به گزارش خبرنگار ایسکانیوز از استان خوزستان، کیفیت گندم و آرد مصرفی و تأثیر آن بر نان تولیدی، یکی از موضوعاتی است که با توجه به جایگاه خوزستان در تولید این محصول راهبردی اهمیت ویژه‌ای دارد. این استان سالانه حدود ۲ میلیون تن گندم تولید می‌کند و بر اساس آمار اعلام‌شده از سوی مسئولان، میزان تولید آن به‌مراتب بیشتر از نیاز مصرفی داخل استان است؛ با این وجود، برخی اظهارات درباره ورود گندم‌های کم‌کیفیت از سایر استان‌ها و تغییر کیفیت نان، ضرورت بررسی دقیق‌تر زنجیره تأمین گندم و آرد را مطرح کرده است.
امید جهانژادیان، مدیرکل غله و خدمات بازرگانی خوزستان، با اشاره به عملکرد خرید تضمینی گندم در سال زراعی گذشته اظهار کرد: در این مدت یک میلیون و ۴۵۰ هزار تن گندم به ارزش ۶۸ همت از کشاورزان استان خریداری شد.
وی افزود: در مقطع اعلام این آمار، حدود ۹۳ درصد مطالبات گندم‌کاران پرداخت شده بود و مقرر شده بود باقیمانده مطالبات نیز تا پایان مهرماه تسویه شود.
مدیرکل غله و خدمات بازرگانی خوزستان همچنین درباره جابه‌جایی گندم تولیدی استان گفت: حدود ۷۰۰ هزار تن گندم از خوزستان به سایر استان‌ها منتقل شده است. به گفته وی، میزان مصرف سالانه گندم در استان حدود ۶۵۰ هزار تن است و خوزستان برای تأمین نیاز داخلی خود احتیاجی به واردات گندم از دیگر استان‌ها ندارد.
این آمار نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از تولید گندم خوزستان پس از تأمین نیاز داخلی، در اختیار سایر مناطق کشور قرار می‌گیرد؛ موضوعی که در بررسی ادعاهای مطرح‌شده درباره کیفیت گندم مصرفی استان، اهمیت مسیرهای تأمین و توزیع را بیشتر می‌کند.
اختلاف آمار تولید و نیاز مصرفی گندم در خوزستان
در مقابل، جمشید بنی‌فری، معاون توسعه بازرگانی و صنایع کشاورزی سازمان جهاد کشاورزی خوزستان، میزان تولید گندم استان را بیشتر از آمار خرید تضمینی اعلام کرد و گفت: تولید گندم خوزستان در سال گذشته حدود ۲ تا ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار تن برآورد می‌شود که به دلیل شرایط کم‌آبی با کاهش همراه بوده است.
وی با اشاره به اینکه تمام گندم تولیدشده در استان وارد چرخه خرید تضمینی دولت نمی‌شود، افزود: علاوه بر یک میلیون و ۴۵۰ هزار تن گندم خریداری‌شده، حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ هزار تن نیز از سوی برخی کشاورزان در انبارها نگهداری یا به‌صورت آزاد فروخته شده است.
بنی‌فری نیاز سالانه خوزستان را حدود ۶۰۰ هزار تن گندم اعلام کرد؛ آماری که با برآورد ۶۵۰ هزار تنی مدیرکل غله و خدمات بازرگانی استان تفاوت دارد، اما هر دو مسئول بر مازاد تولید خوزستان نسبت به مصرف داخلی تأکید کرده‌اند.
معاون توسعه بازرگانی و صنایع کشاورزی سازمان جهاد کشاورزی خوزستان درباره گندم ورودی از طریق بنادر نیز توضیح داد: محموله‌هایی که از این مسیر وارد استان می‌شوند، برای تأمین نیاز کشور هستند و نباید تمام آن‌ها را جزو گندم مصرفی خوزستان در نظر گرفت؛ چراکه بخشی از این محموله‌ها پس از ورود به استان به مناطق دیگر کشور منتقل می‌شود.
این توضیحات نشان می‌دهد ورود گندم از طریق بنادر خوزستان الزاماً به معنای تأمین نیاز داخلی استان از منابع خارج از آن نیست. در واقع، خوزستان علاوه بر اینکه یکی از مراکز اصلی تولید گندم کشور است، در مسیر ورود و توزیع بخشی از محموله‌های مورد نیاز سایر مناطق نیز قرار دارد. بنابراین، برای بررسی ادعای ورود گندم کم‌کیفیت به چرخه مصرف استان، باید میان گندم واردشده از طریق بنادر، گندم منتقل‌شده از سایر استان‌ها و محصول تولید داخل تفکیک قائل شد.
اختلاف روایت‌ها درباره کیفیت گندم و آرد
در سوی دیگر این موضوع، امیر دهقان، رئیس اتحادیه نانوایان اهواز، تغییر رنگ نان را ناشی از ورود آرد بی‌کیفیت به استان ندانست و آن را به تغییر میزان سبوس‌گیری آرد مرتبط کرد.
