گروه سیاسی ایسکانیوز؛ اصطلاح «مذاکرات اسلام‌آباد» خاطرات تلاش‌های دیپلماتیک گذشته و پیشرفت‌های حاصل از آن را زنده می‌کند. توافق‌نامه‌های اسلام‌آباد در سال‌های ۱۹۶۹-۱۹۷۰ بین ایالات متحده و چین، که توسط دولت پاکستان تسهیل شد، نشان داد که چگونه دیپلماسی موفق می‌تواند به تغییر شکل سیاست جهانی کمک کند. با برنامه‌ریزی مذاکرات جدید در اسلام‌آباد در ۱۱ آوریل ۲۰۲۶ بین ایالات متحده و ایران، همه نگاه‌ها به اسلام‌آباد معطوف شده است و بسیاری امیدوارند که تاریخ تکرار شود و بار دیگر گفتگو و دیپلماسی را بر رویارویی ترجیح دهد. نتیجه این خواهد بود که جهان به صلح نزدیک‌تر می‌شود.

فضای ژئوپلیتیکی فعلی که منجر به این مذاکرات شده، پرتنش و پیچیده است. ایران خواستار خروج کامل نیروهای آمریکایی از منطقه خاورمیانه و پایان حملات به اماکن غیرنظامی و استراتژیک خود شده است. از سوی دیگر، ایالات متحده در ابتدا خواستار آتش‌بس دو هفته‌ای و بازگشایی تنگه هرمز شد. آتش‌بس دو هفته‌ای با باز شدن تنگه هرمز و پایان حملات طرفین درگیر به یکدیگر آغاز شد. با این حال، این آتش‌بس شکننده با حمله اسرائیل به لبنان که طبق گزارش‌ها بیش از ۲۵۰ کشته و حداقل دو برابر زخمی برجای گذاشته است، متزلزل شد و در نتیجه بی‌اعتمادی را عمیق‌تر و تلاش‌های دیپلماتیک را تحت الشعاع قرار داد. اسرائیل این کار را عمداً برای مختل کردن مذاکرات صلح انجام داده است. در نتیجه، ایران محتاطانه عمل می‌کند و تأکید می‌کند که هرگونه آتش‌بس باید جامع باشد و نگرانی‌های امنیتی گسترده‌تری را در نظر بگیرد.

با وجود این اختلافات، به نظر می‌رسد هر دو طرف مایل به یافتن یک راه حل میانه هستند. در حالی که معاون رئیس جمهور ایالات متحده برای شرکت در مذاکرات در روز شنبه، 11 آوریل 2026، عازم پاکستان می‌شود، فضای دیپلماتیک همچنان با احتیاط خوش‌بینانه است. نمایندگان ایران پیش از این به اسلام آباد رسیده‌اند. نقش پاکستان به عنوان میانجی و تنظیم کننده توافق صلح، توجه جهانی را به خود جلب کرده است. پاکستان در برهه‌ای که جهان با خطر تشدید درگیری به جنگ بالقوه هسته‌ای روبرو است، به عنوان تسهیل کننده صلح قرار گرفته است.

مخاطرات به طور غیرمعمولی بالا هستند. درگیری بین ایران، ایالات متحده و اسرائیل نه تنها ثبات منطقه‌ای، بلکه ثبات جهانی را نیز تهدید کرده است. تنگه هرمز به تنهایی تقریباً ۲۲ درصد از سوخت جهان را تأمین می‌کند و هرگونه وقفه‌ای در آن، خطر بزرگی برای اقتصاد جهانی است. تنش‌های اخیر نشان داده است که بی‌ثباتی در منطقه چقدر سریع می‌تواند بازارهای مالی را فرو بریزد و قیمت انرژی را در سراسر جهان افزایش دهد. آتش‌بس شکننده دو هفته‌ای که راه را برای مذاکرات اسلام‌آباد هموار کرد، فوریت و اهمیت این وضعیت را برجسته می‌کند.

هیئت آمریکایی به ریاست جی دی ونس، معاون رئیس جمهور، و با همراهی استیو ویتکاف، فرستاده ویژه و جرد کوشنر، در این نشست حضور دارند. دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، گفته است که پیشنهاد ده ماده‌ای ایران به عنوان مبنایی عملی برای مذاکرات عمل خواهد کرد. محمد باقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، اظهار داشته است که لبنان و متحدان منطقه‌ای ایران بخش جدایی‌ناپذیر هرگونه توافق آتش‌بس هستند و او اظهار داشته است که مذاکرات بدون آتش‌بس در لبنان و آزادسازی دارایی‌های ایران در خارج از کشور نمی‌تواند آغاز شود.

در حال حاضر، هر دو طرف پیشنهادهایی ارائه داده‌اند که پذیرش کامل آنها برای طرف مقابل دشوار به نظر می‌رسد. با این حال، دیپلماسی اغلب از طریق مصالحه پیش می‌رود. یک راه ممکن برای پیشرفت می‌تواند شامل گام‌های بده بستان باشد، مانند موافقت ایران با بازگشایی تنگه هرمز در ازای تضمین‌های آتش‌بس گسترده‌تر و پذیرش اکثر خواسته‌هایش توسط ایالات متحده. چنین رویکردی می‌تواند صلح را به منطقه بازگرداند و بازارهای انرژی را تثبیت کند، در حالی که به نگرانی‌های امنیتی هر دو طرف نیز رسیدگی می‌کند.

در نهایت، سرنوشت اقتصاد جهانی و ثبات منطقه‌ای به آنچه در اسلام‌آباد اتفاق می‌افتد، بستگی دارد. یک خاورمیانه آرام برای غرب و شرق به طور یکسان ضروری است. زنجیره‌های تأمین جهانی، جریان‌های انرژی و سیستم‌های مالی به هم پیوسته هستند. بنابراین، مذاکرات اسلام‌آباد چیزی بیش از مذاکرات دوجانبه است. این مذاکرات آزمونی برای دیپلماسی در زمانی است که تنش‌ها و درگیری‌های فزاینده‌ای در جریان است. جهان با امید و نگرانی نظاره‌گر است که گفتگو در اسلام‌آباد به مسیری به سوی صلح پایدار و ثبات اقتصادی منجر خواهد شد.

* تحلیلگر استراتژیک و محقق ارشد رشته مهندسی هوافضا در دانشگاه هوایی اسلام آباد