به گزارش خبرنگار ایسکانیوز از سیستان و بلوچستان، بیماری‌های غیرواگیر از مهم‌ترین چالش‌های نظام سلامت در جهان به شمار می‌روند و سهم قابل توجهی از مرگ‌ومیرها و عوارض مزمن را به خود اختصاص داده‌اند. ماهیت تدریجی بسیاری از این بیماری‌ها و نبود علائم آشکار در مراحل اولیه، ضرورت توجه به پیشگیری، شناسایی عوامل خطر و دریافت مراقبت‌های منظم بهداشتی را دوچندان کرده است.
بر اساس اطلاعات درج‌شده در نمایه ایران در گزارش سازمان جهانی بهداشت درباره پایش پیشرفت بیماری‌های غیرواگیر، این گروه از بیماری‌ها در سال ۲۰۲۱ مسئول ۵۷ درصد از کل مرگ‌ومیرهای کشور، معادل حدود ۲۹۱ هزار و ۷۰۰ مورد مرگ، بوده‌اند؛ آماری که بر اهمیت اتخاذ رویکردهای پیشگیرانه و تقویت برنامه‌های مراقبتی برای مقابله با این بیماری‌ها تأکید دارد.
ثناءالله رئیسی‌زاده، سرپرست معاونت بهداشتی دانشکده علوم پزشکی چابهار، با اشاره به اهمیت پیشگیری از بیماری‌های غیرواگیر اظهار کرد: بیماری‌های قلبی‌عروقی، دیابت، انواع سرطان‌ها و بیماری‌های مزمن تنفسی از مهم‌ترین گروه‌های این بیماری‌ها هستند که می‌توانند سلامت افراد را در سنین مختلف تحت تأثیر قرار دهند.
وی افزود: بخشی از عوامل خطر مرتبط با این بیماری‌ها قابل اصلاح هستند و رفتارهایی مانند مصرف دخانیات، کم‌تحرکی، پیروی از الگوی غذایی ناسالم و اضافه‌وزن می‌توانند احتمال ابتلا یا تشدید برخی بیماری‌ها را افزایش دهند. ازاین‌رو، شناسایی این عوامل و اتخاذ اقدامات مناسب در زمان مقتضی، از راهکارهای مؤثر برای کاهش خطر بیماری و پیشگیری از بروز عوارض آن محسوب می‌شود.
ضرورت شناسایی بیماری‌ها پیش از ظهور علائم
سرپرست معاونت بهداشتی دانشکده علوم پزشکی چابهار با اشاره به ویژگی‌های بیماری‌های غیرواگیر تصریح کرد: یکی از چالش‌های اساسی در کنترل این بیماری‌ها، آغاز تدریجی و گاه بدون علامت آن‌هاست؛ به‌طوری‌که برخی افراد ممکن است تا مراحل پیشرفته بیماری یا بروز عوارض جدی، از وجود عوامل خطر یا اختلال در وضعیت سلامت خود آگاهی نداشته باشند.
رئیسی‌زاده ادامه داد: اتکا به بروز علائم برای مراجعه به مراکز بهداشتی و درمانی، رویکرد کافی و مؤثری برای مقابله با بیماری‌های غیرواگیر نیست. ضروری است افراد متناسب با سن، سابقه خانوادگی و شرایط سلامت خود، از خدمات مراقبتی و ارزیابی‌های پیشگیرانه بهره‌مند شوند تا عوامل خطر در مراحل اولیه شناسایی و اقدامات لازم برای کنترل آن‌ها انجام شود.
وی با تأکید بر جایگاه مراقبت‌های اولیه سلامت خاطرنشان کرد: اندازه‌گیری منظم فشارخون، ارزیابی خطر ابتلا به دیابت و سایر بیماری‌های مرتبط، بررسی سابقه خانوادگی و دریافت مشاوره درباره اصلاح سبک زندگی، از جمله اقداماتی است که می‌تواند به شناسایی افراد نیازمند مراقبت بیشتر کمک کند.
به گفته وی، انجام این اقدامات زمانی بیشترین اثربخشی را خواهد داشت که نتایج ارزیابی‌ها به‌درستی بررسی شوند و در صورت نیاز، ارجاع به مراکز تخصصی و پیگیری وضعیت افراد تا تکمیل فرایند مراقبت ادامه یابد. شناسایی عوامل خطر، بدون پیگیری مناسب و اجرای توصیه‌های بهداشتی، به‌تنهایی نمی‌تواند تضمین‌کننده کاهش احتمال ابتلا یا عوارض بیماری باشد.
اصلاح سبک زندگی؛ گامی مؤثر در کاهش عوامل خطر
رئیسی‌زاده با بیان اینکه بخش مهمی از اقدامات پیشگیرانه به انتخاب‌های روزمره افراد مرتبط است، گفت: پرهیز از مصرف دخانیات، برخورداری از فعالیت بدنی متناسب با وضعیت جسمانی، رعایت اصول تغذیه سالم و کنترل وزن، از جمله اقداماتی هستند که می‌توانند در کاهش عوامل خطر بیماری‌های غیرواگیر نقش مؤثری داشته باشند.