وی اظهار کرد: میزان سبوس‌گیری آرد که پیش از این ۱۵ درصد بود، به ۱۰ درصد کاهش یافته و در نتیجه سبوس بیشتری در آرد باقی می‌ماند. به همین دلیل، رنگ نان نسبت به گذشته کمی تیره‌تر شده است.
رئیس اتحادیه نانوایان اهواز با اشاره به اینکه نانوایان برای کار با ترکیب جدید آرد به زمان نیاز دارند، افزود: افزایش میزان سبوس آرد از نظر ارزش غذایی و بهداشتی نیز اهمیت دارد و تیره‌تر شدن رنگ نان را نمی‌توان به‌تنهایی نشانه افت کیفیت آن دانست.
این توضیح، یکی از نکات مهم در بررسی تغییرات ظاهری نان است؛ چراکه تفاوت رنگ محصول نهایی لزوماً به معنای تغییر کیفیت گندم یا آرد نیست و می‌تواند تحت تأثیر ترکیب و فرآیند تولید نیز قرار بگیرد.
دهقان درباره سابقه ورود گندم از سایر استان‌ها نیز گفت: در دوره‌های گذشته گاهی محموله‌هایی از استان‌هایی مانند کرمانشاه وارد می‌شد که به گفته وی، برخی از آن‌ها پوک و سن‌زده بودند. با این حال، او با اشاره به اینکه مدت کوتاهی از آغاز مسئولیتش در اتحادیه می‌گذرد، تأکید کرد اطلاعات دقیقی از وضعیت ورود گندم در دوره فعلی ندارد.
این اظهارات از یک سو به تجربه‌هایی در دوره‌های گذشته اشاره دارد و از سوی دیگر، به دلیل نبود اطلاعات دقیق درباره وضعیت فعلی، نمی‌تواند به‌تنهایی مبنایی برای تأیید ورود گندم‌های کم‌کیفیت در زمان حاضر باشد.
رضا علیرضایی، رئیس انجمن صنفی کارخانجات آرد خوزستان نیز ورود آرد از سایر استان‌ها به چرخه رسمی توزیع خوزستان را رد کرد و گفت: ظرفیت تولید گندم و آرد در استان به اندازه‌ای است که علاوه بر تأمین نیاز داخلی، امکان تأمین نیاز دو تا سه استان دیگر نیز وجود دارد.
وی با اشاره به وضعیت فعالیت کارخانه‌های آرد استان افزود: این کارخانه‌ها با حدود ۳۰ درصد ظرفیت خود فعالیت می‌کنند و به همین دلیل نیازی به واردات آرد از سایر استان‌ها وجود ندارد. به گفته علیرضایی، چنانچه آردی خارج از این چرخه وارد استان شود، ممکن است به‌صورت قاچاق باشد و در شبکه رسمی توزیع آرد دولتی قرار نگیرد.
اظهارات رئیس انجمن صنفی کارخانجات آرد خوزستان، موضوع نظارت بر مسیرهای غیررسمی احتمالی توزیع را نیز مطرح می‌کند؛ هرچند در این زمینه اطلاعاتی درباره حجم یا موارد مشخص ورود غیرقانونی آرد ارائه نشده است.
استانداردهای اجباری برای گندم و آرد چه می‌گویند؟
در کنار اظهارات فعالان حوزه تولید و توزیع، بررسی الزامات نظارتی نیز بخش دیگری از این موضوع است. رضا قیصی‌پور، مدیرکل استاندارد خوزستان، با اشاره به مقررات مربوط به واردات گندم اظهار کرد: گندم به‌عنوان یکی از کالاهای اساسی وارداتی، مشمول استاندارد اجباری است و در مبادی ورودی گمرکات، شاخص‌های کیفی و سلامت آن مورد بررسی قرار می‌گیرد.
وی افزود: میزان رطوبت، وجود سیاهک گندم، آلودگی به سن و حشرات، باقیمانده آفت‌کش‌ها، فلزات سنگین و میزان پروتئین از جمله شاخص‌هایی هستند که در ارزیابی کیفیت و سلامت محموله‌های گندم بررسی می‌شوند و صدور مجوز ورود آن‌ها به کشور به انطباق با استانداردهای ملی وابسته است.
مدیرکل استاندارد خوزستان درباره نظارت بر آرد نیز گفت: انواع آرد گندم، از جمله آردهای مورد استفاده در تهیه نان‌های بربری، تافتون، لواش و سنگک و همچنین آردهای نول، ستاره و پاستا، مشمول استاندارد اجباری هستند و اداره‌کل استاندارد استان به‌صورت مستمر از کارخانه‌های آرد بازرسی و نمونه‌برداری می‌کند.
قیصی‌پور همچنین درباره نظارت بر نان‌های تولیدی توضیح داد: نان‌های مسطح و حجیم در مقیاس صنعتی مشمول استاندارد اجباری هستند و تولید، توزیع و فروش آن‌ها بدون دریافت نشان استاندارد با مقررات مغایرت دارد؛ با این حال، به دلیل نبود زیرساخت‌های لازم، اجرای این الزام در سطح نانوایی‌ها در حال حاضر امکان‌پذیر نیست.
