به گزارش خبرنگار بین‌الملل ایسکانیوز، نشست منطقه‌ای ایران و کشورهای حاشیه خلیج فارس که قرار بود امروز در عمان با محوریت بررسی وضعیت و نحوه مدیریت تردد در تنگه هرمز برگزار شود، در آستانه برگزاری به تعویق افتاد. وزیر امور خارجه عمان اعلام کرده که این تصمیم با هدف فراهم کردن شرایط مناسب‌تر برای دستیابی به اجماع میان کشورهای منطقه و شکل‌گیری گفت‌وگویی سازنده اتخاذ شده است. با این حال، گزارش‌ها حاکی از آن است که برخی کشورهای منطقه برای حضور در این نشست با ملاحظاتی مواجه بوده‌اند و پیش از این نیز بحرین رسما اعلام کرده در نشست مشترک با ایران شرکت نخواهد کرد.

بیشتر بخوانید:

تحریم‌های جدید علیه ایران فاقد مشروعیت حقوقی بین‌الملل / تهران خود را با فشارها سازگار کرده است

تعویق این نشست را می‌توان نشانه‌ای از پیچیدگی فشارهای سیاسی و امنیتی حاکم بر کشورهای حاشیه خلیج فارس دانست که از یک سو منافع مستقیم و حیاتی آنها به امنیت تنگه هرمز و تداوم صادرات انرژی وابسته است و از سوی دیگر تحت فشارهای سیاسی و امنیتی آمریکا قرار دارند. در چنین شرایطی، تلاش برای همراه کردن این کشورها با رویکردهای واشنگتن می‌تواند میان الزامات امنیتی آنها و مطالبات آمریکا شکاف ایجاد کند. تداوم بحران در هرمز مستقیما هزینه‌های اقتصادی و امنیتی کشورهای منطقه را افزایش داده است. در مقابل، ایران همچنان بر این موضع تاکید دارد که امنیت آبراه‌های منطقه باید توسط کشورهای منطقه مدیریت شود و حل‌وفصل وضعیت هرمز نیز نیازمند گفت‌وگوی مستقیم میان کشورهای ساحلی است.

با وجود تعویق نشست، تلاش‌های دیپلماتیک برای بازگرداندن مسیر گفت‌وگو متوقف نشده است. عمان همچنان نقش میانجی و تسهیل‌کننده مذاکرات را دنبال می‌کند و قطر نیز طی هفته‌های اخیر برای کاهش تنش میان ایران و آمریکا و بازگشت به مسیر مذاکرات فعال بوده است. از این رو، تعویق نشست را نمی‌توان به معنای پایان ابتکار دیپلماتیک دانست و به نظر می‌رسد اختلافات موجود میان کشورهای منطقه درباره نحوه تعامل با ایران و آینده تنگه هرمز، نیازمند رایزنی‌های بیشتر است و احتمال برگزاری مجدد نشست پس از ایجاد اجماع بیشتر همچنان وجود دارد.

در این میان، نقش کشورهای حاشیه خلیج فارس در تحولات مربوط به تنگه هرمز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. بخش قابل توجهی از اقتصاد این کشورها به صادرات انرژی، تجارت دریایی و استمرار فعالیت بنادر وابسته است و هرگونه تشدید تنش در هرمز می‌تواند هزینه‌های اقتصادی و امنیتی سنگینی برای آنها به همراه داشته باشد. از همین رو، همراهی کامل با سیاست‌های آمریکا در قبال ایران می‌تواند برای این کشورها با تناقض میان مطالبات واشنگتن و منافع مستقیم خودشان همراه شود؛ مسئله‌ای که تعویق نشست عمان بار دیگر آن را برجسته کرده است.

در شرایطی که آمریکا تلاش می‌کند کشورهای منطقه را در چارچوب سیاست فشار حداکثری علیه ایران با خود همراه کند، کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس نیز ناگزیرند میان حفظ روابط راهبردی با واشنگتن و تأمین امنیت و منافع ملی خود توازن برقرار کنند. تجربه سال‌های گذشته نشان داده که این کشورها در بسیاری از موارد تمایل ندارند مستقیما وارد رویارویی نظامی با ایران شوند، زیرا پیامدهای چنین تقابلی پیش از هر چیز متوجه زیرساخت‌های اقتصادی، تاسیسات انرژی و مسیرهای تجاری خود آنها خواهد شد. از این منظر، عدم همراهی برخی کشورها با نشست عمان را می‌توان نشانه‌ای از پیچیده‌تر شدن محاسبات امنیتی آنها در برابر بحران کنونی دانست.

همزمان، عدم حضور یا همراهی برخی کشورهای منطقه نمی‌تواند به‌تنهایی تغییری اساسی در محاسبات ایران درباره تنگه هرمز ایجاد کند. تهران طی هفته‌های اخیر نشان داده است که موضوع هرمز را بخشی از معادله گسترده‌تر امنیت منطقه‌ای می‌داند و بر نقش کشورهای ساحلی در تأمین امنیت این آبراه تاکید دارد. بنابراین، حتی در صورت اختلاف میان کشورهای حاشیه خلیج فارس درباره نحوه تعامل با ایران، اصل اهمیت تنگه هرمز در محاسبات امنیتی و راهبردی تهران همچنان پابرجا خواهد ماند و تصمیمات ایران الزاما تابع میزان مشارکت یا عدم مشارکت سایر کشورهای منطقه در نشست‌های دیپلماتیک نخواهد بود.

از سوی دیگر، فعال بودن مسیر دیپلماسی نشان می‌دهد که کشورهای منطقه همچنان تلاش دارند از تبدیل بحران موجود به یک رویارویی گسترده‌تر جلوگیری کنند. عمان به دلیل سابقه طولانی در میانجیگری میان ایران و غرب، جایگاه ویژه‌ای در این روند دارد و قطر نیز طی دوره اخیر تلاش کرده است کانال‌های ارتباطی میان طرف‌های درگیر را حفظ کند. در چنین شرایطی، تعویق نشست عمان را می‌توان بیشتر به‌عنوان نشانه‌ای از دشواری ایجاد اجماع منطقه‌ای تلقی کرد تا پایان تلاش‌های دیپلماتیک؛ به‌خصوص آنکه ادامه بحران هرمز برای هیچ‌یک از کشورهای ساحلی مطلوب نیست.

بر همین اساس، احتمال ازسرگیری رایزنی‌ها و برگزاری مجدد نشست عمان همچنان قابل توجه است، اما زمان و شکل برگزاری آن به میزان زیادی به توانایی کشورهای منطقه برای ایجاد موضع مشترک در برابر فشارهای خارجی وابسته خواهد بود. آنچه در این میان اهمیت دارد، تلاش برای شکل دادن به یک سازوکار امنیتی منطقه‌ای است که در آن منافع کشورهای ساحلی خلیج فارس و ایران مورد توجه قرار گیرد. در نهایت، تعویق نشست عمان بیش از آنکه به معنای شکست دیپلماسی باشد، نشان‌دهنده دشواری تصمیم‌گیری کشورهای منطقه در شرایطی است که فشار آمریکا برای همراه کردن آنها با سیاست‌های ضدایرانی افزایش یافته و همزمان هزینه‌های هرگونه بی‌ثباتی در خلیج فارس برای خود این کشورها بسیار بالاست.

انتهای پیام/