به گزارش خبرنگار بین الملل ایسکانیوز، نیروهای آمریکایی پس از بیش از دو دهه اشغالگری در عراق، روز ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶ به‌طور کامل از این کشور خارج شدند و به گفته بسیاری از ناظران بین المللی، پایان حضور آمریکا در عراق یکی از خواسته‌های گروه‌های مقاومت و در نتیجه سال‌ها فشار و تلاش در این زمینه بوده است. تحلیلگران بر این باورند که حملات گروه‌های مقاومت به مواضع آمریکا -به‌ویژه در دوره جنگ ایران و آمریکا- یکی از عوامل مهم افزایش هزینه و ریسک ماندن نیروهای آمریکایی بوده است. رویترز نیز این رویداد را پیروزی مقاومت و متحدان ایران توصیف کرده است.

حضور نظامی آمریکا در عراق در سال ۲۰۰۳ و با حمله نیروهای ائتلاف به رهبری واشنگتن آغاز شد. در اوج جنگ، شمار نیروهای آمریکایی در عراق به بیش از ۱۷۰ هزار نفر رسید. جنگی که با ادعای وجود سلاح‌های کشتار جمعی و هدف تغییر حکومت بغداد آغاز شده بود، سال‌ها ادامه یافت و آمریکا سرانجام در سال ۲۰۱۱ بخش زیادی از نیروهای خود را از عراق خارج کرد.

بیشتر بخوانید:

اخراج نظامیان آمریکا از عراق مسیر مقاومت در برابر سلطه‌گری را به اثبات رساند/ ده‌ها هزار کشته و زخمی عامل فرار واشنگتن از منطقه

اما بازگشت داعش و سقوط بخش‌هایی از خاک عراق در سال ۲۰۱۴، بار دیگر بهانه‌ای برای بازگشت نیروهای آمریکایی فراهم کرد. این بار واشنگتن ماموریت خود را مبارزه با داعش، آموزش نیروهای عراقی و پشتیبانی اطلاعاتی و هوایی از بغداد اعلام کرد.

با این حال، بر اساس شواهد و مستنداتی که در این دوره وجود دارد، آمریکایی‌ها نه تنها نقشی در مبارزه با داعش ایفا نکردند حتی در مقاطعی با تجهیز و راهبری این گروه تروریستی در تلاش برای تحقق اهداف خود از جمله تثبیت در منطقه بودند اما محور مقاومت با برنامه‌ای منسجم و هوشمندانه ضمن مقابله با گروه‌های تروریستی ساخته آمریکا، راهبرد افزایش هزینه حضور نظامی در عراق را در پیش گرفت.

همین امر سبب شد که دولت‌های آمریکایی به ویژه دولت فعلی فشار خود را برای انحلال گروه‌های مقاومت افزایش دهند. با این حال، با توجه به درهم آمیختگی تفکر مقاومت در ملت عراق، این راهبرد دولت‌های تروریست آمریکا با شکست مواجه شد و در نهایت مجبور به فرار از این کشور شدند.

روزی که عراقی‌ها انتظارش را می‌کشیدند

با اخراج نظامیان آمریکایی، در بغداد و نجف فضای متفاوتی شکل گرفت. نیروهای امنیتی عراق با برگزاری مراسم و رژه، پایان مأموریت ائتلاف را گرامی داشتند و شماری از شهروندان نیز خروج نیروهای خارجی را جشن گرفتند. رسانه هایی همچون رویترز اذعان کردند که این رویداد برای گروه‌های مسلح عراقی تنها پایان یک ماموریت نظامی نبود، بلکه نشانه‌ای از افزایش حاکمیت عراق بر تصمیمات امنیتی کشور تلقی می‌شود.

احمد صالح -شهروند ۷۰ ساله عراقی- در گفت‌وگو با رویترز از این روز به‌عنوان رویدادی یاد کرد که «قلب‌ها را از شادی پر می‌کند». در گزارش ها آمده است که در بغداد صدها نفر از هواداران گروه‌های همسو با ایران با در دست داشتن تصاویر آیت‌الله علی خامنه‌ای- رهبر پیشین جمهوری اسلامی ایران- و سیدمجتبی خامنه‌ای- رهبر جدید ایران- و سردار قاسم سلیمانی و با سردادن شعارهای ضدآمریکایی، خروج نیروهای آمریکایی را جشن گرفتند.

فرماندهان گروه‌های مسلح عراقی نیز اخراج آمریکا را یک پیروزی بزرگ برای ملت عراق و آغاز دوره‌ای جدید برای این کشور توصیف کردند. ابومجتبی الیاسری -از فرماندهان «مقاومت اسلامی عراق»- این خروج را «پیروزی تاریخی مقاومت» و شکست پروژه آمریکا در عراق دانست. او به خبرگزاری رویترز گفت: «در روز ۳۰ سپتامبر، ما ورق خوردن برگ سیاهی از تاریخ عراق و شکست اشغالگران در تحمیل اراده‌شان بر کشورمان را جشن خواهیم گرفت. عراق ثابت کرده است که امنیت و تمامیت ارضی آن نه با نیروهای خارجی، بلکه با مقاومت و اراده مردمش تامین می‌شود».

