به گزارش خبرنگار ایسکانیوز از استان خوزستان، نقش دانشگاه‌ها در عبور از محدودیت‌های اقتصادی و صنعتی و تبدیل دانش به راهکارهای عملی، بار دیگر در اظهارات یکی از اعضای هیئت علمی دانشگاه شهید چمران اهواز مورد تأکید قرار گرفت؛ موضوعی که با توجه به نیاز صنایع کشور به بازسازی، تأمین تجهیزات و کاهش وابستگی به واردات، اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
علیرضا دنه دزفولی، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید چمران اهواز، با تأکید بر اینکه توان علمی داخلی می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در مقابله با فشارهای خارجی داشته باشد، اظهار کرد: تنها راه غلبه بر دشمن و خنثی‌سازی تحریم‌ها، اتکا به توان علمی و علم درون‌زا است.
این عضو هیئت علمی دانشگاه شهید چمران اهواز معتقد است عبور از محدودیت‌هایی که در حوزه‌های اقتصادی، صنعتی و فناوری ایجاد می‌شود، نیازمند تقویت زیرساخت‌های علمی و استفاده از ظرفیت متخصصان داخلی است. از این منظر، خودکفایی صرفاً به معنای تولید برخی کالاها یا تجهیزات در داخل کشور نیست، بلکه به توانایی طراحی، توسعه، ساخت و به‌روزرسانی فناوری‌هایی اشاره دارد که امکان پاسخ‌گویی به نیازهای کشور را در شرایط مختلف فراهم می‌کنند.
دنه دزفولی با اشاره به راهبردهای امام شهید، تقویت مجموعه‌های علمی و شرکت‌های دانش‌بنیان را یکی از محورهای مهم این رویکرد دانست و بر ضرورت تداوم این مسیر تأکید کرد. به گفته وی، مجموعه‌های علمی و فناورانه باید از ظرفیت لازم برای تبدیل ایده‌های پژوهشی به محصولات و راهکارهای کاربردی برخوردار باشند تا نتایج فعالیت‌های علمی در عرصه واقعی اقتصاد و صنعت نیز قابل مشاهده باشد.
این نگاه، مسئله ارتباط میان پژوهش و نیازهای روز کشور را به یکی از محورهای اصلی بحث درباره آینده دانشگاه‌ها تبدیل می‌کند. در واقع، زمانی می‌توان از اثرگذاری علم در حل مسائل کشور سخن گفت که دستاوردهای دانشگاهی از مرحله مقاله و طرح پژوهشی عبور کنند و در قالب محصول، تجهیزات، فناوری یا فرآیندهای جدید در اختیار بخش‌های مختلف قرار گیرند.
عضو هیئت علمی دانشگاه شهید چمران اهواز با اشاره به نیازهای صنایع کشور، به‌ویژه بخش‌هایی که در جریان جنگ آسیب دیده‌اند، تصریح کرد: تأمین نیازهای صنعتی بدون اتکا و التماس به غرب امکان‌پذیر است و توان متخصصان و مجموعه‌های داخلی ظرفیت پاسخ‌گویی به این نیازها را دارد.
این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که تأمین قطعات، تجهیزات و فناوری‌های مورد نیاز صنایع، یکی از موضوعات مهم در حفظ پایداری تولید و بازگشت واحدهای صنعتی آسیب‌دیده به چرخه فعالیت است. وابستگی به منابع خارجی در برخی بخش‌های صنعتی می‌تواند فرآیند تعمیر، بازسازی و راه‌اندازی مجدد تجهیزات را با محدودیت مواجه کند؛ به همین دلیل، توسعه توان طراحی و ساخت داخلی از اهمیت قابل توجهی برخوردار است.
در چنین شرایطی، بهره‌گیری از ظرفیت دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی می‌تواند بخشی از نیازهای فنی صنایع را پاسخ دهد. دانشگاه‌ها با برخورداری از نیروی انسانی متخصص، آزمایشگاه‌های تخصصی و ظرفیت‌های تحقیقاتی، امکان بررسی مسائل فنی و ارائه راهکارهای متناسب با نیازهای تولید را دارند. البته تحقق این ظرفیت مستلزم آن است که مسائل واقعی صنعت به‌درستی شناسایی و در قالب پروژه‌های مشخص در اختیار گروه‌های علمی قرار گیرد.
دنه دزفولی همچنین بر اهمیت حفظ امید به آینده و تقویت روحیه خودباوری در محیط‌های دانشگاهی تأکید کرد و گفت: دانشگاه‌ها نباید در برابر تهدیدها و فشارهای خارجی دچار یأس شوند و لازم است باور توانستن در میان دانشجویان، استادان و پژوهشگران تقویت شود.
