سطح زیرکشت پسته در استان کرمان بالغ بر ۲۰۰ هزار هکتار برآورد شده و اقتصاد و معیشت بیش از ۱۵۰ هزار نفر بهطور مستقیم به تولید این محصول وابسته است. همچنین آمار اشتغال غیرمستقیم این محصول تا سال ۱۴۰۰ حدود یک میلیون نفر اعلام شده است.
شهرستانهای رفسنجان، سیرجان، شهربابک و زرند از جمله مناطق اصلی تولید پسته در استان کرمان هستند و این محصول طی سالهای گذشته علاوه بر ایجاد اشتغال گسترده، زمینه شکلگیری مجموعهای از فعالیتهای اقتصادی در حوزه باغداری، فرآوری، بستهبندی، حملونقل، تجارت داخلی و خارجی، خدمات فنی و اشتغال فصلی و دائمی را فراهم کرده است.
پسته کرمان دهههاست در بازارهای جهانی حضور دارد و علاوه بر ایجاد اشتغال و سرمایهگذاری در زنجیره تولید تا فروش، نقش مهمی در صادرات غیرنفتی کشور ایفا میکند. با این حال، این صنعت در سالهای اخیر با مشکلات متعددی در بخش تولید و صادرات مواجه شده که ادامه آن میتواند توان رقابتی این محصول را کاهش دهد.
محسن جلالپور، کارآفرین، صادرکننده نمونه پسته، تحلیلگر اقتصادی و رئیس پیشین اتاقهای بازرگانی ایران و کرمان، از جمله فعالانی است که طی سالهای اخیر نسبت به وضعیت صنعت پسته هشدار داده است. وی معتقد است اگر برای رفع چالشهای موجود اقدام جدی صورت نگیرد، پسته نیز ممکن است مانند قالی کرمان جایگاه خود را در بازارهای جهانی از دست بدهد.
به گفته جلالپور، بحران آب مهمترین و اساسیترین دغدغه صنعت پسته در بخش تولید است. کاهش مستمر بارندگی، افت سطح آبهای زیرزمینی، کاهش منابع آبی و فرونشست زمین، شرایط باغهای پسته را دشوار کرده و پایداری تولید را با تهدید جدی مواجه کرده است.
وی همچنین تغییرات اقلیمی و بروز پدیدههای جوی نامتعارف را از دیگر عوامل تاثیرگذار بر تولید عنوان کرده است. سرمای ناگهانی در فصل بهار و موجهای شدید گرما در سالهای اخیر خسارتهایی به باغها وارد کرده و در برخی مناطق موجب از بین رفتن بخشی از محصول شده است.
در کنار بحران آب و تغییرات اقلیمی، مشکلات دیگری مانند بهرهوری پایین، افزایش هزینههای تولید و قیمت نهادهها، گسترش آفات بهویژه پسیل پسته و دغدغههای مرتبط با باقیمانده سموم نیز شرایط تولیدکنندگان را دشوار کرده است.
رئیس پیشین اتاق بازرگانی کرمان با اشاره به سابقه مشکلات صنعت پسته اظهار کرده است که هشدارها درباره آینده این محصول از سالها قبل مطرح شده بود. وی با یادآوری ممنوعیت واردات پسته ایران به اروپا در سال ۱۳۷۶ به دلیل آفلاتوکسین بیان کرده است که همان زمان تاکید شده بود پس از عبور از این مشکل، مسئله اصلی صنعت پسته، بهرهوری و تولید خواهد بود.
جلالپور با بیان اینکه تولید پسته با مشکلات اساسی مواجه شده است، افزود که برداشت متوسط در هر هکتار به کمتر از ۵۰۰ کیلوگرم رسیده و هزینه تمامشده تولید افزایش قابل توجهی داشته است.
وی ادامه داد که طبق محاسبات انجام شده در سال ۱۴۰۳، هزینه تولید هر کیلوگرم پسته برای تولیدکننده ایرانی ۶.۴ دلار بوده، در حالی که این رقم برای تولیدکننده آمریکایی تقریبا نصف این میزان است.
