به گزارش خبرنگار استانی ایسکانیوز از اصفهان، ناژوان، یکی از مهم‌ترین عرصه‌های طبیعی و تفریحی اصفهان، سال‌هاست به‌عنوان یکی از مقاصد اصلی شهروندان برای پیاده‌روی، ورزش، تفریح خانوادگی و گذران اوقات فراغت شناخته می‌شود. گستردگی فضای سبز، مسیرهای سلامت، باغ‌ها و مجموعه‌های گردشگری، این محدوده را به بخشی از زیست روزمره شهر تبدیل کرده است؛ فضایی که استفاده از آن صرفاً به گردشگران و بازدیدکنندگان محدود نمی‌شود و برای بسیاری از شهروندان، به‌ویژه ساکنان مناطق اطراف، کارکردی روزمره دارد.
با این حال، از ابتدای مهرماه امسال، ضوابط جدیدی برای ورود و تردد در این محدوده به اجر
ا درآمده که دسترسی خودروها به ورودی‌های ناژوان را در ساعات مشخصی از شب محدود می‌کند؛ تصمیمی که اگرچه با اهداف امنیتی و زیست‌محیطی همراه است، ابعاد مختلفی از مدیریت فضاهای عمومی شهری را نیز پیش روی مدیریت شهری قرار می‌دهد.
تصمیم کمیته ساماندهی ناژوان؛ محدودیت از چه زمانی آغاز شد؟
مهدی قائلی، مدیر ناژوان شهرداری اصفهان، دوم مهرماه ۱۴۰۵ در گفت‌وگویی از اجرای طرح کنترل ورودی‌های ناژوان از غروب روز نخست مهر خبر داد.
به گفته وی، بر اساس تصمیم اتخاذشده در کمیته ساماندهی ناژوان، تمام ورودی‌های شمالی این محدوده از ساعت ۱۹ و ورودی‌های جنوبی از ساعت ۲۱ مسدود می‌شوند و پس از این ساعات، تردد صرفاً برای شهروندان محلی مجاز خواهد بود.
قائلی اهداف اجرای این طرح را ساماندهی حضور و تردد شهروندان، ارتقای ایمنی و امنیت، کنترل ناهنجاری‌ها و صیانت از محیط زیست عنوان کرده است. او همچنین با اشاره به تجربه اجرای طرحی مشابه در گذشته، از استقبال شهروندان، به‌ویژه ساکنان محلی، به‌عنوان یکی از زمینه‌های اتخاذ تصمیم جدید یاد کرده است.
بر اساس توضیحات اعلام‌شده، این محدودیت در چارچوب تصمیم کمیته ساماندهی ناژوان اجرا شده و هدف آن مدیریت ورود و خروج به این عرصه طبیعی در ساعات پایانی روز است.
امنیت؛ ضرورت مدیریت یا راهکار محدودکننده؟
یکی از مهم‌ترین دلایل اعلام‌شده برای اجرای این طرح، ارتقای امنیت و کنترل ناهنجاری‌ها در محدوده ناژوان است. گستردگی جغرافیایی این عرصه، تعدد مسیرهای دسترسی و حضور گروه‌های مختلف شهروندان می‌تواند مدیریت تردد و نظارت بر برخی نقاط را با دشواری‌هایی همراه کند. از این منظر، کنترل ورودی‌ها ممکن است به مدیریت بهتر رفت‌وآمدها و تمرکز امکانات نظارتی کمک کند.
در عین حال، باید میان کنترل تردد وسایل نقلیه و محدود کردن امکان بهره‌مندی شهروندان از فضای عمومی تفاوت قائل شد. کاهش ورود خودروها لزوماً به معنای افزایش امنیت تمام استفاده‌کنندگان از فضا نیست؛ زیرا امنیت در محیط‌های عمومی به مجموعه‌ای از عوامل، از جمله روشنایی مناسب، حضور نیروهای نظارتی، دسترسی اضطراری، نگهداری مسیرها و امکان امدادرسانی وابسته است.
از این رو، ارزیابی موفقیت طرح صرفاً با اعلام ساعات مسدودسازی ورودی‌ها امکان‌پذیر نیست. میزان کاهش تخلفات، تغییر وضعیت حوادث، نحوه نظارت بر محدوده و کیفیت دسترسی نیروهای امدادی، از جمله شاخص‌هایی هستند که می‌توانند اثربخشی این تصمیم را مشخص کنند.
حق دسترسی شهروندان؛ مرز میان مدیریت و محرومیت
فضاهای عمومی شهری بخشی از امکانات مشترک شهروندان محسوب می‌شوند و دسترسی به آن‌ها در چارچوب ضوابط قانونی و ملاحظات ایمنی، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. ناژوان نیز به دلیل جایگاه طبیعی، تفریحی و اجتماعی خود، نمی‌تواند صرفاً از منظر مدیریت ترافیک مورد بررسی قرار گیرد.
