به گزارش خبرنگار اجتماعی ایسکانیوز، در دنیای پزشکی مدرن، خون تنها یک فرآورده درمانی نیست، بلکه جریان حیاتی است که مرز میان مرگ و زندگی را تعیین میکند. اما مدیریت این جریان، بهویژه در شرایطی که کشور با تهدیدات خارجی و حوادث پیشبینیناپذیر دستوپنجه نرم میکند، نیازمند استراتژیهایی فراتر از جمعآوری ساده خون است. از تفاوتهای اقلیمی هرمزگان و گیلان گرفته تا نیازهای عظیم جراحیهای پیوند و مدیریت هیجانات اجتماعی در لحظات بحرانی، همگی زنجیرهای از چالشها هستند که سازمان انتقال خون برای مدیریت آنها به «هوشمندی در توزیع» و «پایداری در اهدا» نیاز دارد. در گفتوگوی حاضر، معاون اجتماعی سازمان انتقال خون، از پشتپرده مدیریت بحران در بانکهای خون سخن گفته است.
در ادامه گفتوگوی ایسکانیوز با بابک یکتاپرست، معاون اجتماعی سازمان انتقال خون را بخوانید:
یکتاپرست درخصوص امکان ایجاد توازن میان ذخیره حداکثری خون برای مجروحان جنگی و نیاز مستمر بیماران تالاسمی و سرطانی، گفت: در حال حاضر تمام تلاشها برای تحقق این هدف در جریان است و ذخایر خونی در سطح مطلوبی قرار دارد.
او با طرح این نکته که سازمان انتقال خون از روش فراخوان پیوسته و تدریجی استفاده میکند، اضافه کرد: تکیه ما بر اهدای مستمر است؛ یعنی اهداکنندگان بهطور مرتب مراجعه کنند تا همیشه خون تازه در اختیار داشته باشیم. این رویکرد به ما کمک میکند تا هم فرآورده پلاکت را تامین کنیم و هم نیاز ماهانه بیماران تالاسمی را که معمولاً بین دو تا سه واحد خون است، بهطور کامل پوشش دهیم.
معاون اجتماعی سازمان انتقال خون در واکنش به احتمال بههمخوردن این نظم در اثر حوادث طبیعی یا بحرانها، اظهار کرد: برای مقابله با چنین شرایطی، شبکه ملی خونرسانی را طراحی کردهایم. بر اساس این طرح، در هر نقطه از کشور که حادثهای رخ دهد، استانهای معین مسئولیت ارسال خون به آن منطقه را بر عهده دارند تا هیچ خللی در خدمترسانی ایجاد نشود؛ چرا که روال اهدای خون باید مانند جریان زندگی، همواره جاری باشد.
چالشهای پایدارسازی ذخایر محلی
وی درباره امکان پیشبینی سازوکاری برای پایدارسازی ذخایر محلی به منظور کاهش وابستگی به انتقال خون از استانهای دوردست در لحظات بحرانی، گفت: چنین توقعی منطقی و علمی نیست. مصرف فراوردههای خونی در یک ناحیه یا استان به دلیل تفاوتهای اقلیمی، جمعیتی، فرهنگی و اقتصادی قابل مقایسه با دیگر استانها نیست.
معاون اجتماعی سازمان انتقال خون در تشریح این موضوع یادآوری کرد: نمیتوان نسخهای که برای گیلان پیچیده میشود را برای هرمزگان اجرا کرد؛ زیرا در گرمای شدید و شرجی هرمزگان، مردم نمیتوانند برای اهدا بیرون بیایند، همانطور که در روزهای آلودگی شدید هوا در تهران، مردم محدودیت تردد دارند.
یکتاپرست با اشاره به متغیرهای تاثیرگذار بر اهدای خون اضافه کرد: اگر فقط عنصر جمعیت را در نظر بگیریم، ایده پایدارسازی محلی معقول به نظر میرسد، اما با ورود المانهای محیطی، این امر عملاً امکانپذیر نخواهد بود.
او با طرح این موضوع که برخی شهرها به قطبهای درمانی کشور تبدیل شدهاند، گفت: برای مثال در تهران، شیراز یا اصفهان، بیمارانی از چندین استان مختلف برای جراحی و درمان مراجعه میکنند. در این حالت، خون توسط اهداکنندگان همان شهر تامین میشود اما مصرف آن توسط بیماران چهار یا پنج استان مختلف صورت میگیرد.
معاون اجتماعی سازمان انتقال خون در ادامه اظهار کرد: این زنجیره تامین در سطح کشور بهگونهای است که همه استانها در کنار هم هستند تا نیازها را تامین کنند.
وی با ذکر مثالی از استان سیستان و بلوچستان گفت: در این استان حدود شش هزار و پانصد بیمار تالاسمی وجود دارد که نیاز ماهیانه آنها به تنهایی بیست هزار واحد خون است. با توجه به شرایط اقلیمی و اینکه هفتاد درصد جمعیت در روستاها زندگی میکنند، تامین این حجم از خون تنها از طریق منابع محلی دشوار است.
