با آغاز فرآیند انتخاب رشته، بسیاری از داوطلبان و خانواده‌ها درگیر تصمیمی هستند که می‌تواند مسیر تحصیلی و شغلی سال‌های آینده آنان را تحت تأثیر قرار دهد. در این میان، انتخاب رشته زمانی می‌تواند منطقی و اصولی باشد که علاوه بر رتبه و امکان قبولی، شرایط فردی، علاقه، استعداد، توانایی، شرایط خانوادگی و آینده شغلی نیز در نظر گرفته شود. در این گفتگو، فاطمه ارقند مشاور تحصیلی از الزامات و شرایط انتخاب رشته دقیق و صحیح گفت.
انتخاب رشته اصولی بر چه اساسی است و علاقه و استعداد چقدر اهمیت دارد؟
انتخاب رشته اصولی باید از شناخت خود دانش‌آموز شروع شود. یعنی ابتدا باید ببینیم فرد به چه حوزه‌هایی علاقه دارد، در چه زمینه‌هایی توانایی بیشتری دارد، ویژگی‌های شخصیتی او چیست و چه نوع محیط تحصیلی و کاری با روحیاتش سازگارتر است.
علاقه به تنهایی کافی نیست، اما نمی‌توان آن را نادیده گرفت. اگر دانش‌آموز وارد رشته‌ای شود که هیچ علاقه‌ای به آن ندارد، احتمال افت انگیزه و رضایت پایین از تحصیل بیشتر می‌شود. از طرف دیگر، علاقه بدون شناخت توانایی‌ها هم ممکن است انتخاب درستی نباشد.
بنابراین بهتر است علاقه، استعداد و توانایی در کنار شناخت واقع‌بینانه از رشته و شرایط قبولی بررسی شوند و انتخاب نهایی فقط بر اساس رتبه یا حرف اطرافیان نباشد.
بین دانشگاه دولتی در شهر دیگر و دانشگاه آزاد کدام انتخاب مناسب‌تری است؟
نمی‌توان برای همه داوطلبان یک نسخه واحد پیچید. انتخاب بین دانشگاه دولتی و آزاد باید با توجه به رشته، کیفیت و شرایط دانشگاه، هزینه تحصیل، فاصله از محل زندگی، امکان رفت‌وآمد یا خوابگاه و شرایط شخصی و خانوادگی انجام شود.
گاهی یک داوطلب ممکن است در یک رشته مشخص، تحصیل در دانشگاه دولتی شهر دیگر را ترجیح دهد و برای فرد دیگری، دانشگاه آزاد نزدیک محل زندگی انتخاب منطقی‌تری باشد.
بنابراین نباید صرفاً بر اساس عنوان «دولتی» یا «آزاد» تصمیم گرفت؛ بلکه باید خود رشته و شرایط واقعی تحصیل را با وضعیت داوطلب مقایسه کرد.
بازار کار چقدر باید در انتخاب رشته اثرگذار باشد؟
بازار کار یکی از معیارهای مهم است، اما نباید تنها معیار انتخاب رشته باشد. داوطلب باید بداند رشته‌ای که انتخاب می‌کند چه مسیرهای شغلی دارد، برای ورود به بازار کار به چه مهارت‌هایی نیاز است و شرایط اشتغال در آن حوزه چگونه است. با این حال، حتی یک رشته با بازار کار مناسب اگر با توانایی و علاقه فرد تناسب نداشته باشد، لزوماً انتخاب مناسبی برای او نخواهد بود.
بهتر است داوطلب بین علاقه و استعداد، شرایط تحصیل و آینده شغلی تعادل ایجاد کند و صرفاً به دلیل اینکه یک رشته در مقطعی «بازار کار خوبی دارد» وارد آن نشود.
بزرگ‌ترین اشتباهاتی که داوطلبان امسال ممکن است انجام دهند چیست؟
یکی از اشتباهات مهم، انتخاب رشته بر اساس حرف دوستان، اقوام و فضای مجازی بدون شناخت شرایط شخصی است. اشتباه دیگر، توجه افراطی به اسم دانشگاه یا رشته و بی‌توجهی به محتوای واقعی رشته و مسیر شغلی آن است.
همچنین بعضی داوطلبان فقط به دنبال «قبولی» هستند و به این فکر نمی‌کنند که آیا واقعاً می‌توانند چند سال در آن رشته تحصیل کنند و بعد در همان حوزه فعالیت داشته باشند یا خیر.
از طرف دیگر، انتخاب احساسی، عجله در تصمیم‌گیری، بی‌توجهی به هزینه‌ها و شرایط رفت‌وآمد و قرار دادن همه انتخاب‌ها صرفاً بر اساس شانس قبولی نیز می‌تواند باعث شود انتخاب نهایی با شرایط واقعی دانش‌آموز هماهنگ نباشد.
سه توصیه شما به داوطلبان و خانواده‌ها چیست؟
اول: در انتخاب رشته عجله نکنند و قبل از هر چیز خودشان را بشناسند؛ علاقه، توانایی، استعداد و ویژگی‌های شخصیتی خود را جدی بگیرند.
دوم: انتخاب رشته را فقط به «قبول شدن» محدود نکنند. درباره خود رشته، دانشگاه، هزینه‌ها، شرایط ادامه تحصیل و مسیرهای شغلی آن تحقیق کنند.
سوم: خانواده‌ها اجازه دهند فرزندشان در تصمیم‌گیری نقش اصلی داشته باشد. خانواده می‌تواند تجربه و اطلاعات خود را در اختیار دانش‌آموز قرار دهد، اما تصمیم نهایی باید با شناخت و گفت‌وگو و متناسب با شرایط واقعی خود داوطلب گرفته شود.
انتخاب رشته قرار نیست صرفاً یک انتخاب برای ورود به دانشگاه باشد؛ بلکه می‌تواند شروع یک مسیر چندساله تحصیلی و شغلی باشد و به همین دلیل، هرچه این تصمیم آگاهانه‌تر و متناسب‌تر با شرایط فرد گرفته شود، احتمال رضایت از مسیر انتخاب‌شده بیشتر خواهد بود.
خبرنگار: آروشا آژیراک
انتهای خبر/
نظر شما