در چنین شرایطی، مسئله اصلی این است که محدودیت تردد خودروها تا چه اندازه بر امکان استفاده شهروندان از این فضا تأثیر می‌گذارد. آیا پس از ساعات اعلام‌شده، تنها ورود وسایل نقلیه شخصی محدود می‌شود یا دسترسی پیاده و سایر شیوه‌های حضور نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرند؟ آیا مسیرهای جایگزین برای خانواده‌هایی که قصد استفاده از فضای تفریحی ناژوان را در ساعات شب دارند، پیش‌بینی شده است؟
پاسخ به این پرسش‌ها برای سنجش آثار واقعی طرح ضروری است؛ چراکه محدودیت تردد خودروها و محدودیت دسترسی عمومی دو موضوع متفاوت‌اند و نباید بدون بررسی دقیق، یکسان تلقی شوند.
از منظر حقوق شهروندی نیز عمومی بودن یک فضا به معنای ممنوعیت هرگونه محدودیت نیست؛ مدیریت شهری می‌تواند برای حفظ امنیت، سلامت عمومی و محیط زیست ضوابطی وضع کند، اما چنین ضوابطی باید از هدف مشخص، ضرورت قابل دفاع، تناسب میان محدودیت و هدف و اطلاع‌رسانی شفاف برخوردار باشند.
محیط زیست ناژوان؛ ضلع دیگر تصمیم شهرداری
صیانت از محیط زیست نیز از دیگر دلایل اعلام‌شده برای اجرای طرح کنترل ورودی‌هاست. ناژوان به‌عنوان یکی از پهنه‌های طبیعی مهم اصفهان، در معرض فشارهای ناشی از تردد وسایل نقلیه، افزایش حضور گردشگران و فعالیت‌های تفریحی قرار دارد.
کاهش تردد خودروها در ساعات پایانی روز می‌تواند در صورت اجرای اصولی، به کاهش بخشی از فشارهای ترافیکی، آلودگی صوتی و مزاحمت برای محیط طبیعی کمک کند. با این حال، میزان تحقق چنین اهدافی نیازمند ارزیابی و ارائه داده‌های مشخص است.
در واقع، حفاظت از ناژوان تنها با کنترل ورودی‌ها محقق نمی‌شود و موضوعاتی مانند مدیریت پسماند، حفاظت از پوشش گیاهی، کنترل ساخت‌وسازها، نگهداری منابع آبی و نظارت بر فعالیت مراکز گردشگری نیز در این زمینه نقش دارند. بنابراین، محدودیت تردد باید بخشی از یک برنامه جامع مدیریت و حفاظت از این عرصه باشد، نه تنها ابزار مواجهه با مشکلات آن.
ضرورت شفافیت و ارزیابی مستمر
یکی از موضوعات قابل توجه درباره اجرای این طرح، ضرورت انتشار جزئیات بیشتر درباره شیوه اجرا و نتایج آن است. اگر هدف اصلی کاهش ناهنجاری‌ها و ارتقای امنیت باشد، ارائه آمار مقایسه‌ای پیش و پس از اجرای طرح می‌تواند میزان اثربخشی آن را روشن‌تر کند.
همچنین مشخص بودن معیار شناسایی شهروندان محلی، نحوه ورود و خروج ساکنان، وضعیت دسترسی افراد دارای محدودیت حرکتی و شیوه برخورد با مراجعه‌کنندگان پس از ساعات اعلام‌شده، از جمله مواردی است که اطلاع‌رسانی درباره آن‌ها می‌تواند از ابهام و نارضایتی احتمالی جلوگیری کند.
از سوی دیگر، با توجه به تفاوت ساعات روشنایی و تاریکی هوا در فصل‌های مختلف، بازنگری دوره‌ای در ساعات محدودیت نیز می‌تواند در چارچوب ارزیابی‌های کارشناسی مورد توجه قرار گیرد.
ناژوان؛ امنیت در کنار حق بهره‌مندی عمومی
طرح کنترل ورودی‌های ناژوان را می‌توان بخشی از تلاش مدیریت شهری برای ساماندهی یکی از مهم‌ترین فضاهای طبیعی اصفهان دانست؛ تلاشی که اهدافی همچون ارتقای امنیت، کاهش ناهنجاری‌ها و حفاظت از محیط زیست را دنبال می‌کند. با این حال، میزان موفقیت آن تنها با اجرای محدودیت و مسدودسازی ورودی‌ها سنجیده نمی‌شود.
آنچه اهمیت دارد، برقراری تعادل میان امنیت، حفاظت از محیط زیست و حق بهره‌مندی شهروندان از فضاهای عمومی است. محدودیت زمانی می‌تواند در صورت برخورداری از پشتوانه کارشناسی، اجرای شفاف و ارزیابی مستمر، به ابزاری برای مدیریت بهتر ناژوان تبدیل شود؛ اما در مقابل، نبود اطلاعات کافی درباره نتایج طرح و وضعیت دسترسی شهروندان می‌تواند زمینه‌ساز ابهام در ارزیابی آن باشد.
ناژوان بخشی از سرمایه طبیعی و اجتماعی اصفهان است؛ بنابراین، مدیریت آن زمانی می‌تواند پاسخگوی نیازهای شهر باشد که علاوه بر حفاظت و تأمین امنیت، امکان استفاده معقول و عادلانه شهروندان از این فضای عمومی را نیز در نظر بگیرد.
خبرنگار: دنیا مومنی
انتهای خبر/
نظر شما