به گزارش خبرنگار استانی ایسکانیوز از همدان؛ ۱۰ میلیون لیتر سوختی که برای تراکتورها و ماشینآلات کشاورزی همدان در آستانه کشت پاییزه اختصاص یافته، فقط یک سهمیه انرژی نیست؛ سوخت، ضربان آغاز فصل تولید در یکی از مهمترین استانهای کشاورزی کشور است. هر روز تأخیر در تأمین گازوئیل برای تراکتورهایی که باید زمین را آماده کنند، میتواند زنجیرهای از تأخیر در کاشت، کاهش بهرهوری و افزایش هزینه تولید را به همراه داشته باشد.
استان همدان با قرار گرفتن در میان قطبهای مهم کشاورزی ایران، سالهاست اقتصاد بخش قابل توجهی از روستاها و معیشت هزاران خانوار خود را به زمین و تولید گره زده است. گندم، سیبزمینی، انگور، سیر، گردو و محصولات باغی و زراعی متنوع، بخشی از هویت اقتصادی استان را شکل دادهاند؛ اما کشاورزی امروز همدان دیگر تنها با افزایش سطح زیر کشت سنجیده نمیشود، بلکه مسئله اصلی، حرکت از کشاورزی سنتی به سمت تولید اقتصادی، کمآببر و دانشبنیان است.
بر اساس آمارهای رسمی، بخش کشاورزی همچنان سهم قابل توجهی از اشتغال استانهای کشور را به خود اختصاص داده و در همدان نیز یکی از پایههای اصلی اقتصاد روستایی محسوب میشود. با این حال، تغییرات اقلیمی و کاهش منابع آبی باعث شده ادامه مسیر گذشته با همان الگوهای سنتی، هزینههای سنگینی برای آینده تولید به همراه داشته باشد.
تأمین سوخت برای ماشینآلات کشاورزی در چنین شرایطی، بیشتر از آنکه یک اقدام مقطعی باشد، بخشی از مدیریت زنجیره تولید است. تراکتور و کمباین امروز تنها ابزار کار کشاورز نیستند؛ آنها حلقه نخست تولید هستند که اگر به موقع وارد مزرعه نشوند، برنامه کاشت، داشت و برداشت نیز با اختلال مواجه میشود.
در همدان که بخش مهمی از اراضی به کشت محصولات استراتژیک اختصاص دارد، زمانبندی عملیات کشاورزی اهمیت زیادی دارد. فصل کشت پاییزه فرصتی محدود است و کشاورز نمیتواند آمادهسازی زمین یا کاشت را برای مدت طولانی به تعویق بیندازد. به همین دلیل، تأمین بهموقع سوخت، در کنار کود، بذر اصلاحشده، تسهیلات و قیمتگذاری محصولات، یکی از حلقههای مهم سیاستگذاری کشاورزی محسوب میشود.
اما مسئله کشاورزی همدان با تأمین سوخت پایان نمییابد. این استان سالهاست با یکی از مهمترین چالشهای بخش کشاورزی ایران یعنی بحران منابع آب مواجه است. کاهش بارندگی، افت سطح آبهای زیرزمینی و فشار بر دشتهای استان، ضرورت تغییر نگاه به تولید کشاورزی را بیشتر کرده است.
کشاورزی آینده همدان نمیتواند فقط بر افزایش تولید با مصرف بیشتر آب و انرژی استوار باشد. تجربه استانهایی که توانستهاند کشاورزی خود را اقتصادیتر کنند، نشان میدهد حرکت به سمت توسعه گلخانهها، آبیاری نوین، کشت محصولات با ارزش افزوده بالاتر و استفاده از فناوریهای نوین میتواند مسیر جدیدی برای بخش کشاورزی ایجاد کند.
