از منظر فنی ـ مهندسی، سرنگونی پلتفرم‌های متنوعی همچون A-10 Thunderbolt II، جنگنده‌های برتری هوایی F-15E و پهپادهای استراتژیک MQ-9، نشان‌دهنده جهش تکنولوژیک در شبکه یکپارچه پدافند هوایی ایران (IADS) است. این شبکه که با بهره‌گیری از رادارهای آرایه فازی فعال (AESA) و سامانه‌های الکترواپتیکی پیشرفته تجهیز شده، توانایی شناسایی و درگیری با اهداف با سطوح مقطع راداری (RCS) متفاوت و توانمندی‌های ضدپدافندی بالا را دارد. استفاده ترکیبی از سامانه‌های موشکی میان‌برد و بلندبرد (باور-۳۷۳ و ۹ دی) در کنار پدافند لایه‌ای موشک‌های دوش‌پرتاب (MANPADS)، یک "منطقه ممنوعه پروازی" (A2/AD) غیررسمی ایجاد کرده که قدرت عمل نیروی هوایی متخاصم را به شدت محدود می‌کند. این شبکه چندلایه با زمان قفل راداری بسیار پایین و کاهش چشم‌گیر نرخ خطای هدایت موشک، اشراف کاملی بر طیف فرکانسی و الگوهای پروازی دشمن ایجاد کرده است.

ایران در این راستا، بقاپذیری خود را از طریق توزیع و تعویض سریع گره‌های اطلاعاتی و پدافندی، در کنار تمرینات مردمی و محلی ارتقا داده و پیچیدگی تصمیم‌گیری دشمن را از طریق ایجاد لایه‌های متعدد رهگیری و ردگیری افزایش داده است.

موازنه قدرت در منطقه با تاب‌آوری زیرساخت‌های استراتژیک ایران و قابلیت بازسازی و شلیک مجدد از سیلوهای موشکی زیرزمینی و شهرهای موشکی تحکیم شده است. در کنار ذخایر استراتژیک موشک‌های هایپرسونیک و پهپادهای انتحاری با برد ۲۰۰۰+ کیلومتر، ایران قادر است در صورت تجاوز، ضربات متقابل به عمق لجستیکی و شبکه‌های انرژی دشمن وارد کند و "موازنه وحشت" را از عمق استراتژیک ایران به پایگاه‌های میزبان و دارایی‌های اقتصادی متجاوز منتقل کند.

از منظر حقوق بین‌الملل، اقدامات ایران در چارچوب "دفاع مشروع" (ماده ۵۱ منشور ملل متحد) و در پاسخ به حملات به زیرساخت‌های غیرنظامی (پل‌ها و نیروگاه‌ها) قابل تفسیر است. با استناد به اصل ۱۵۴ قانون اساسی و مفهوم R2P (مسئولیت حفاظت)، ایران بر حق خود برای صیانت از امنیت ملت و ملت‌های مستضعف منطقه در برابر تجاوزات سازمان‌یافته تاکید دارد. اما باید توجه داشت که R2P نباید به عنوان مجوزی برای اقدام نظامی یک‌جانبه فراتر از چارچوب سازمان ملل تلقی شود.

در نهایت، تحولات اخیر در حوزه دفاعی ایران نویدبخش پایان عصر هژمونی هوایی در غرب آسیا است. تغییر توازن قدرت به نفع جبهه مقاومت، نتیجه مستقیم خطای محاسباتی در ارزیابی "شجاعت و تاب آوری بالای نیروی انسانی" و "تکنولوژی بومی" ایران است. با کنترل هوشمند تنگه هرمز و نمایش اقتدار در "وعده صادق ۵"، ایران در تلاش است مدل جدیدی از امنیت منطقه‌ای منهای حضور بیگانه را مهندسی کند، مدلی که در آن، هرگونه تعرض به سرمایه‌های ملی، با پاسخی در ابعاد وسیع‌تر و با دقت جراحی‌گونه مواجه خواهد شد. حفظ این مزیت مستلزم تداوم بقاپذیری، مدیریت اطلاعات شفاف و رعایت معیارهای حقوقی بین‌المللی برای جلوگیری از تشدید درگیری و تحکیم مشروعیت اقدامات دفاعی است.

خبرنگار: علی قدیری

انتهای پیام/