وی با اشاره به اینکه برخی جریان‌ها به دنبال ایجاد فضای ناامیدی و تضعیف اعتماد به توان داخلی هستند، اظهار کرد: افرادی که به دنبال ایجاد فضای یأس و ناامیدی هستند و به باور «ما می‌توانیم» اعتقاد ندارند، در پازل دشمن بازی می‌کنند.
این مخترع جوان حوزه مهندسی، امید به آینده را در کنار تلاش علمی و حضور عملی متخصصان از عوامل مؤثر در پیشرفت کشور دانست. از این منظر، خودباوری زمانی می‌تواند به یک عامل اثرگذار تبدیل شود که در کنار آن، فرصت تجربه، آزمون ایده‌ها و حمایت از فعالیت‌های نوآورانه نیز برای جوانان فراهم باشد.
محیط دانشگاهی به دلیل ارتباط مستقیم با نسل جوان و تربیت نیروهای متخصص، نقش مهمی در شکل‌گیری این نگرش دارد. دانشجویان زمانی می‌توانند توانایی‌های خود را در مسیر حل مسائل کشور به کار بگیرند که علاوه بر آموزش‌های نظری، با مسائل واقعی صنعت و جامعه آشنا شوند و امکان مشارکت در پروژه‌های کاربردی را داشته باشند.
عضو هیئت علمی دانشگاه شهید چمران اهواز در ادامه، پیوند میان دانشگاه و صنعت را یکی از ضرورت‌های توسعه علمی و صنعتی کشور عنوان کرد و با اشاره به ظرفیت‌های بالقوه دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی گفت: این ارتباط باید از حالت مقطعی خارج شود و به یک رویه پایدار در نظام علمی و صنعتی کشور تبدیل شود.
به اعتقاد وی، دستاوردهای علمی زمانی می‌توانند اثرگذاری بیشتری داشته باشند که مسیر انتقال آن‌ها به بخش تولید کوتاه‌تر شود و صنایع نیز بتوانند از ظرفیت پژوهشگران برای رفع مشکلات فنی خود استفاده کنند.
یکی از چالش‌های مهم در این زمینه، فاصله میان موضوعات پژوهشی دانشگاهی و نیازهای واقعی واحدهای صنعتی است. در برخی موارد، مسائل فنی صنایع به‌صورت مشخص در اختیار دانشگاه‌ها قرار نمی‌گیرد یا ارتباط میان پژوهشگر و مجموعه صنعتی پس از انجام یک پروژه ادامه پیدا نمی‌کند. این در حالی است که همکاری مستمر می‌تواند به شناسایی مشکلات جدید، اصلاح محصولات تولیدشده و توسعه فناوری‌های متناسب با نیاز بازار منجر شود.
ایجاد سازوکارهای مشترک میان دانشگاه‌ها، شرکت‌های صنعتی و مجموعه‌های دانش‌بنیان می‌تواند زمینه استفاده مؤثرتر از ظرفیت‌های موجود را فراهم کند. در این الگو، صنعت نیازهای خود را تعریف می‌کند، دانشگاه دانش و توان تخصصی را در اختیار می‌گذارد و شرکت‌های فناور نیز می‌توانند در مسیر تبدیل ایده و دستاورد پژوهشی به محصول قابل استفاده نقش‌آفرینی کنند.
دنه دزفولی همچنین با انتقاد از نگاه‌های سطحی به علم و فناوری، سرمایه‌گذاری بر نیروی انسانی متخصص و جوان را یکی از مهم‌ترین اولویت‌های کشور دانست و تأکید کرد که بازدهی این سرمایه‌گذاری در بلندمدت قابل جایگزینی با سایر دارایی‌ها نیست.
این موضوع به‌ویژه در شرایطی اهمیت دارد که سرعت تغییرات فناوری و نیاز صنایع به تجهیزات و روش‌های جدید، ضرورت تربیت و حفظ نیروهای متخصص را افزایش داده است. نیروی انسانی ماهر تنها به دانش نظری محدود نمی‌شود، بلکه توانایی تحلیل مسئله، طراحی راهکار، اجرای ایده و اصلاح فرآیندها نیز از جمله مهارت‌هایی است که در مسیر توسعه صنعتی اهمیت دارد.