بر این اساس، نظارت بر کیفیت گندم وارداتی و آرد تولیدشده در کارخانه‌ها از مسیر استانداردهای اجباری دنبال می‌شود، اما در مرحله عرضه نان در نانوایی‌ها، محدودیت زیرساختی همچنان یکی از موانع اجرای کامل الزامات استاندارد عنوان شده است.
وضعیت مطلوب آزمون‌های آرد و نان کامل در خوزستان
حسین حیدری‌کایدان، معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی جندی‌شاپور اهواز نیز با تشریح وضعیت تولید آرد و نان کامل در استان، از فعالیت واحدهای تولیدی در این حوزه خبر داد و اظهار کرد: از مجموع ۱۱ کارخانه آرد خوزستان، ۹ کارخانه تولید آرد کامل دارند. علاوه بر این، دو کارخانه نان کامل و یک کارگاه نیز در زمینه تولید این نوع نان فعال هستند.
وی افزود: نتایج آزمون‌ها و بازرسی‌های انجام‌شده از این واحدها تا زمان اعلام گزارش مطلوب بوده و هیچ مورد عدم انطباقی در آن‌ها ثبت نشده است.
معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی جندی‌شاپور اهواز با اشاره به وضعیت شاخص‌های بهداشتی نان تولیدی و کیفیت آرد مصرفی در استان گفت: ارزیابی‌های انجام‌شده نشان‌دهنده وضعیت رضایت‌بخش این شاخص‌هاست و پایش و نظارت بر واحدهای تولیدی همچنان ادامه دارد.
این بخش از گزارش، تصویری از وضعیت نظارت بهداشتی بر بخشی از زنجیره تولید آرد و نان در استان ارائه می‌کند؛ با این حال، نتایج مطلوب بازرسی‌های اعلام‌شده درباره واحدهای مورد بررسی را نباید به معنای پاسخ قطعی به تمام ابهامات مربوط به منشأ گندم‌های ورودی یا کیفیت همه محموله‌های مصرفی دانست.
ضرورت شفاف‌سازی درباره مسیر تأمین گندم
مجموع اظهارات مسئولان حوزه غله و جهاد کشاورزی نشان می‌دهد خوزستان با وجود انتقال حدود ۷۰۰ هزار تن گندم به سایر استان‌ها، از نظر میزان تولید، مازاد قابل توجهی نسبت به نیاز مصرفی خود دارد. در عین حال، ورود برخی محموله‌های گندم از طریق بنادر استان نیز با هدف تأمین نیاز کشور انجام می‌شود و لزوماً به معنای وابستگی خوزستان به گندم سایر مناطق نیست.
از سوی دیگر، اظهارات رئیس اتحادیه نانوایان اهواز درباره ورود محموله‌های پوک و سن‌زده از استان‌هایی مانند کرمانشاه در دوره‌های گذشته، موضوعی است که نیازمند تفکیک زمانی و بررسی دقیق‌تر است؛ به‌ویژه آنکه وی درباره وضعیت فعلی ورود گندم اطلاعات دقیقی ارائه نکرده است.
همچنین اختلاف میان روایت‌ها درباره تغییر رنگ نان و کیفیت آرد نشان می‌دهد که نمی‌توان هر تغییر ظاهری در نان را مستقیماً به کیفیت گندم نسبت داد. به گفته رئیس اتحادیه نانوایان اهواز، کاهش میزان سبوس‌گیری آرد از ۱۵ به ۱۰ درصد، یکی از دلایل تیره‌تر شدن رنگ نان است؛ در مقابل، دستگاه‌های نظارتی نیز از کنترل شاخص‌های کیفی گندم و آرد و ادامه پایش واحدهای تولیدی خبر می‌دهند.
با توجه به جایگاه خوزستان در تولید گندم کشور، شفاف‌سازی درباره مبدأ محموله‌های ورودی، مشخصات کیفی آن‌ها، مسیر انتقال و محل مصرف نهایی می‌تواند به رفع ابهام‌ها کمک کند. همچنین انتشار منظم نتایج نمونه‌برداری و بازرسی‌ها، امکان ارزیابی دقیق‌تر وضعیت کیفیت گندم، آرد و نان را برای شهروندان فراهم می‌کند.
در نهایت، مسئله کیفیت نان در خوزستان را نمی‌توان صرفاً به جابه‌جایی گندم میان استان‌ها محدود کرد؛ این موضوع به مجموعه‌ای از عوامل شامل کیفیت محصول اولیه، فرآیند تبدیل گندم به آرد، میزان سبوس‌گیری، نحوه توزیع و نظارت بر تولید و عرضه نان وابسته است؛ زنجیره‌ای که بررسی شفاف و مستمر همه حلقه‌های آن برای پاسخ به نگرانی‌های مصرف‌کنندگان ضروری است.
انتهای پیام/
نظر شما