وی افزود: آگاهی عمومی درباره پیامدهای رفتارهای پرخطر و آموزش شیوه‌های صحیح مراقبت از سلامت، باید به‌عنوان بخشی از برنامه‌های مستمر نظام سلامت مورد توجه قرار گیرد. افزایش آگاهی مردم می‌تواند زمینه تصمیم‌گیری آگاهانه‌تر درباره سلامت فردی و خانوادگی را فراهم کند و مراجعه به‌موقع برای دریافت خدمات پیشگیرانه را افزایش دهد.
سرپرست معاونت بهداشتی دانشکده علوم پزشکی چابهار همچنین تأکید کرد: افرادی که سابقه خانوادگی ابتلا به بیماری‌های غیرواگیر یا عوامل خطر مشخص دارند، لازم است با مشورت کارکنان بهداشتی و درمانی، ارزیابی‌های متناسب با شرایط خود را انجام دهند. در این زمینه، انتخاب نوع و زمان انجام آزمایش‌ها باید بر اساس نیازهای فردی و توصیه‌های تخصصی باشد و از انجام آزمایش‌های غیرضروری یا خودسرانه پرهیز شود.
وی با اشاره به اینکه کنترل بیماری‌های غیرواگیر صرفاً به تصمیم‌های فردی محدود نمی‌شود، اظهار کرد: شرایط اجتماعی و محیطی نیز در شکل‌گیری رفتارهای مرتبط با سلامت نقش دارند. دسترسی به مواد غذایی سالم، فراهم‌بودن امکانات و فرصت‌های فعالیت بدنی، وجود محیط‌های حمایت‌کننده از انتخاب‌های سالم و دسترسی مناسب به خدمات بهداشتی و درمانی، از جمله عواملی هستند که می‌توانند بر میزان مواجهه افراد با عوامل خطر تأثیر بگذارند.
رئیسی‌زاده ادامه داد: مقابله مؤثر با بیماری‌های غیرواگیر نیازمند همکاری و مشارکت هم‌زمان مردم، خانواده‌ها، نظام سلامت و سایر بخش‌های مرتبط است. هماهنگی میان این بخش‌ها می‌تواند زمینه گسترش آموزش‌های سلامت‌محور، تسهیل دسترسی به خدمات پیشگیرانه و تقویت فرهنگ مراقبت از سلامت را فراهم کند.
وی افزود: خانواده‌ها نیز با ایجاد محیطی سالم، تشویق به فعالیت بدنی، ترویج تغذیه مناسب و حمایت از رفتارهای سلامت‌محور می‌توانند در کاهش عوامل خطر نقش داشته باشند. استمرار این اقدامات در سطح خانواده و جامعه، در کنار ارائه خدمات تخصصی و مراقبت‌های اولیه، می‌تواند به بهبود شاخص‌های سلامت عمومی کمک کند.
تداوم مراقبت و ارزیابی نتایج؛ ضرورت برنامه‌های پیشگیرانه
سرپرست معاونت بهداشتی دانشکده علوم پزشکی چابهار در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر ضرورت ارزیابی مستمر برنامه‌های پیشگیری خاطرنشان کرد: موفقیت برنامه‌های مرتبط با بیماری‌های غیرواگیر نباید تنها بر اساس تعداد خدمات ارائه‌شده یا افراد غربالگری‌شده سنجیده شود؛ بلکه میزان شناسایی به‌موقع افراد در معرض خطر، پیگیری ارجاع‌ها، استمرار مراقبت و بهبود وضعیت عوامل خطر نیز باید در ارزیابی عملکرد این برنامه‌ها مورد توجه قرار گیرد.
وی تصریح کرد: تقویت نظام ارجاع، پیگیری منظم وضعیت افراد، افزایش دسترسی به خدمات مراقبتی و توجه به نیازهای هر فرد، از مؤلفه‌های مهم در اثربخشی برنامه‌های پیشگیری به شمار می‌روند. این رویکرد می‌تواند از رهاشدن فرایند مراقبت پس از شناسایی اولیه عوامل خطر جلوگیری کند و زمینه مداخله مناسب‌تر را فراهم سازد.
رئیسی‌زاده در پایان تأکید کرد: پیشگیری از بیماری‌های غیرواگیر باید پیش از ظهور علائم و با تکیه بر آگاهی عمومی، اصلاح سبک زندگی، شناسایی زودهنگام عوامل خطر و پیگیری مستمر مراقبت‌ها آغاز شود. تقویت این رویکرد در کنار مشارکت مردم و همکاری بخش‌های مختلف، می‌تواند به کاهش بخشی از عوارض قابل پیشگیری، ارتقای کیفیت زندگی شهروندان و استفاده مؤثرتر از ظرفیت‌های نظام سلامت منجر شود.
خبرنگار: عبدالقادر پاداش
انتهای پیام/
نظر شما