از این رو، حمایت از دانشجویان مستعد، فراهم کردن فرصت فعالیت پژوهشی، تقویت ارتباط با مراکز صنعتی و ایجاد مسیرهای روشن برای تجاری‌سازی دستاوردهای علمی می‌تواند بخشی از سیاست‌های مورد نیاز برای استفاده از ظرفیت نسل جوان باشد.
این مخترع جوان حوزه مهندسی با اشاره به تجربه‌های عملی خود در زمینه حل مشکلات فنی صنایع، به روند توسعه توان ساخت داخل در حوزه تجهیزات و قطعات صنعتی اشاره کرد و گفت: بسیاری از قطعات و تجهیزاتی که در گذشته از خارج کشور وارد می‌شدند، امروز با تکیه بر دانش بومی و تلاش متخصصان داخلی در کشور تولید می‌شوند و این مسیر باید گسترش پیدا کند.
این تجربه نشان می‌دهد که حرکت به سمت خودکفایی صنعتی، تنها به تأمین مواد اولیه یا مونتاژ تجهیزات محدود نیست و بخش مهمی از آن به دستیابی به دانش فنی، توان مهندسی و امکان تولید قطعات مورد نیاز بازمی‌گردد. در چنین فرآیندی، شناخت دقیق نیازهای صنعت و توانایی طراحی متناسب با شرایط عملیاتی، اهمیت ویژه‌ای دارد.
به‌ویژه در صنایع آسیب‌دیده از جنگ، دسترسی به قطعات جایگزین و تجهیزات مورد نیاز برای تعمیر و بازسازی می‌تواند بر سرعت بازگشت فعالیت‌های تولیدی اثرگذار باشد. استفاده از ظرفیت متخصصان داخلی در این حوزه، علاوه بر کاهش وابستگی به واردات، امکان انطباق محصولات با نیازهای فنی و شرایط بهره‌برداری صنایع کشور را نیز فراهم می‌کند.
وی همچنین جوانان دانشگاهی را به حضور فعال در عرصه‌های علمی و صنعتی دعوت کرد و بر ضرورت اعتماد به توانایی‌های فردی و جمعی تأکید داشت. به گفته دنه دزفولی، جوانان نباید از شکست در مسیر فعالیت‌های علمی و فناورانه هراس داشته باشند؛ چراکه تجربه و تلاش مستمر می‌تواند زمینه دستیابی به راهکارهای جدید و عبور از مشکلات فنی را فراهم کند.
از سوی دیگر، ورود دانشجویان به عرصه حل مسائل واقعی صنعت می‌تواند فاصله میان آموزش دانشگاهی و نیازهای بازار کار را کاهش دهد. مشارکت در پروژه‌های تحقیق و توسعه، کار در آزمایشگاه‌های تخصصی و همکاری با شرکت‌های دانش‌بنیان از جمله مسیرهایی است که می‌تواند تجربه عملی و توان تخصصی دانشجویان را افزایش دهد.
این استاد دانشگاه در بخش دیگری از اظهارات خود بر ضرورت هم‌افزایی میان نهادهای علمی، صنعتی و اجرایی تأکید کرد و خواستار رفع موانع موجود در مسیر فعالیت مجموعه‌های نوآور شد.
به اعتقاد وی، حمایت از طرح‌های فناورانه نباید صرفاً در سطح شعار و بیان ضرورت‌ها باقی بماند، بلکه لازم است با تسهیل فرآیندهای اداری و فراهم کردن حمایت‌های عملی، امکان اجرای ایده‌ها و تبدیل آن‌ها به محصولات مورد نیاز کشور فراهم شود.
در این میان، تسهیل همکاری میان دانشگاه و صنعت، کاهش پیچیدگی‌های اداری برای اجرای طرح‌های پژوهشی، فراهم کردن امکان آزمایش و ارزیابی محصولات و ایجاد مسیر مناسب برای ورود فناوری‌های داخلی به چرخه تولید، از جمله موضوعاتی است که می‌تواند به تقویت زیست‌بوم نوآوری کمک کند.
اظهارات عضو هیئت علمی دانشگاه شهید چمران اهواز بار دیگر بر این مسئله تأکید دارد که خودکفایی علمی و صنعتی، مسیری وابسته به استمرار پژوهش، حمایت از نیروی انسانی متخصص و ارتباط مؤثر میان مراکز علمی و بخش تولید است. مسیری که در آن، دانشگاه تنها محل آموزش و تولید دانش نخواهد بود، بلکه می‌تواند به یکی از بازیگران اصلی حل مسائل فنی، تأمین نیازهای صنایع و کاهش وابستگی‌های فناورانه کشور تبدیل شود.
انتهای پیام/
نظر شما