از اشغال عراق تا خروج آخرین سرباز

با شکست سرزمینی داعش در عراق، بحث پایان حضور نظامی آمریکا بار دیگر به یکی از مسائل اصلی سیاست داخلی عراق تبدیل شد. در سال‌های بعد، فشار برای خروج نیروهای آمریکایی افزایش یافت. در دسامبر ۲۰۱۹، معترضان و گروه‌های حامی مقاومت در یک اعتراض به سفارت آمریکا در عراق هجوم بردند. در عین حال، حمله تروریستی آمریکا در نزدیکی فرودگاه بغداد در سال 2020 که منجر به شهادت قاسم سلیمانی و ابومهدی المهندس شد، بار دیگر اعتراضات در عراق نسبت به حضور نیروهای آمریکایی را تشدید کرد.

دو روز پس از این حمله، پارلمان عراق در قطعنامه‌ای خواستار پایان حضور نیروهای خارجی در کشور شد. در ادامه، جو بایدن و مصطفی الکاظمی در ژوئیه ۲۰۲۱ توافق کردند ماموریت رزمی آمریکا در عراق تا پایان همان سال خاتمه یابد؛ هرچند نیروهای آمریکایی با عنوان آموزش، مشاوره و پشتیبانی همچنان در عراق باقی ماندند.

در سال ۲۰۲۴ نیز دولت محمد شیاع السودانی اعلام کرد با توجه به تغییر شرایط امنیتی عراق و شکست داعش، مبنای ادامه مأموریت ائتلاف بین‌المللی دیگر مانند سال ۲۰۱۴ وجود ندارد.

ترامپ در هفته‌های اخیر با طرح این ادعا که واشنگتن دیگر نیازی به پادگان نظامی در داخل عراق نخواهد داشت، نخواهد داشت، تلاش کرد خروج نظامیان تروریست آمریکا را تصمیمی داخلی از سوی ایالات متحده معرفی کند اما بسیاری از مقامات غربی و تحلیلگران تاکید می‌کنند که این اقدام در واقع فرار از عراق با هدف جلوگیری از هزینه‌های و تلفات بیشتر بود.

تلفات و هزینه‌های سنگین آمریکا در عراق از جیب مالیات دهندگان آمریکایی

حضور نظامی آمریکا در سال‌های اخیر در عراق حدود ۲۵۰۰ پرسنل نظامی را شامل می‌شد، در حالی که این تعداد در اوج عملیات در سال ۲۰۰۷ از ۱۷۰ هزار نفر فراتر رفته بود. این حضور هزینه انسانی سنگینی برای ارتش تروریسست آمریکا به همراه داشت. رویترز مجموع تلفات آمریکایی‌ها در عراق از سال ۲۰۰۳ را حدود ۴۵۰۰ نفر اعلام کرده در حالی که به گفته برخی منابع این عدد به مراتب بیشتر است. آمارهای رسمی نیز نشان می‌دهد در مرحله اصلی عملیات عراق، هزاران نظامی آمریکایی کشته و ده‌ها هزار نفر زخمی شدند. بر اساس گزارش دفتر بودجه کنگره، در عملیات آزادی عراق بیش از ۳۴۰۰ مرگ و حدود ۳۲ هزار مورد مجروحیت در میان نیروهای آمریکایی ثبت شد.

به گزارش رویترز در سال ۲۰۲۶ نیز عراق بار دیگر به یکی از نقاط پرهزینه برای نیروهای آمریکایی تبدیل شد. از ۱۸ نظامی آمریکایی که از آغاز جنگ آمریکا و ایران در سال جاری جان خود را از دست داده‌اند، هفت نفر در عراق کشته شدند. آخرین مورد نیز یک گروهبان ارتش آمریکا بود که در ماه ژوئیه در نزدیکی اربیل و هنگام عملیات خنثی‌سازی یک پهپاد جان باخت.

برآورد پروژه «هزینه‌های جنگ» دانشگاه براون نیز نشان می‌دهد مجموع هزینه‌های جنگ‌های عراق و سوریه از سال ۲۰۰۳ تا ۲۰۲۳ حدود ۱.۷۹ تریلیون دلار بوده است؛ رقمی که با احتساب هزینه‌های آینده مراقبت از کهنه‌سربازان تا سال ۲۰۵۰ به حدود ۲.۸۹ تریلیون دلار می‌رسد.

در سوی دیگر، هزینه انسانی جنگ نیز بسیار فراتر از تلفات ارتش آمریکا بوده است. برآوردهای مختلف از صدها هزار کشته در عراق و سوریه طی دو دهه جنگ خبر می‌دهند و پروژه هزینه‌های جنگ دانشگاه براون شمار جان‌باختگان مستقیم در دو منطقه جنگی را در فاصله ۲۰۰۳ تا ۲۰۲۳ بین ۵۵۰ تا ۵۸۰ هزار نفر برآورد کرده است.