یکتاپرست در پاسخ به اینکه آیا نیاز به فراخوانهای اضطراری به معنای مطلوب نبودن ذخایر خونی کشور است، گفت: این موضوع به معنای وضعیت نامناسب ذخایر نیست، بلکه برخی موارد کاملاً تصادفی و پیشبینیناپذیر هستند؛ برای مثال در تصادف یک اتوبوس، نمیتوان پیشبینی کرد که گروه خونی مصدومان چه باشد، زیرا این اتفاقات کاملاً رندوم هستند.
او با طرح این نکته که کمیته بحران دقیقاً برای مدیریت همین موارد غیرقابل پیشبینی تشکیل شده است، اضافه کرد: ما به برخی مراکز مجوز دادهایم تا برای مدیریت مقطعی و منطقهای، اقداماتی نظیر ارسال پیامک یا اعزام تیمهای سیار را اجرا کنند.
معاون اجتماعی سازمان انتقال خون با اشاره به تصور احتمالی از بروز بحران اظهار کرد: اقدامات سریع در یک منطقه خاص یا در یک بازه زمانی محدود، به معنای آن نیست که ما دچار بحران شدهایم یا وضعیت کلی ذخایر خون کشور مطلوب نیست.
مدیریت توزیع خون در شرایط تجاوز دشمن
یکتاپرست در پاسخ به اینکه آیا در اولویتبندی توزیع فرآوردههای خونی در مقطع کنونی و با توجه به تجاوز دشمن تغییری ایجاد شده است، گفت: بله، قطعا تغییراتی صورت گرفته است. تقریباً یک هفته یا ده روز پیش، کمیته بحران سازمان تشکیل جلسه داد و پیشبینیهای لازم را انجام داد. بر این اساس، دستورالعملی به کل کشور ابلاغ شد تا ظرفیت ذخایر خونی در تمام استانها بالا برود تا در صورت بروز هرگونه مشکل، استانها بتوانند یکدیگر را پشتیبانی کنند؛ حتی استانهایی که در حال حاضر هیچ کمبودی در زمینه خون و فرآوردهها ندارند.
او با طرح این نکته که تمرکز ویژهای بر مناطق جنوبی صورت گرفته، اضافه کرد: ما ذخایر استانهای جنوبی را افزایش دادهایم و در حال حاضر نیز این روند را ادامه میدهیم تا از نظر اقلام مصرفی و فرآوردههای خونی، ذخایر این مناطق را به سطح بالایی برسانیم تا در صورت وقوع هرگونه حادثه احتمالی، دچار بحران نشوند.
معاون اجتماعی سازمان انتقال خون درخصوص چگونگی مدیریت مراجعات هیجانی داوطلبان اهدای خون برای جلوگیری از اختلال در زنجیره تامین و انقضای خون، اظهار کرد: ما در همان لحظاتی که هموطنان در ایرانشهر با اشتیاق زیاد در ساعت یک شب به مراکز مراجعه کردند، کارکنان را به پایگاهها فراخواندیم تا پاسخگوی آنها باشیم و هیچکس دستخالی بازنگردد.
وی با قدردانی از دغدغهمندی فعالان رسانهای و کاربران فضای مجازی، گفت: ما با مجموعههای مختلف گفتگو کردیم و از آنها خواستیم که پیش از انتشار هرگونه فراخوان، حتماً با ما هماهنگ کنند. خواهش ما این است که برای انتشار فراخوان ابتدا وضعیت نیاز در آن استان و آن لحظه بررسی شود و هماهنگیهای لازم صورت گیرد؛ هرچند حضور مردم در کنار ما مایه خوشبختی و قدردانی است.
یکتاپرست در مورد چرایی ارسال پیامک کمبود فرآورده خونی در برخی استانها به موازات اعلام وضعیت مطلوب در گزارشهای رسمی، گفت: باید تفاوت میان بحران کشوری، بحران منطقهای و کمبود در یک فرآورده یا گروه خونی خاص را درک کرد. وقتی میگوییم وضعیت کلی مطلوب است، یعنی میتوانیم نیازهای مراکز درمانی را بهطور کافی تامین کنیم. اما ممکن است در تهران یا هر استان دیگری، تامین گلبول قرمز مشکلی نداشته باشد ولی در تامین پلاکت به دلیل تاریخ انقضای محدود، با چالش مواجه شویم.
او با اشاره به برخی موارد تخصصی که معمولاً از دید مخاطب پنهان است، اضافه کرد: برخی جراحیها نیازهای بسیار ویژهای دارند. برای مثال، یک عمل پیوند قلب به حداقل چهل کیسه خون و پیوند کلیه به سی واحد خون از یک گروه خونی خاص نیاز دارد. اگر در یک زمان مشخص، دو عمل جراحی با گروه خونی مشابه -مثلاً O مثبت- صورت بگیرد، ناگهان صد واحد از آن گروه خونی از بانک خون خارج میشود و ذخیره آن گروه خالی میگردد. در چنین شرایطی، ضرورت دارد که فراخوانهای موضعی یا منطقهای برای تامین سریع آن گروه خونی خاص صادر شود.
انتهای پیام/
نظر شما