این فعال اقتصادی با تاکید بر عقبماندن ایران در رقابت بازار جهانی پسته اظهار کرده است که تولیدکنندگان آمریکایی در برخی موارد برداشت هکتاری ۶ تا هفت برابر ایران دارند، اما در ایران عواملی مانند خردهمالکی، سنتی بودن روشهای تولید و استفاده نامناسب از ظرفیتهای آب، زمین و خاک مانع افزایش بهرهوری شده است.
جلالپور همچنین به کوچک شدن مالکیت باغهای پسته در ایران اشاره کرده و گفته است که متوسط مالکیت در این بخش کمتر از ۲ هکتار است، در حالی که در آمریکا حداقل ۶۰ هکتار اعلام شده است.
وی درباره میزان تولید امسال نیز اظهار کرده است که پیشبینی خوشبینانه تولید بین ۴۰ تا ۴۵ درصد و پیشبینی بدبینانه بین ۲۰ تا ۲۵ درصد میزان تولید سالانه است. به گفته او، میزان برداشت امسال حدود ۳۰ تا ۳۵ درصد تولید سالانه خواهد بود که با توجه به تولید معمول حدود ۲۲۰ هزار تن، حدود ۷۰ تا ۸۰ هزار تن برآورد میشود.
رئیس پیشین اتاق ایران با اشاره به کاهش کیفیت محصول امسال، قطعی برق و بینظمی در آبیاری را از عوامل تاثیرگذار بر پوک شدن بخشی از پستهها دانسته است. وی گفته است که خاموشی روزانه ۶ ساعته چاههای کشاورزی باعث شده دسترسی به آب کاهش پیدا کند و شرایط لازم برای آبیاری مناسب فراهم نشود.
جلالپور همچنین به افزایش عمق چاهها و شوری آب اشاره کرده و مشکلات مربوط به سم، کود و باقیمانده سموم را از دیگر مسائل جدی صنعت پسته عنوان کرده است.
وی با بیان اینکه بازار پسته امسال به دلیل کاهش محصول و افزایش نرخ ارز میتواند برای فروشندگان شرایط مناسبی داشته باشد، تاکید کرده است که این وضعیت به معنای بهبود تولید نیست و ادامه شرایط فعلی نمیتواند امیدی برای افزایش تولید ایجاد کند.
این فعال بازار پسته کرمان با اشاره به تاثیر تغییرات اقلیمی بر زمان برداشت، کیفیت محصول و افزایش آفات اظهار کرده است که آثار گرمای هوا در مناطق مختلف استان کاملا قابل مشاهده است و شرایط آبوهوایی بر آینده تولید اثر خواهد گذاشت. وی بیان کرده است که سال گذشته تا دمای ۴۲ درجه در مردادماه و ۳۸ درجه در فصل بهار تجربه شده و این شرایط بر وضعیت تولید تاثیر گذاشته است.
صنعت پسته کرمان اکنون همزمان در دو بخش تولید و تجارت خارجی با چالشهای جدی روبهرو است. مدیریت منابع آب، افزایش بهرهوری، سازگاری با تغییرات اقلیمی، کنترل علمی آفات، تامین نهادههای مناسب، رعایت استانداردهای صادراتی، اصلاح سازوکار تعهد ارزی و تقویت توان رقابتی صادرکنندگان از جمله اقداماتی است که برای عبور از این شرایط مورد توجه قرار گرفته است.
استاندار کرمان در نشست خبری برگزار شده به مناسبت هفته دولت اعلام کرده بود که بخشی از مشکلات صادرات پسته با همکاری دستگاههای مختلف استان، گمرک، دانشگاه علوم پزشکی و معاونت غذا و دارو برطرف شده است، اما بخشی دیگر از این مسائل نیازمند تصمیمگیری در سطح ملی است.
محمدعلی طالبی افزود که به همین دلیل درخواست شده است جلسه شورای عالی پسته با حضور وزیر جهاد کشاورزی برگزار شود تا مسائل این بخش در سطح ملی بررسی شود.
خبرنگار: زهرا اسکندری
انتهای خبر/
نظر شما