سید احسان حسینی، کارشناس حوزه انرژی، در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصادی ایسکانیوز، درباره افزایش نرخ بنزین سهمیه سوم به ۱۰ هزار تومان و آثار این تصمیم بر مصرف سوخت و سبد هزینه خانوار اظهار کرد: اصل اصلاح نرخ بنزین با توجه به شرایط تورمی کشور ضروری است. اگر سال گذشته نرخ سهمیه سوم ۵ هزار تومان بوده و امسال به ۱۰ هزار تومان افزایش پیدا کند، از منظر ارزش واقعی تفاوت چندانی ایجاد نشده است؛ چراکه این افزایش در شرایط تورمی، تا حد زیادی صرفاً به معنای حفظ ارزش نرخ قبلی است.

افزایش نرخ سهمیه سوم و کنترل رشد مصرف بنزین

وی با اشاره به آثار اجرای سهمیه سوم بنزین در سال گذشته افزود: سهمیه سوم از آذرماه سال گذشته اجرا شد و آثار آن را می‌توان در میزان مصرف بنزین در ماه‌های ابتدایی امسال مشاهده کرد. در سال‌های گذشته معمولاً مصرف بنزین سالانه با افزایش قابل توجهی همراه بود و به‌طور معمول روزانه حدود ۷ تا ۱۰ میلیون لیتر به مصرف اضافه می‌شد، اما امسال این روند تقریباً متوقف شده است.

حسینی ادامه داد: بنابراین نمی‌توان گفت سیاست سهمیه سوم و اصلاح نرخ آن بی‌اثر بوده است. این سیاست توانسته بر رفتار مصرفی مردم اثر بگذارد و در مقایسه با برخی گزینه‌های دیگر، نسخه کارآمدتری برای مدیریت مصرف بنزین محسوب می‌شود.

این کارشناس انرژی با اشاره به برآوردهای وزارت نفت درباره میزان صرفه‌جویی ناشی از اصلاح نرخ گفت: بر اساس برآوردهای انجام‌شده، با اصلاح قیمت سهمیه سوم می‌توان حدود ۵ تا ۶ میلیون لیتر در روز از مصرف بنزین صرفه‌جویی کرد. این میزان برای کشور بسیار حیاتی است، زیرا کسری فعلی بنزین نیز تقریباً در همین محدوده قرار دارد و در شرایط کنونی بخشی از این کسری از ذخایر راهبردی جبران می‌شود.

وی تصریح کرد: اگر اصلاح نرخ بتواند این ۵ تا ۶ میلیون لیتر را از مصرف روزانه کم کند، می‌توان امیدوار بود که نیاز به برداشت از ذخایر راهبردی بنزین نیز کاهش پیدا کند یا متوقف شود.

بازتوزیع بنزین به کد ملی؛ راهکاری با تبعات سنگین

حسینی در ادامه درباره طرح‌هایی مانند اختصاص بنزین به هر کد ملی گفت: نسخه‌هایی مانند بازتوزیع بنزین به کد ملی از نظر اجرایی چندان عملیاتی نیستند. اگر قرار باشد چنین مدلی اجرا شود، باید روزانه حدود ۴۵ میلیون لیتر بنزین در بازار معامله شود که رقم بسیار بالایی است.

وی افزود: فارغ از تبعات فرهنگی و اجتماعی این سیاست، وقتی حدود نیمی از بنزینی که قرار است در اختیار خودروهای شخصی قرار گیرد وارد چنین فرآیندی شود، عملاً با یک شوک قیمتی مواجه خواهیم شد و نرخ بنزین به سمت نرخ فوب حرکت خواهد کرد.

این کارشناس انرژی با بیان اینکه چنین رویکردی می‌تواند تبعات سنگینی برای جامعه داشته باشد، اظهار کرد: مسئله دیگر، بی‌عدالتی و ضعف زیرساختی است. در شرایط فعلی امکان اینکه ۴۵ میلیون لیتر بنزین را با نرخ نزدیک به فوب در بازار عرضه کنیم، بدون اینکه جایگزین مناسبی برای مردم وجود داشته باشد، فراهم نیست.

ظرفیت مغفول CNG برای جبران ناترازی بنزین

حسینی در مقابل، اصلاح تدریجی نرخ سهمیه سوم را دارای ظرفیت بیشتری برای مدیریت مصرف دانست و گفت: در مورد ۵ تا ۶ میلیون لیتری که قرار است از طریق اصلاح نرخ سهمیه سوم از مصرف بنزین کاسته شود، جایگزین‌هایی مانند CNG و LPG وجود دارد. اگر نرخ سهمیه سوم به ۱۰ هزار تومان برسد، می‌توان انتظار داشت انگیزه مردم برای استفاده بیشتر از CNG افزایش پیدا کند.

وی با اشاره به افت قابل توجه مصرف CNG در کشور گفت: مصرف CNG در گذشته به حدود ۲۵ میلیون مترمکعب در روز می‌رسید، اما اکنون این میزان به حدود ۱۴ میلیون مترمکعب کاهش یافته است. این در حالی است که ظرفیت عرضه CNG کشور حدود ۴۰ میلیون مترمکعب در روز است.

این کارشناس انرژی ادامه داد: اگر بتوانیم حتی مصرف CNG را دوباره به همان سطح ۲۵ میلیون مترمکعب در روز برسانیم، حدود ۱۰ تا ۱۱ میلیون لیتر از مصرف بنزین کاسته خواهد شد. بنابراین ظرفیت CNG می‌تواند نقش مهمی در متعادل کردن تراز بنزین کشور داشته باشد.

«محرک قیمتی» به جای شوک قیمتی

حسینی با بیان اینکه برآورد ناترازی بنزین حدود ۵ تا حداکثر ۱۰ میلیون لیتر در روز است، گفت: می‌توان با یک محرک قیمتی، نه شوک قیمتی، در سهمیه سوم، مردم را به استفاده بیشتر از CNG تشویق کرد. این سیاست می‌تواند بخشی از ناترازی بنزین را بدون تحمیل شوک شدید قیمتی به جامعه مدیریت کند.

وی البته اطلاع‌رسانی و حمایت از صنعت CNG را در کنار اصلاح قیمت ضروری دانست و افزود: اطلاع‌رسانی مناسب در این زمینه بسیار مهم است. همچنین باید از صنعت CNG حمایت شود. برای مثال، مطالبات فعالان این صنعت از دولت باید پرداخت شود و برای توسعه دوگانه‌سوز کردن خودروها نیز می‌توان مشوق‌هایی در نظر گرفت.

این کارشناس انرژی تأکید کرد: می‌توان دوگانه‌سوز کردن خودروها را به‌صورت رایگان یا با حمایت دولت انجام داد. از سوی دیگر، با کاهش مصرف بنزین و کاهش نیاز به واردات، منابعی برای دولت صرفه‌جویی می‌شود که می‌توان بخشی از آن را صرف حمایت از توسعه CNG کرد.

حسینی در پایان گفت: اصل اصلاح نرخ بنزین اقدام درستی است، اما موفقیت این سیاست به نحوه اجرا بستگی دارد. اگر دولت بتواند اصلاح قیمت را به‌عنوان یک محرک برای تغییر الگوی مصرف، توسعه CNG و ایجاد گزینه‌های جایگزین دنبال کند، این سیاست می‌تواند در مدیریت ناترازی بنزین مؤثر باشد.

خبرنگار: عرفان رجبی

انتهای پیام /