همچنین به گزارش خبرگزاری آناتولی آمار تلفات، بین دو جنگ در عراق گزارش شده است در طول عملیات آزادی عراق از سال ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۱، تقریباً ۱.۵ میلیون نفر از نیروهای آمریکایی در جبهه‌های جنگ خدمت کردند. همچنین طبق گزارش سیستم تحلیل تلفات دفاعی پنتاگون، ۴۴۱۸ پرسنل نظامی آمریکایی در جریان جنگ کشته و ۳۱ هزار و ۹۹۴ نفر زخمی شدند. از نظر مالی، دفتر بودجه کنگره ایالات متحده در 26 آوریل 2011 گزارش داد که عملیات نظامی تقریباً 752 میلیارد دلار برای مالیات دهندگان هزینه داشته است.

به علاوه در این گزارش آمده از سال ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۶، دفاتر ثبت تلفات پنتاگون، ۱۲۳ مورد مرگ و ۴۹۹ زخمی در عملیات را ثبت کردند. همچنین در این گزارش اشاره شده است که بیش از ۴۵۰۰ سرباز آمریکایی در عراق کشته شدند، که تقریبا دو برابر تعداد کشته‌شدگان در جنگ موازی در افغانستان است. پروژه شمارش اجساد عراق می‌گوید بیش از ۲۰۰ هزار غیرنظامی عراقی کشته شده اند.

در کنار تلفات انسانی، خروج آمریکا با خارج کردن بخشی از تجهیزات و سامانه‌های دفاعی این کشور از عراق همراه شد. سامانه‌های پدافند هوایی آمریکا در اربیل در جریان جنگ با ایران برای مقابله با موشک‌های بالستیک و پهپادها مورد استفاده قرار گرفته بودند اکنون از منظقه خارج شده است. این در حالی است که تا قبل از اینپایگاه هوایی اربیل واقع در شمال عراق، به عنوان هاب و مرکز اصلی عملیاتی برای ستاد مشترک عملیات عزم راسخ عمل می‌کرد و میزبان بخش اعظم ۱,۵۰۰ نیروی آمریکایی و ائتلاف بود.

جنگ با ایران و مسئله فرسایش توان نظامی آمریکا

اخراج نیروهای آمریکایی از عراق تنها در چارچوب تحولات این کشور قابل بررسی نیست. این اتفاق در شرایطی رخ داد که آمریکا پس از ماه‌ها جنگ با ایران با فشار سنگینی بر منابع نظامی خود مواجه شده است.

گزارش‌های منتشرشده درباره وضعیت تسلیحات آمریکا نشان می‌دهد جنگ با ایران ذخایر برخی مهمات کلیدی را به‌شدت کاهش داده است. رویترز در ماه اوت گزارش داده بود ارتش آمریکا بخش بسیار بزرگی از ذخایر جهانی موشک‌های دوربرد دقیق خود، از جمله موشک‌های «سامانه موشکی تاکتیکی ارتش» و «موشک تهاجم دقیق»، را در جریان جنگ با ایران مصرف کرده است.

روزنامه ژاپن‌تایمز نیز می نویسد: آمریکا همچنان قدرتمندترین نیروی نظامی جهان را در اختیار دارد. اما یک مشکل وجود دارد: مهمات آمریکا رو به اتمام است. در واشنگتن، از عبارت «کمبود مهمات» استفاده می‌شود؛ تحولی که برخی تحلیلگران نظامی آن را یک بحران می‌دانند. به زبان ساده، ذخایر موشک‌های مهم تهاجمی و دفاعی آمریکا به‌شدت کاهش یافته و همچنان در حال کم‌شدن است و ظرفیت تولید داخلی صنایع دفاعی نیز برای جایگزینی سریع این ذخایر کافی نیست.

در این گزارش که با یکی از بازرسان مالی پیشین آمریکا نیز مصاحبه شد همچنین اشاره می‌شود: چندین سلاح در آمریکا در فهرست به شدت ناقص وجود دارد، از جمله رهگیرهایی که هواپیماهای دشمن و موشک‌های مهاجم را سرنگون می‌کنند، به علاوه موشک‌های دقیق دوربرد که توسط ارتش و نیروی دریایی در عملیات تهاجمی استفاده می‌شوند. خب، مشکل چیست؟ طبیعتاً سیاست‌های حزبی، و البته مذاکرات افتضاح یا حتی بی‌نتیجه دولت ترامپ.

این فشار تنها به ذخایر موشکی محدود نمانده است. گزارش رویترز در اکتبر ۲۰۲۶ نشان می‌دهد عملیات نظامی آمریکا در سال جاری، از جمله جنگ با ایران، منابع نظامی این کشور را تحت فشار قرار داده و ذخایر سامانه‌هایی مانند موشک‌های «ای‌تکَمس» و رهگیرهای پاتریوت کاهش یافته است.

انتهای پیام/