به گزارش خبرنگار گروه دانشگاه ایسکانیوز، حسین سیمایی صراف، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، در مراسم یادبود شهید دکتر علی لاریجانی که صبح امروز در دانشکده علوم انسانی دانشگاه تهران با حضور غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، علی مطهری، سیدمصطفی محقق داماد، حمید طالب‌زاده، حسین غفاری و جمعی از استادان دانشگاه تهران برگزار شد، گفت: در مدتی که عملکرد دکتر لاریجانی را در سمت معاون وزیر از نزدیک مشاهده کردم و همچنین ایشان را در صحن مجلس زیر نظر داشتم، با شخصیتی مؤدب، صبور و برخوردار از فراست مواجه شدم، با ایشان بدرفتاری‌هایی شد، اما هیچ‌کس از او بدرفتاری ندید.

وزیر علوم افزود: رشته تحصیلی من حقوق است، اما با وجود اینکه رشته تحصیلی ایشان فلسفه بود، از فهم حقوقی برخوردار بود. شهید لاریجانی در زیست سیاسی خود درجا نزد؛ تغییر کرد، رشد یافت و به سمت بهبود و پختگی بیشتر پیش رفت. امروز او یک سرمایه ملی است. باید از خود بپرسیم با سرمایه‌های ملی‌مان چه باید بکنیم.

عقلانیت؛ زیربنای حکمرانی خوب

وزیر علوم عنوان کرد: این دیدگاه از افلاطون نقل شده است که حاکم باید فیلسوف باشد تا بتواند جامعه را به سعادت برساند. امروز دیگر بحث صرفاً بر سر حاکم یا حکمران نیست؛ مفهوم «گاورمنت (Government) به پایان رسیده و امروز «گاورننس (Governance) است که مدعی هدایت بشر به سوی سعادت است.

وی در ادامه اظهار کرد: بانک جهانی مؤلفه‌هایی را برای حکمرانی خوب برشمرده است که از جمله آن‌ها می‌توان به حاکمیت قانون، مشارکت و شفافیت اشاره کرد. زیربنای همه این مؤلفه‌ها عقلانیت است؛ ویژگی‌ای که در علی لاریجانی بسیار برجسته بود.

جایگاه عقل در تاریخ اندیشه اسلامی

سیمایی صراف با اشاره به تاریخ پرفرازونشیب مفهوم عقل در میان مسلمانان تصریح کرد: تاریخ عقل در میان مسلمانان، تاریخی پرفرازونشیب است. از خوارج تا اشاعره و معتزله، و از اخباریان تا اصولیان، سخنان، نحله‌ها و مکتب‌های گوناگونی درباره عقل شکل گرفته است.

وی افزود: مرحوم شهید مطهری می‌فرماید که علی‌بن‌ابی‌طالب، شهید جدایی دین از عقل است. این تعبیر بسیار عجیب و در عین حال فوق‌العاده است؛ «شهید جدایی دین از عقل».

وزیر علوم ادامه داد: ما نیز با وجود اینکه از عدلیه و اصولیان هستیم و در نظریه، عقل را بسیار تقدیس می‌کنیم، باید از خود بپرسیم که در عمل چه تفاوتی با اخباری‌ها داریم. در عمل، در فقه، دین‌شناسی، معرفت‌شناسی و اخلاق، چه تفاوتی با اخباری‌ها داریم؛ گروهی که در میان شیعیان حضور داشتند و در مکتب آن‌ها عقل جایگاه چندانی نداشت؟

وزیر علوم در ادامه با اشاره به یکی از شبهه‌های مطرح‌شده درباره عقل اظهار کرد: برخی می‌گویند عقل احتمال خطا دارد؛ بنابراین، چگونه می‌توان به آن اعتماد کرد؟ پاسخ نقضی من این است که مگر فهم و برداشت‌های مبتنی بر نقل دچار خطا نمی‌شوند؟ مگر شما در فهم خود خطا نمی‌کنید؟ نقل به دست ما می‌رسد و پس از آن، تازه نوبت اجتهاد و انتساب به خداست. بنابراین، احتمال خطا در آنجا نیز وجود دارد.

وی افزود: با این حال، من می‌گویم امروزه، بدون اینکه بخواهم وارد بحث گذشته شوم، احتمال خطای عقل کمتر شده است. زیرا هنگامی که موضوعی را در معرض بررسی عقل و خرد جمعی قرار می‌دهیم، عقلای جامعه آن را بررسی می‌کنند. حتی در علوم انسانی نیز آزمایشگاه‌هایی وجود دارد که موضوعات را بررسی و تحلیل می‌کنند تا مشخص شود یک سیاست یا تصمیم چه آثاری دارد، چه پیامدهایی به دنبال می‌آورد و اساساً چرا باید به یک سمت حرکت کرد و نه به سمت دیگر.

سیمایی صراف تصریح کرد: عقل جمعی در کنار علم، قطعاً می‌تواند اطمینان ما را افزایش دهد و احتمال خطا را کاهش دهد. در آمار نیز این موضوع تأیید شده است که عقل جمعی از خطاپذیری کمتری برخوردار است؛ به این معنا که هرچه تعداد آرا و میزان مشارکت صاحبان عقل و اندیشه بیشتر شود، احتمال خطا نیز بیشتر کاهش می‌یابد.

ضرورت تقویت عقل جمعی در سیاست‌گذاری

وزیر علوم تأکید کرد: بنابراین، باید عقل را بیش از آنچه اکنون شاهد هستیم، وارد عرصه سیاست کرد و به آن اعتماد داشت. البته در سیاست‌گذاری، گاهی با اتکا به عقل جمعی به نتایجی می‌رسیم، اما در مرحله اجرا و عمل، به یافته‌های حاصل از خرد جمعی اعتبار لازم را نمی‌دهیم.

شهید لاریجانی؛ سرمایه ملی و نماد عقلانیت

سیمایی صراف در پایان با یادآوری جایگاه شهید لاریجانی گفت: یادش به خیر؛ شهید لاریجانی در میان بزرگان این سرزمین مظهر عقلانیت و یک سرمایه ملی بود.

وی با اشاره به نقش عقلانیت در نگاه دشمن به شهید لاریجانی اظهار کرد: اتفاقاً اکنون دیگر برای همه روشن شده است که اسرائیل، به دلیل ترس از عقلانیت و توانمندی‌های علی لاریجانی، از او وحشت داشت و به همین دلیل وی را به شهادت رساند.

وزیر علوم در پایان خاطرنشان کرد: خوشا به حال او که به دست اشقیا کشته شد. این شهادت بسیار ارزشمند است؛ دیگر موجودی بدتر از اسرائیل روی کره زمین سراغ ندارید که انسان به دست آن کشته شود.

انتهای پیام/