به گزارش خبرنگار استانی ایسکانیوز از اصفهان، کودتای ۲۸ مرداد صرفاً یک رویداد تاریخی نبود؛ تجربه‌ای تلخ از دخالت قدرت‌های خارجی در سرنوشت سیاسی یک ملت بود. پس از آن نیز حمایت آمریکا از حکومت پهلوی و پشتیبانی از ساختار سیاسی وابسته، این تصور را در جامعه ایران تقویت کرد که واشنگتن استقلال و اراده ملت ایران را با منافع خود می‌سنجد. همین سابقه تاریخی در شکل‌گیری نگاه عمومی به سیاست‌های آمریکا پس از پیروزی انقلاب اسلامی نقش مهمی داشت.

در چنین فضایی، واقعه ۱۳ آبان ۱۳۵۸ و تسخیر سفارت آمریکا، که در ادبیات رسمی جمهوری اسلامی ایران با عنوان «لانه جاسوسی» شناخته می‌شود، به یکی از نمادهای مهم تقابل با مداخله خارجی تبدیل شد. اسناد و روایت‌های منتشرشده درباره فعالیت‌های سفارت آمریکا، در سال‌های پس از انقلاب، مبنای شکل‌گیری این عنوان در گفتمان سیاسی جمهوری اسلامی قرار گرفت. از این منظر، لانه جاسوسی در حافظه رسمی انقلاب، صرفاً نامی برای یک ساختمان نیست؛ نمادی از نگرانی نسبت به تکرار نفوذ و مداخله خارجی در امور داخلی کشور است.

۱۳ آبان برای جمهوری اسلامی ایران یادآور این اصل بنیادین است که استقلال سیاسی، حاکمیت ملی و حق تصمیم‌گیری درباره آینده کشور، از حقوق اساسی ملت ایران به شمار می‌رود. انقلاب اسلامی با تأکید بر همین اصول شکل گرفت و مقابله با سلطه خارجی را در شمار مبانی هویتی و سیاسی خود قرار داد. از این رو، بزرگداشت روز ملی مبارزه با استکبار جهانی، در نگاه رسمی جمهوری اسلامی، صرفاً یادآوری یک واقعه تاریخی نیست؛ تأکیدی دوباره بر ضرورت حفظ استقلال و جلوگیری از تکرار تجربه‌های مداخله‌جویانه گذشته است.

البته دفاع از این اصول به معنای نادیده گرفتن ضرورت تعامل با جهان نیست. جمهوری اسلامی ایران می‌تواند هم‌زمان بر استقلال و عزت ملی تأکید کند و از ظرفیت دیپلماسی برای تأمین منافع کشور بهره ببرد. آنچه اهمیت دارد، روشن بودن مرز میان تعامل سازنده و پذیرش فشار است. مذاکره زمانی می‌تواند به نتیجه برسد که بر پایه احترام متقابل، حفظ حقوق ملت ایران و پذیرش جایگاه برابر کشورها انجام شود.

تجربه سال‌های گذشته، به‌ویژه روند مذاکرات هسته‌ای و خروج یک‌جانبه آمریکا از برجام در سال ۲۰۱۸، نشان داد که اعتماد سیاسی بدون ضمانت اجرایی کافی نمی‌تواند مبنای مطمئنی برای توافق‌های پایدار باشد. بازگشت تحریم‌ها و تداوم فشارهای اقتصادی نیز بار دیگر ضرورت توجه به منافع واقعی مردم ایران را برجسته کرد. بنابراین، هرگونه مذاکره باید با درس‌آموزی از گذشته، مطالبه تضمین‌های معتبر، رفع مؤثر تحریم‌ها و امکان راستی‌آزمایی تعهدات همراه باشد.

رهبر شهید انقلاب اسلامی، آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای، همواره بر استقلال، عزت و مقابله با سلطه‌طلبی تأکید داشتند. این اصول در منظومه فکری جمهوری اسلامی جایگاهی محوری دارند و سیاست خارجی کشور نیز باید با حفظ همین مبانی، در مسیر صیانت از منافع ملی حرکت کند. استقلال به معنای انزوا نیست و دیپلماسی نیز به معنای چشم‌پوشی از حقوق ملت نخواهد بود؛ معیار اصلی، حفظ عزت و دستاوردهای ملی در هر نوع تعامل خارجی است.

امروز نیز یادآوری ۱۳ آبان و واقعه لانه جاسوسی، فرصتی برای بازخوانی تجربه تاریخی ملت ایران و توجه به ضرورت هوشیاری در برابر مداخله خارجی است. در عین حال، کشور برای کاهش تنش‌ها، گسترش فرصت‌های اقتصادی و بهبود شرایط زندگی مردم، به دیپلماسی فعال و حساب‌شده نیاز دارد. این دو مسیر در تعارض با یکدیگر نیستند؛ بلکه می‌توانند در چارچوب یک سیاست خارجی متوازن، مکمل هم باشند.

۱۳ آبان پیام روشنی دارد: استقلال و حاکمیت ملی ایران نباید موضوع معامله یا ابزار فشار قدرت‌های خارجی قرار گیرد. لانه جاسوسی در حافظه سیاسی جمهوری اسلامی، یادآور هزینه‌های مداخله و ضرورت صیانت از استقلال کشور است. در کنار این حافظه تاریخی، دیپلماسی نیز باید با اقتدار، واقع‌بینی و توجه به حقوق ملت دنبال شود. نه فراموشی تجربه‌های گذشته راهگشاست و نه گرفتار ماندن در چرخه بی‌پایان تنش؛ مسیر پیش‌رو، پاسداری از استقلال و عزت ایران و استفاده هوشمندانه از همه ظرفیت‌ها برای تأمین منافع ملی است.

* فعال رسانه‌ای

انتهای یادداشت/