همدان ظرفیتهای کمنظیری نیز دارد که هنوز به طور کامل به ارزش اقتصادی تبدیل نشدهاند. محصولاتی مانند سیر همدان، انگور ملایر، گردوی تویسرکان و برخی محصولات باغی استان نه تنها ظرفیت بازار داخلی، بلکه امکان حضور در بازارهای صادراتی را دارند. اما برای رسیدن به این هدف، مسئله فقط تولید نیست؛ زنجیره پس از تولید، بستهبندی، فرآوری، برندینگ و دسترسی به بازار نیز اهمیت دارد.
در سالهای گذشته بسیاری از کارشناسان تأکید کردهاند که یکی از مشکلات اصلی کشاورزی ایران، فاصله میان تولید و ارزش اقتصادی است. گاهی کشاورز محصولی با کیفیت تولید میکند، اما به دلیل نبود صنایع تبدیلی یا ضعف شبکه بازاریابی، سهم اصلی ارزش افزوده نصیب حلقههای بعدی زنجیره میشود.
از این منظر، ۱۰ میلیون لیتر سوخت اختصاصیافته به کشاورزان همدان را باید در یک تصویر بزرگتر دید. این اقدام میتواند از یک بحران کوتاهمدت جلوگیری کند، اما حل مسائل اساسی کشاورزی نیازمند برنامهای جامعتر است؛ برنامهای که همزمان به انرژی، آب، بازار، فناوری و معیشت کشاورز توجه کند.
یکی از چالشهای جدی بخش کشاورزی، افزایش هزینههای تولید است. قیمت ماشینآلات، قطعات، نهادهها و خدمات کشاورزی در سالهای اخیر فشار زیادی بر تولیدکنندگان وارد کرده است. در چنین شرایطی، هرگونه اختلال در تأمین نهادههای پایه مانند سوخت میتواند هزینه نهایی تولید را افزایش دهد و توان رقابت کشاورزان را کاهش دهد.
از سوی دیگر، نسل جدید کشاورزان نیز نیازمند تغییر نگاه هستند. کشاورزی امروز دیگر فقط تجربه سنتی و کار سخت نیست؛ استفاده از دادههای هواشناسی، مدیریت مصرف آب، کشاورزی دقیق، مکانیزاسیون هوشمند و آموزش تخصصی، بخش جداییناپذیر تولید مدرن در جهان است.
استانهایی که توانستهاند کشاورزی خود را به سمت بهرهوری هدایت کنند، الزاماً بیشترین منابع طبیعی را نداشتهاند؛ بلکه توانستهاند میان دانش، سرمایهگذاری و مدیریت منابع ارتباط ایجاد کنند. همدان نیز برای حفظ جایگاه خود در کشاورزی کشور، نیازمند همین تغییر مسیر است.
اگرچه اختصاص ۱۰ میلیون لیتر سوخت در آستانه کشت پاییزه یک حمایت مهم برای کشاورزان محسوب میشود، اما سؤال اصلی آینده این است که آیا سیاستهای کشاورزی استان از مدیریت بحرانهای فصلی عبور کرده و به سمت برنامهریزی بلندمدت حرکت خواهد کرد؟
پنج تا ۱۰ سال آینده برای کشاورزی همدان تعیینکننده خواهد بود. استانی که هم ظرفیت تولید محصولات ارزشمند دارد و هم با محدودیت منابع روبهروست، باید میان حفظ تولید و حفاظت از منابع تعادل ایجاد کند. آینده کشاورزی همدان نه فقط به میزان سوخت تراکتورها، بلکه به میزان هوشمندی تصمیمهایی بستگی دارد که امروز برای زمین، آب و کشاورز گرفته میشود.
زیرا مزرعههای همدان فقط محل تولید محصول نیستند؛ بخشی از اقتصاد، فرهنگ و زندگی هزاران خانوادهاند. اگر قرار است کشاورزی استان همچنان موتور توسعه روستاها باقی بماند، حمایتهای مقطعی مانند تأمین سوخت باید آغاز یک مسیر بزرگتر باشد؛ مسیری که از کشاورزی پرهزینه و کمبازده به سمت تولید پایدار، اقتصادی و آیندهنگر حرکت کند.
خبرنگار: نازنین مولائیمنظر
انتهای پیام./
نظر شما