پیام‌رسان‌های داخلی؛ فرصت ارتباط یا تهدیدی برای نوجوانان؟

فضای مجازی امروز به یکی از اصلی‌ترین بسترهای ارتباطی، آموزشی و سرگرمی در زندگی مردم تبدیل شده است؛ بستری که در آن هر پلتفرم، کارکرد و مخاطب خاص خود را دارد. یوتیوب برای آموزش و یادگیری، اینستاگرام برای تولید و انتشار محتوای تصویری، ایکس برای گفت‌وگوهای سیاسی و خبری و تلگرام برای ارتباطات سریع و کانال‌های اطلاع‌رسانی، هر یک جایگاه مشخصی پیدا کرده‌اند.

به گزارش خبرنگار استانی ایسکانیوز از اصفهان؛ در کنار این تنوع، پرسش مهمی درباره پیام‌رسان‌های داخلی مطرح است: چرا با وجود استقرار سرورها در داخل کشور و امکان نظارت مستقیم‌تر، برخی از این سکوها همچنان با ضعف‌های جدی در کنترل محتوا، امنیت کاربران و صیانت از نوجوانان روبه‌رو هستند؟

در سال‌های گذشته، بخشی از پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی خارجی به دلیل نبود دسترسی مستقیم به سرورها و دشواری در اعمال قوانین داخلی، با محدودیت و فیلترینگ مواجه شدند. استدلال اصلی موافقان این سیاست آن بود که این پلتفرم‌ها می‌توانند به بستری برای انتشار محتوای مجرمانه، ترویج فساد، سازمان‌دهی فعالیت‌های غیرقانونی و حتی آموزش رفتارهای خشونت‌آمیز تبدیل شوند.

از نگاه این گروه، فضای مجازی در برخی موارد نه‌تنها محل گفت‌وگو و تبادل اطلاعات نبود، بلکه به ابزاری برای شبکه‌سازی، جذب نیرو و گسترش محتواهای مسئله‌دار بدل شده بود. به همین دلیل، بحث کنترل و محدودسازی این فضاها به یکی از موضوعات دائمی در سیاست‌گذاری دیجیتال کشور تبدیل شد.

با این حال، سؤال مهم اینجاست که اگر هدف از محدودسازی برخی پلتفرم‌های خارجی، نبود امکان نظارت و کنترل بوده است، چرا برخی پیام‌رسان‌های داخلی نیز با وجود فعالیت در داخل کشور، همچنان درگیر همان آسیب‌ها هستند؟

پرسش فقط درباره وجود محتوای نامناسب نیست؛ مسئله اصلی این است که چرا سازوکار نظارت، پالایش محتوا و حفاظت از کودکان و نوجوانان در این سکوها به شکل مؤثر عمل نمی‌کند. وقتی سرور، مدیران و ساختار حقوقی یک پلتفرم در داخل کشور قرار دارد، انتظار می‌رود امکان اعمال مقررات و حذف محتوای مجرمانه بسیار بیشتر از نمونه‌های خارجی باشد. با این حال، گزارش‌ها و مشاهدات کاربران نشان می‌دهد که برخی از این پیام‌رسان‌ها همچنان محل فعالیت کانال‌ها و گروه‌هایی هستند که محتوای غیراخلاقی، خرید و فروش محتواهای نامناسب و تبلیغات مسئله‌دار در آن‌ها به‌سادگی در دسترس است.

یکی از جدی‌ترین نگرانی‌ها، دسترسی آسان کودکان و نوجوانان به این فضاهاست. در گذشته، دسترسی به محتوای غیراخلاقی معمولاً نیازمند جست‌وجو، مهارت بیشتر یا حتی استفاده از ابزارهای عبور از فیلترینگ بود؛ اما امروز، در برخی پیام‌رسان‌ها، تنها با چند کلیک می‌توان به کانال‌ها و گروه‌هایی رسید که محتوای نامناسب را بدون محدودیت منتشر می‌کنند.

این مسئله، خطر را چند برابر می‌کند؛ زیرا نوجوانان در سنی هستند که بیش از هر زمان دیگری در معرض تأثیرپذیری، کنجکاوی و الگوبرداری قرار دارند. در چنین شرایطی، نبود نظارت مؤثر می‌تواند به شکل‌گیری الگوهای رفتاری ناسالم، عادی‌سازی روابط پرخطر و آسیب‌های روانی و اجتماعی منجر شود.

خانواده‌ها همواره یکی از اصلی‌ترین گروه‌هایی بوده‌اند که از وضعیت موجود ابراز نگرانی کرده‌اند. بسیاری از والدین می‌گویند که دسترسی آزاد و بی‌ضابطه فرزندان به فضای مجازی، آن هم بدون فیلترهای مؤثر، آن‌ها را در برابر آسیب‌های پنهان این فضا بی‌دفاع گذاشته است.

در چنین فضایی، این پرسش جدی مطرح می‌شود که نقش نهادهای ناظر، سیاست‌گذاران و مدیران پلتفرم‌ها چیست؟ آیا صرفِ داخلی بودن یک پیام‌رسان، به‌تنهایی تضمین‌کننده امنیت و سلامت آن است؟ تجربه موجود نشان می‌دهد که پاسخ منفی است. بدون نظارت حرفه‌ای، شفافیت، پاسخ‌گویی و سازوکارهای دقیق برای کنترل محتوا، حتی یک پلتفرم داخلی نیز می‌تواند به بستری برای آسیب‌های گسترده تبدیل شود.

فضای مجازی امروز دیگر فقط ابزار سرگرمی یا ارتباط نیست؛ این فضا به عرصه‌ای تعیین‌کننده در شکل‌گیری سبک زندگی، نگرش اجتماعی و رفتار نسل جوان تبدیل شده است. به همین دلیل، بی‌توجهی به نظارت و پالایش محتوایی، می‌تواند پیامدهایی فراتر از تصور داشته باشد. اگر قرار است پیام‌رسان‌های داخلی واقعاً جایگزینی قابل اعتماد برای نمونه‌های خارجی باشند، باید به همان اندازه‌ای که از آن‌ها انتظار رشد و توسعه می‌رود، از نظر امنیت، نظارت، صیانت از کاربران کم‌سن‌وسال و حذف محتوای مجرمانه نیز پاسخ‌گو باشند. در غیر این صورت، این سکوها به‌جای آنکه ابزار ارتباط و پیشرفت باشند، خود به یکی از حلقه‌های اصلی آسیب اجتماعی تبدیل خواهند شد.

خبرنگار: محمدمهدی فخره

انتهای پیام/

کد مطلب: 1307409

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
  • captcha